تغییرات سیاسی عمیق در کشورهای عربی منطقه خاورمیانه به لایههای امنیتی رژیم صهیونیستی ضربه کاری وارد کرد و این تحولات دوره طولانی ثبات میان نظامهای منطقه را از میان برد.
در فرآیند این تغییرات رژیم صهیونیستی اصلیترین متحد خود یعنی مصر را از دست داد و متحدان دیگر نیز جایگاه متزلزلی پیدا کردند به همین دلیل شرایط ویژهای برای صهیونیست ها پدید آمد که در مجموع برای این رژیم زیانبار بود.
محیط راهبردی رژیم صهیونیستی در سایه تغییرات جدید که از آن تحت عنوان بیداری اسلامی نام برده میشود به مسئله پیچیدهای منجر شد که ذهن صهیونیستهای همیشه نگران را مشوشتر کرد.
اوضاع بحرانی سوریه، امکان درگیری با حزبالله، وجود کشورهای حامی مقاومت، معادلات امنیتی سوریه را کاملا دگرگون کرد و تغییر در راهبردهای سیاست خارجی در دستور کار سیاستمداران اسرائیلی قرار گرفت. اما مهم ترین تاثیری که انقلابهای عربی بر رژیم صهیونیستی گذاشت تحرکات فلسطینیها برای بازپسگیری سرزمینهای اشغالی بود. سقوط رژیم مبارک در مصر و بازگشایی نسبی مرز رفح امید فراوانی در ملت فلسطین ایجاد کرد و آنها به راهکار مقاومت در مقابل سازش و همچنین تشکیل کشور مستقل فلسطین امیدوار شدند.
عضویت فلسطین در سازمان ملل به عنوان عضو ناظر و بیداری افکار عمومی جهان نسبت به تجاوزات و جنایات رژیم صهیونیستی نسبت به فلسطینیان از دیگر عواملی بود که رژیم صهیونیستی را با چالشهای عمدهای مواجه ساخت.
در داخل اسرائیل اگرچه این رژیم خود را غیرعربی و جدا از منطقه میدانست اما وقوع انقلابها باعث شد که مردم اسرائیل هم تحت تاثیر این تحولات اعتراضات گستردهای را علیه سیاستهای مقامات صهیونیستی برگزار کنند.
بخشنامه اتحادیه اروپا درباره تحریم اسرائیل تیر خلاص را بر پیکر رژیم تلآویو وارد کرد و سردمداران این رژیم برای نجات خود به تکاپو افتادند. تصمیم جدید اتحادیه اروپا در تحریم شهرکسازیهای رژیم صهیونیستی هرچند با تاخیری چند ساله صورت گرفت اما در جای خود اقدامی سازنده و رو به جلو ارزیابی میشود، چرا که رژیم صهیونیستی از زمان شکلگیریاش تاکنون با اقدامات بازدارنده و مخالفتهای مجامع بینالمللی روبهرو نبوده و سکوت و انفعال جامعه جهانی به ویژه قدرتهای بزرگ این رژیم متجاوز را جسورتر کرده است. و قطعنامههای بینالمللی نیز چون الزامآور نیستند باعث نشده در رفتارهای ضدانسانی خود تجدیدنظر کند.
اتحادیه اروپا گرچه به اندازه ایالات متحده آمریکا از رژیم صهیونیستی حمایت نمیکند اما تاکنون تحرک جدی در مخالفت با رویههای ضدبشری این رژیم از خود نشان نداده است.
اتحادیه اروپا با این تصمیم دوگام مهم به جلو برداشت، در گام نخست این اتحادیه مناطق اشغال شده توسط رژیم صهیونیستی از جمله کرانه باختری رود اردن و شرق بیتالمقدس و نیز بلندیهای جولان را جزئی از رژیم صهیونیستی محسوب نکرد و در گام بعدی، شهرکهای صهیونیستنشین در مناطق اشغالی را تحریم کرد.
طبق مقررات جدید اتحادیه اروپا، 28کشور عضو این اتحادیه از پشتیبانی مالی، همکاری، کمک هزینههای تحصیلی، کمکهای مالی پژوهشی و یا اعطای جوایز به موسسات و شرکتهایی که در کرانه باختری و شرق بیتالمقدس فعالیت میکنند منع شدهاند.
اتحادیه اروپا همچنین تاکید کرده است اگر قراردادی بین کشورهای عضو اتحادیه اروپا با اسرائیل منعقد شود باید در آن قید شده باشد که کرانه باختری و شرق بیتالمقدس بخشی از اسرائیل نیستند به همین دلیل در شمول مفاد آن قراردادها قرار نمیگیرند.
