سرویس خارجی: به نظر میرسد آمریکا در آینده ای نه چندان دور، باید تمام توان و انرژی خود را برروی خاموش کردن آتشی بگذارد که خود سالها پیش جرقهاش را زده است.طی چندماه گذشته به خصوص در خاورمیانه، 22 سفارتخانه آمریکا به دلیل نگرانی از عملیات القاعده، تعطیل شدند.این اقدام در پی اطلاعات کسب شده از سوی نمایندگان ارشد اطلاعاتی باراک اوباما صورت گرفت که با بررسی شنود و تماسهای بیرون از آمریکا و پس از آن بهدست آمده بودکه دولت تصمیم به تعطیلی سفارتخانههای آمریکا در خاورمیانه وشمال آفریقاگرفت.
دراین گزارش قصدداریم بانگاهی به ریشههای ایجادوشکل گیری القاعده،به دلایل نگرانی وترس آمریکاازچهره پنهان وقدرت آشکاراین شبکه مخوف که درقالب گروههای تروریستی در سراسر جهان،توان به خطر انداختن منافع این دولت را دارد، بپردازیم. القاعده (یا تنظیم) نام تشکیلات بینالمللی تروریستی بنیادگرایی است متشکل از شبکههای تروریستی گوناگون که همگی طبق آرمانهای خود،با تصورکاهش تأثیرات ودخالتهای غیرمسلمانان بردنیای اسلام و گسترش اسلام در جهان مبارزه میکنند.
اکثریت،اعضای شبکه القاعده را پیرو مسلک سلفی میدانند. از سال 1995 نام این سازمان در فهرست سازمانهای تروریستی قرار گرفت. رهبراین سازمان «اسامه بنلادن» بود.
اکنون نیز به احتمال زیاد «ایمن الظواهری» رئیس این سازمان است.تشکیلات القاعده در سال 1988 توسط اسامه بن لادن برای مبارزه با اتحاد جماهیر شوروی درافغانستان تأسیس شد.
القاعده از سازمان «مکتب الخدمة» که هدف آن مسلحکردن وآموزش مجاهدین اسلامی برای جنگ با شوروی بود،گسترش وپیشرفت یافت.این سازمان ازحمایت وپشتیبانی دولتهای اسلامی به ویژه عربستان سعودی و پاکستان وهمچنین ایالات متحده آمریکا برخوردار بود.
در سال 2000، ایمنظواهری، سازمان «جهاداسلامی مصر» راباسازمان القاعده ادغام کرد و به شخص دوم این تشکیلات تبدیل شد. وجه نامگذاری سازمان القاعده، برگرفته از توصیف این سازمان در یکی از متنهاست که تشکیلات القاعده را «قاعدة الجهاد»یعنی اساس نبرداسلامی توصیف میکند.این درحالی است که اعضای این سازمان،آن را«جبهه بینالمللی جهادعلیه یهودیان وصلیبیان»مینامند.
القاعده یمن
تاریخ دقیق شکلگیری القاعده یمن دقیقاً مشخص نیست، اما پایه شکلگیری القاعده در یمن را میتوان در ملحق شدن گروههای پیکارجوی یمنی با القاعده عربستان دانست.
در 12 اکتبر 2000 در حملهای انتحاری توسط یک قایق به ناو جنگی«یو.اس.اس.کول» آمریکا در بندر عدن،این ناوجنگی نابودشد و17 نظامی آمریکایی نیز کشته شدند.
درسال 2009 و درحین درگیریهای یمن،کشورهای غربی وعربستان سعودی اعلام کردند که به دلیل درگیری ارتش یمن باشیعیان شورشی این کشوردرشمال وسعودیهای جداییطلب در جنوب، القاعده میتواندبابهرهبرداری ازاین وضعیت،دامنه عملیات خود را در یمن گسترش دهد.
در21 دسامبر2009عناصر القاعده در جریان یک تجمع ضد حکومتی در جنوب یمن به اهالی منطقه گفتند که آنان نه علیه ارتش یمن، که علیه آمریکا در جنگ هستند.در عملیات هفته سوم دسامبر که در استان «ابین» انجام شد، 30 تن از افراد القاعده کشته شدند.
این عملیات، قربانیان غیرنظامی نیز به همراه داشت. بنابر گفت منابع سیاسی و عشیرهای، 49 نفر از جمله 17 زن و کودک در این حمله جان باختند و در 24 دسامبر 2009،34 تن ازافراد مظنون به عضویت درالقاعده ازجمله چندمسئول آن،درحمله نیروی هوایی یمن در منطقه «شبوه»واقع در650 کیلومتری شرق صنعا،کشته شدند.
چند سعودی نیز در میان کشتهشدگان بودند. گفته میشود شرکتکنندگان در این نشست، درباره انجام سوء قصدهایی علیه تأسیسات صنعتی یمن، در واکنش به حملات ارتش در17 دسامبر، رایزنی میکردند .
القاعده عراق
پس از پایان جنگ عراق برای آمریکا و متحدانش، القاعده عراق تصمیم گرفت پرچم مبارزه با متجاوزان را بر افرازد و به قول خود، صلیبیون را از بلاد مسلمین بیرون کند.
درمدت سالهای پس ازجنگ عراق، این گروه اقدام به حملات تروریستی متعددی علیه مردم عراق ونیروهای امنیتی عراق ونظامیان خارجی کرد که تلفات سنگینی به بارآورده است.
