افراد مسلح گروه دولت عراق و شام "داعش" هفته گذشته به موصل عراق يورش بردند و صدها ميليون دلار از بانكها سرقت كرده و در زندانها را باز كردند و خودروهاي ارتش را به آتش كشيدند.
به گزارش ايسنا به نقل از روزنامه نيويورك تايمز، فقط دو روز طول كشيد كه اعضاي داعش فتواها براي اجراي حكم شريعت خود را صادر كنند كه براساس آن صدها نيروي پليس و كارمندان دولت را بدون اينكه محاكمهاي شوند، اعدام كردند. به نظر ميرسد كه حمله داعش به موصل كه در آن چند هزار نيروي آن و به سمت جنوب حضور داشتند بسيار سريع صورت گرفت اما اقدامات اين گروه نتيجه چندين سال برنامهريزي و آماده سازي اين گروه بوده است.
در همين راستا برايان فيشمن، پژوهشگر مبارزه با تروريسم در موسسه آمريكاي جديد اعلام كرد: آنچه كه ما در عراق امروزه شاهد آن هستيم اوج تلاشهاي داعش از زمان تاسيس آن در سال 1385 بوده است.
بررسي تاريخ اين گروه نشان ميدهد كه داعش از آنچه كه مسئولان آمريكايي تصور ميكنند بسيار بلندپروازتر و كارآمدتر است.
اين گروه كه به افراطيگرياش معروف است اهداف مشخصي را براي تشكيل "خلافت اسلامي" ترسيم كرده است كه شامل مناطق سني نشين در عراق و سوريه ميشود.
گزارشهاي سالانه نيز نشان ميدهد كه اين گروه به پيشرويهايي براي تحقق اهداف خود دست يافته است.
در سايه رهبري ابوبكر البغدادي بر داعش نشان داده شد كه اين گروه دست به خشونتهاي بيامان ميزند و براي اجراي اهداف خود بسيار راديكالي عمل ميكند.
در سال 1386 داعش كتابچهاي را منتشر ساخت كه در آن ديدگاه خود را درباره عراق مطرح و تصميم خود را براي مقابله با نظام اين كشور به عنوان طرفي كه قدرت مطلق را عملا در اختيار دارد، اعلام كرد.
براساس اين ديدگاه، نگرشهاي عقيدتي بر ارائه خدمات اولويت مييابد.
در اين كتابچه عنوان شده است كه "بهبود اوضاع مردمي كه تحت كنترل داعش هستند، اهميت كمتري از وضعيت ديني آنها دارد".
از مهمترين اقداماتي كه داعش براساس اين كتابچه بايد انجام دهد آزادسازي اهل تسنن از زندانهاست.
گزارشهاي سالانه كه به تازگي چاپ شدهاند، نشان ميدهند كه داعش از طريق حملات انتحاري و خودروهاي بمبگذاري شده و ترورها توانسته است به موفقيتهايي دست يابد.
در اواسط سال 1391 در هنگامي كه قدرت اين گروه بيشتر ميشد بيانيههاي سازمان ملل نشان ميداد كه تعداد قربانيان غيرنظامي در عراق در حال افزايش است.
در همان حال آنتوني جيه بلينكين مشاور امنيت ملي، معاون جو بايدن معاون رئيسجمهور آمريكا مدعي شد كه خشونت در عراق به پايينترين سطح در تاريخ رسيده است.
اين مساله نشان ميدهد كه پيشبينيها نسبت به آينده داعش در پايان دوره اشغالگري آمريكا محدود بوده است.
در هنگام جنگ طايفهاي كه در سال 1385 آغاز شد تندروها با وحشيگريهايشان باعث شدند كه مردم با آنها دشمن شوند و آنها از شكستها بدست قبايلي كه به كمپين مبارزه با تروريسم پيوسته بودند، رنج ميبردند.
اما با تشديد جنگ داخلي فرامرزي در سوريه داعش به اين نتيجه رسيد كه فرصتهاي جديدي براي پيشرفت دارد و بسيار قبلتر از اينكه بخواهد از سوريه به موصل حمله كند از موصل به سوريه حمله كرد.