این بخشنامه به رغم تلاشهای سرسختانه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی و شیمون پرز، رئیس رژیم صهیونیستی منتشر شد.
هر چند مفاد این بخشنامه تا قبل از اول ژانویه سال 2014 اجرا نخواهد شد اما نشان میدهد که اتحادیه شهرکسازیهای اسرائیل را غیرقانونی میداند و حاکمیت اسرائیل بر شهرکهای جدید را به رسمیت نمیشناسد. همچنین تحریمهای اتخاذ شده از سوی اتحادیه اروپا علیه کالاهای تولیدی شهرکهای صهیونیستی از مدتها قبل به مرحله اجرا درآمده است.
اتحادیه اروپا اعلام کرده تصمیم این اتحادیه ارتباطی به مذاکرات سازش میان فلسطینیها و صهیونیستها ندارد بلکه این تصمیم از مدتها قبل اتخاذ شده و مربوط به ساختوسازهای غیرقانونی این رژیم است. رژیم صهیونیستی طی سالهای اخیر بیتوجه به همه قوانین بینالمللی و برخی هشدارها، در این مناطق به ویژه در کرانه باختری رود اردن و شرق بیتالمقدس اقدام به ساخت شهرکهایی برای اسکان صهیونیستهایی کرده که از مناطق دیگر جهان به آنجا مهاجرت میکنند.
به هر صورت عوامل شکست و ناکامی رژیم صهیونیستی و منزوی شدن این رژیم هر روز بیش از روزهای گذشته مشهود است و این رژیم را در سراشیبی سقوط و فروپاشی قرار داده است به ویژه اینکه این تصمیم اتحادیه اروپا پس از وقوع انقلابهای عربی و سقوط رژیمهای دیکتاتور و حامی صهیونیستها موجی از شادمانی در میان فلسطینیها ایجاد کرد و آن را به منزله پیروزی دیگری برای ملت فلسطین ارزیابی کردند.
از آنجایی که اساس رژیم صهیونیستی بر مبنای مهاجرت شکل گرفته، این رژیم ناگزیر است تا برای تداوم حیات خود دائما دست به فرصتهایی برای اسکان جدید مهاجران بزند.
همین مسئله موجب شده که مقامات اسرائیلی و حامیان خارجی آنها به ویژه آمریکا برای نجات این رژیم مجموعه تلاشهایی را به کار گیرند. بر همین اساس سیاستمداران آمریکایی بار دیگر با استفاده از بازی کهنه و بینتیجه مذاکرات سازش طرفین را مجبور کردهاند مذاکرات سازش را از سر بگیرند.
آمریکاییها با این کار میخواهند روند فروپاشی رژیم اشغالگر را به تعویق اندازند. رژیم صهیونیستی به دلیل قرار گرفتن در منطقهای که عمدتا نگاهی همراه با نفرت علیه این رژیم وجود دارد نمیتواند مدت زیادی دوام بیاورد و اشغالگری با زور و اسلحه هم نمیتواند موجبات بقای این رژیم را فراهم آورد.
به گفته لئون پانهتا، وزیر سابق دفاع آمریکا اگر رژیمی در زمینه دیپلماتیک منزوی شود حتی با برتری نظامی هم نمیتوان آن را نجات داد.
وی به کشورهای مصر و ترکیه توصیه میکند اسرائیل و شرایط ویژه آن را دریابند و به هر وسیله ممکن موجبات بقای این رژیم را فراهم آورند.
نتانیاهو نیز از سرگیری مذاکرات سازش با فلسطینیها را منفعتی حیاتی و استراتژیک برای اسرائیل توصیف میکند و میگوید از سرگیری مذاکرات صلح مهم است چرا که از شکلگیری کشوری که برای آینده دولت عبری تهدید باشد جلوگیری خواهد کرد.
ایهود اولمرت، نخستوزیر پیشین رژیم صهیونیستی نیز اذعان میکند که اگر اسرائیل با فلسطینیها به توافق دست نیابد در انزوای جهانی قرار خواهد گرفت.
اولمرت هم میگوید جامعه جهانی نه به خاطر احساسات ضدیهودی بلکه به این دلیل اسرائیل را طرد خواهد کرد که حاضر به تحمل ادامه اشغال سرزمینهای فلسطینی نیست.