این حملات بیش ازاینکه نیروهای آمریکایی را هدف قرار دهند، نیروهای عراقی و همچنین غیر نظامیان این کشور را به کام مرگ فرستادند. از دیدگاه القاعده، هرکسی با دولت فعلی عراق یا نیروهای خارجی همکاری داشته باشد، خائن و مستحق مرگ است.
هدف نهایی القاعده عراق،تاسیس امارت اسلامی دراین کشوربه عنوان یکی ازبلادمسلمین است.آنچه رااین گروه ازآرمانهای خود بیان کرده،میتوان شبیه برنامههای سیاسی طالبان درافغانستان دانست .
شبکه حقانی
این شبکه یک گروه شبهنظامی در مناطق مرزی افغانستان و پاکستان است که عملیات را علیه نیروهای ناتو، آمریکا و دولت افغانستان سازمان دهی میکند.
رهبری این گروه که ارتباط بسیار نزدیکی با طالبان دارد، برعهده «جلالالدین حقانی» از رهبران مجاهدین دوران جنگ باشوروی وپسرش«سراجالدین»است.مقراصلی این شبکه دقیقاً معلوم نیست،امابه نظرمیرسد وزیرستان شمالی واقع درمناطق قبیلهای پاکستان مهمترین پایگاه این شبکه باشد.هرچند این گروه درمناطق مختلف مرزی افغانستان فعالیت دارد.
رهبران این شبکه ازقبیله«زدران» قوم پشتون ساکن ولایت «پکتیکا» هستند. مولوی جلالالدین حقانی درسال1370 موفق شدشهر«خوست» مرکز ولایت خوست را از چنگ حکومت«نجیبالله»درآورد.
وی دراولین کابینه مجاهدین پس ازسقوط کابل درسال1371 پست وزارت دادگستری رابرعهده داشت. چند سال بعد متحد طالبان شد و در حکومت طالبان، پستهایی چون فرماندهی طالبان در شمال کابل، وزیر مناطق مرزی و امور قبایلی را برعهده داشت.
درزمان«رونالدریگان»رئیس جمهوری دهه 80آمریکا،به کاخ سفیددعوت وباحمایت آمریکا و پاکستان در اواسط دهه 90 به همراه دیگر گروههای طالبان،برافغانستان مسلط شد،اما پس از اشغال این کشورازسوی آمریکا،به دشمن واشنگتن تبدیل شدوعلیه آنهاجنگید.این دشمنی پس ازحمله آمریکابه مقربنلادن اوج گرفت وحمله به پایگاه«بگرام»به فاصله دوهفته پس ازانتشارخبرکشته شدن بنلادن،اولین واکنش آنهاعلیه اقدام آمریکابود. آمریکاگفته است شبکه حقانی ازمخفیگاه های امن خود در پاکستان دست به عملیات میزندوبارهاازپاکستان خواسته است ارتباط خودباشبکه حقانی راقطع کند.
مقامات آمریکایی شبکه حقانی راخانوادهای ازجنایتکاران وقاچاقچیان مرزی مینامندکه درسالهای پس از ورودنیروهای ناتوبه آن کشور،به عنوان عامل اصلی حملات انتحاری وتلفات نیروهای بینالمللی کمک به امنیت افغانستان،شهرتی شگفتآوربه دست آورد.
شبکه حقانی درزمان سقوط دولت کمونیستی افغانستان،به صورت گروهی سازمان یافته ازمجرمان وجنایتکاران شکل گرفت ودرطول چندین دهه جنگ درافغانستان به آدم ربایی،اخاذی و قاچاق پرداخته است.«سیا» وارتش آمریکاازشبکه حقانی به عنوان مرگبارترین گروه شورشی افغانستان یادمیکنند.
شبکه حقانی،ازدلایل اصلی تیرگی روابط پاکستان وآمریکا است.آمریکا سازمان اطلاعات ارتش پاکستان(آی.اس.آی)رابه حمایت گسترده ازگروه حقانی متهم میکند.آمریکا برای بازداشت سراجالدین حقانی،5میلیون دلارجایزه تعیین کرده است.
دراوت 2012میلادی«بدرالدین حقانی»یکی ازچهرهای اصلی شبکه ومسئول امورمالی وشبکه بینالمللی قاچاق موادمخدروابسته به شبکه حقانی،درحمله پهپادهای آمریکابه خانهای دروزیرستان شمالی کشته شد.
در10اکتبرسال 1994 میلادی دراوج جنگهای داخلی افغانستان، گروهی وارد منطقه «اسپین بولدک» ولایت قندهارافغانستان شدند که خود را«تحریک اسلامی طلبای کرام» نام نهادند .با نگاهی به ترکیب رهبران طالبان،متوجه حضوراعراب وهابی عربستان می شویم،که حمایتهای مکرروپنهان ریاض ازطالبان راازبدوتشکیل این گروه توجیه میکند. این رهبران وهابی وعرب باشعارجهادباشرک وکفرواینکه هرکس کشته شودبه بهشت خواهدرفت،به زودی پیروان زیادی درافغانستان وپاکستان پیدا کردند.
دربدوامرمردم افغانستان به این گروه خوشبین بودندومیپنداشتندکه آنهامیتوانندبه جنگهای داخلی افغانستان پایان دهند.طالبان به زودی مناطقی در جنوب افغانستان راکه زیرتسلط دولت مجاهدین به رهبری«برهانالدین ربانی»بود،اشغال کردند. ادامه دارد...