داعش در سوريه براساس يك استراتژي خاص به قدرت دست يافت، نخست اينكه دست به حملات استراتژيك براي تحت كنترل درآوردن منابع همچون انبارهاي سلاح، چاههاي نفت و انبارهاي حبوبات بزند
و در عين حال از درگيريهاي طولاني با نيروهاي نظامي سوريه اجتناب ورزد.
در حالي كه رخدادها در موصل بسيار غافلگيركننده بود داعش از بيش از يكسال قبل حضور خود بر الرقه در سوريه و حضور خود در فلوجه در غرب عراق را از شش ماه قبل تشديد ميكرد.
ژنرال مايكل تي.ولين يك مسئول عالي رتبه در سازمان اطلاعات نظامي در بهمن ماه در مقابل كنگره آمريكا اعلام كرد كه داعش ممكن است تلاش كند تا اراضي را در عراق و سوريه تحت تصرف خود درآورد تا قدرت خود را در سال 1393 نشان دهد.
در حال حاضر و بدليل آنكه اوضاع در عراق نابسامان شده است اين تصميم دولت باراك اوباما رئيسجمهوري آمريكا مبني بر مسلح نكردن مخالفان ميانهرو در سوريه آماج انتقادات مخالفان قرار گرفته است چرا كه مخالفان ميگويند اين اقدام به تندروها اجازه داد تا به قدرت دست يابند.
هيلاري كلينتون وزير خارجه سابق آمريكا كه از مسلح كردن مخالفان سوري دفاع ميكند هفته گذشته در نيويورك اعلام كرد در حال حاضر فقط اين مشكل محدود به سوريه نيست من بر اين باورم كه يك مشكل منطقهاي شده است اما نميتوانيم زماني كه داعش شهرها را در عراق تحت تصرف خود در ميآورد و تلاش ميكند تا يك كشور اسلامي تشكيل دهد، پيشبيني كنيم.
همچنين يك مسئول آمريكايي در زمينه مبارزه با تروريسم روز جمعه گذشته اعلام كرد: به نظر ميرسد كه اين گروه از يك استراتژي منطقهاي استفاده ميكند كه به سوريه و عراق به عنوان ميدان جنگي قابل مبادله نگاه ميكند كه اجازه انتقال منابع و نيروهاي انساني را جهت تحقق اهداف نظامي ميدهد.
قدرت گرفتن داعش به صورت مستقيم به ميراثي كه آمريكاييها در عراق بر جاي گذاشته بودند برميگردد چرا كه زندانهاي آمريكا يك عرصه حاصلخيز براي رهبران تندرو جهت آماده كردن ديگر افراد بوده است.
پس از اينكه ايمن الظواهري رهبر القاعده به داعش دستور داد تا به عراق عقبنشيني كند و عمليات در سوريه را براي جبهه النصره بگذارد داعش رسما از سوي القاعده در زمستان گذشته طرد شد.
اين جدايي باعث شد كه خصومت شديدي ميان اين دوگروه صورت بگيرد.
داعش در سوريه در تصرف بر مناطق خارج شده از كنترل نظاميان سوريه متمركز بوده است اما در عراق اين گروه از نااميدي اهل تسنن نسبت به دولت نوري مالكي سوء استفاده كرده است تا به ائتلافهايي با گروههاي مسلح اهل تسنن دست يابد كه از جمله اين گروههاي مسلح همان گروهي است كه مسئولان سابق در حزب بعث آن را راهبري ميكنند.
با وجود اينكه بسياري از اين گروهها از جمله بعثيها و ديگر شبهنظاميان برخي قبايل با داعش به دليل وجود يك دشمن مشترك همكاري ميكنند اما منابعي كه داعش از آن برخوردار است باعث ميشود كه آنها به ائتلافي طولاني مدتتر دست يابند كه اين امر كنترل مناطق مجدد براي دولت نوري مالكي را دشوارتر ميسازد.
حسن ابوهنيه يك كارشناس اردني در امور گروههاي تندرو ميگويد: مساله مهمتر اين است كه تمام اين گروهها در حال حاضر يك هدف دارند اما داعش توانسته است از گسترش نارضايتيها و خشم برخي از مردم سوء استفاده كند و هويت خود را براساس مبارزه با تروريسم پابرجاتر كند.