مقامات صهیونیستی در شرایطی قرار گرفتهاند که سازش را مؤثرترین راه برای ادامه حیات و جلوگیری از انزوای خود میدانند.
مذاکرات صلح میان رژیم صهیونیستی و فلسطین از سال 2010 به بنبست رسیده است، جان کری، وزیر خارجه آمریکا با رویکارآمدن خود سفرهای دورهای را به خاورمیانه آغاز کرد و کوشید بار دیگر با تحت فشار قراردادن رهبران فلسطینی روند صلح از سرگرفته شود تا در شرایط ناآرام منطقه امتیازاتی را برای طرف اسرائیلی به ارمغان آورد.
فلسطینیهای مبارز مخالفت خود را با پیشنهادات وزیر خارجه آمریکا اعلام کردهاند و آن را به منزله خودکشی سیاسی و عامل اصلی از بین بردن آرمانهای مردم فلسطین عنوان کردهاند.
به اعتقاد مردم فلسطین مذاکره با رژیم صهیونیستی، فضای مناسبی را برای این رژیم فراهم میکند تا نقشههای نژادپرستانه خود برای یهودیسازی قدس و سیاست پاکسازی نژادی علیه اهالی این شهر را به اجرا درآورد.
هرچند طرف اسرائیلی به دادن امتیازاتی از جمله آزادی تعدادی از اسیران فلسطینی راضی شده است اما این اقدام با شهرکسازیهای جدید رژیم صهیونیستی در تناقض است به ویژه آنکه وزیر مسکن اسرائیل مدعی شده است مذاکرات سازش تاثیری در روند شهرکسازیهای اسرائیل نخواهد گذاشت.
گروههای فلسطینی معتقدند مطرح کردن موضوع آزادی تعدادی از اسیران فلسطینی در مقابل از سرگیری مذاکرات، بیارزش است به ویژه اگر این موضوع با امتیازدهی فلسطین و به ضرر حقوقی باشد که اسیران عمر خود را برای تحقق آن در زندان سپری کردهاند.
فلسطینیان سالهای سال و نسلهای پیدرپی امانتدار قدس بودهاند و از آرمانها و ارزشهای فلسطین دفاع کردهاند به همین دلیل هیچکس نمیتواند با فریب، هویت این شهر و یا تاریخ آن را از بین ببرد و با شهرکسازی و یهودیکردن آن به این سرزمین مقدس بیاحترامی کند.
فلسطینیها میدانند اسرائیل هیچ برنامهای برای خروج از سرزمینهای اشغالی ندارد و آمریکا اسرائیل را برای این کار تحت فشار نخواهد گذاشت، در واقع اوضاع مانند 46 سال قبل است، اسرائیل نمیخواهد مناطق فتح شده خود را رها کند و تلاش دیگر کشورهای جهان برای اینکه این سرزمینها از طریق مذاکره به فلسطینیان بازگردد بینتیجه است.
جان کری در پنج سفر گذشته خویش به منطقه تلاش کرده تا این گونه وانمود کند که پیشرفتی در مسیر روند مذاکرات حاصل شده و فرصت برای موفقیت تلاشهای وی فراهم است، لیکن نهتنها فلسطینیها بلکه اکثر ناظرین سیاسی منطقه تلاشهای جان کری را محکوم به شکست ارزیابی میکنند و معتقدند تنش میان اسرائیلیها و فلسطینیها فقط در صورتی قابل حل است که حق به صاحبانش داده شود.
به اعتقادتحلیلگران سفرهای مکرر مقامات آمریکایی به منطقه و تلاش برای برگزاری مذاکرات سازش وقتکشی و بازی سیاسی است. در همین رابطه «حسن حیدر» نویسنده روزنامه عربی الحیات در مقالهای مینویسد به جای اهدای جایزه صلح نوبل به اوباما باید به وی جایزه بهترین بازیگر اسکار اهدا میشد چرا که اوباما توانسته است همه را فریب دهد.
وی در این مقاله تاکید میکند، فلسطینیها فکر میکردند سرانجام رئیسجمهوری به کاخ سفید آمده است که اسرائیل را تحت فشار خواهد گذاشت و آن را وادار خواهد کرد کشور فلسطین را به رسمیت بشناسد اما به تدریج نظر آنها تغییر کرد و دریافتند که اسرائیل هیچگاه از سرزمینهای اشغالی بیرون نخواهد رفت و وعده مقامات آمریکایی و صهیونیستی دروغی بیش نیست و تمامی این برنامهریزیها برای نجات اسرائیل از فروپاشی است.