گروه دیپلماسی: سرنوشت مبارزه با تروریسم بار دیگر به گروکشیهای سیاسی گره خورده است. در حالی که گروهک تروریستی داعش هر روز بر دامنه فعالیتهای خود گسترده و بر موج خشونت و افراط به راه انداخته هم میافزاید، ایالات متحده امریکا همچنان در مقابله با این گروه گرفتار اما و اگرهای سیاسی است. اگر داعش تا دیروز گروهکی شبهنظامی در سوریه بود که در بهترین سناریوی ممکن برای امریکاییها دولت بشار اسد را تهدید میکرد این بار این گروه به تهدیدی مشترک برای کشورهای منطقه، اروپا و حتی امریکا تبدیل شده است. آمار باورنکردنی پیوستن چهرههای اروپایی و امریکایی به داعش هر روز زنگ خطرهای بیشتری را برای غرب در عراق و سوریه به صدا درمیآورد. داعشی که با حمایت برخی قدرتهای منطقهیی و در میان سکوت امریکا و اروپا متولد شد و در سه سال اخیر بالید، امروز به پیچکی تبدیل شده است که پای حامیان خود را هم به ماجرا کشانده است.
امروز از عربستان تا فرانسه همگان برای مبارزه دیرهنگام با داعش داوطلب شدهاند. آل سعود که حمایتهای بیشایبه آن از جریانهای افراط در منطقه در چند دهه گذشته بر هیچ کس پنهان نیست امروز داعیهدار مبارزه با تروریسم در منطقه شده است. روز پنجشنبه گذشته جده میزبان نشست «ضدتروریسم» بود؛ نشستی که بدون حضور ایران و با حضور نمایندگان کشورهایی برگزار شد که تا به امروز در برابر این تهدید بینالمللی سکوت اختیار کرده بودند. در بیانیه پایانی این نشست آمده است که وزرای کشورهای مصر، عراق، اردن و لبنان به علاوه وزرای کشورهای عضو شورای همکاری خلیج (فارس) و همچنین نماینده ایالات متحده امریکا، بر تعهد خود به مقابله با تهدیدهای ناشی از تمامی (شکلهای) تروریسم از جمله تهدید «دولت اسلامی عراق و شام» به عنوان تهدیدی برای منطقه و جهان، تاکید کردهاند. بررسی راهبرد شکست داعش در عراق و سوریه، بخش دیگری از اقدامات انجام گرفته در این نشست بوده است.
شرکتکنندگان همچنین بر تعهد خود نسبت به اجرای قطعنامه 2170 شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین قطعنامه 7804 اتحادیه عرب برای جلوگیری از ورود جنگجویان خارجی به عراق از طریق کشورهای همسایه تاکید کردند. تاکید بر تلاش برای عدم ورود جنگجوهای خارجی به داخل عراق در حالی در نشست جده صورت گرفت که پس از آغاز بحران در سوریه مرزهای ترکیه برای عبور و مرور آسان شبهنظامیان مخالف بشار اسد از هر طیف فکری باز بوده است. وزارت امور خارجه ایران در واکنش به برگزاری این نشست و شکلگیری ائتلافهای جهانی و منطقهیی برای مبارزه با داعش بدون حضور ایران تاکید کرد که ائتلاف موسوم به ائتلاف بینالمللی مبارزه با داعش که پس از اجلاس سران ناتو در ولز اعلام موجودیت کرده و در حال شکلگیری است با ابهامات جدی مواجه بوده و در جدیت آن برای مبارزه ریشهیی و صادقانه با تروریسم تردید اساسی وجود دارد.
مرضیه افخم تصریح کرد: برخی کشورهای درون این ائتلاف در شمار حامیان مالی و امنیتی تروریستها در عراق و سوریه بودهاند و برخی دیگر به امید ایجاد تغییرات سیاسی مطلوب خود در عراق و سوریه در عمل به مسوولیت بین المللی خود کوتاهی کردهاند. این کشورها قبل از اقدامات نمایشی که به نظر میرسد برای پاک کردن سابقه خود در حمایت از تروریستها به آن متوسل شدهاند، لازم است، اگر واقعا از گسترش ابعاد تروریسم دچار هراس شدهاند، بدون توسل به اقدامات شعاری و بهرهبرداریهای سیاسی، به رویکرد دوگانه خاتمه داده و صداقت خود برای مبارزه جمعی و فراگیر با تروریسم و علیه افراطیگری را به اثبات برسانند.
در این میان به نظر میرسد برخی کشورهای منطقه متوجه اهمیت نقش ایران در مهار داعش شدهاند و بر لزوم حضور ایران در اجلاس بینالمللی که قرار است حول محور عراق و داعش روز دوشنبه هفته جاری در پاریس برگزار شود، تاکید دارند.
در تازهترین این اظهارنظرها وزیر امور خارجه بحرین با اشاره به این مساله که ایران یک کشور مهم در منطقه است، تاکید کرد که حضور ایران در کنفرانس بینالمللی روز دوشنبه پاریس میتواند برای بررسی مقابله با داعش سودمند باشد. شیخ خالد بن احمد آل خلیفه، وزیر امور خارجه بحرین با تشکر از آنچه تمایل ایران برای پیوستن به نیروهای جامعه بینالملل جهت مبارزه با دولت اسلامی عراق و شام خواند، گفت: ایران کشوری مهم در منطقه محسوب میشود.
از این رو شرکت آن در کنفرانس پاریس برای مقابله با داعش سودمند است.
علاوه بر این عمرو موسی، دبیرکل پیشین اتحادیه عرب در مورد پیشرویهای داعش گفت: دولت اسلامی عراق و شام تمام محدودیتها را زیر پا گذاشته است اما ما باید دلایل واقعی رشد این گروه و گروههای مشابه در آینده را پیدا کنیم. ما انگیزه لازم برای رسیدگی به مشکلات واقعی در این زمینه را داریم. ما نباید مسائل را با یکدیگر قاطی کنیم. ما منافع مشترکی با ایران داریم اما در اینجا کشورهای عرب اکثریت را تشکیل میدهند و ایران باید این موضوع را به رسمیت بشناسد.
در حالی که بسیاری از کشورهای منطقهیی در خصوص عدم دعوت از ایران به نشست جده سکوت اختیار کرده و البته به نوعی تلاشی هم برای حضور ایران در نشست پاریس نمیکنند، فرانسوا اولاند، رییسجمهور فرانسه تلاشی جدی را برای دعوت از ایران برای حضور در این نشست به کار گرفته است. به گزارش آسوشیتدپرس فرانسه درصدد دعوت ایران برای شرکت در اجلاس بینالمللی حول محور عراق و داعش است. به نظر میرسد این اقدام فرانسه در مغایرت با تصمیم امریکا در عدم همکاری این کشور با ایران در نبرد علیه داعش تعبیر میشود.
در حالی که ایران تاکنون بارها به صراحت اعلام کرده است نیازی به همکاری با امریکا برای مهار جریان داعش نمیبیند، به نظر میرسد امریکاییها چندان در موضعگیریهای خود در خصوص کمک گرفتن از ایران یکسان عمل نمیکنند. در حالی که باراک اوباما، رییسجمهور ایالات متحده در گفتوگو با انبیسی تاکید کرد که مشکل امروز منطقه ایران نیست بلکه متحدان سنی واشنگتن در منطقه است، به نظر میرسد موضع واشنگتن چندان با این اظهارنظر تطابق ندارد. جان کری در تازهترین اظهارنظر خود در یک کنفرانس خبری در آنکارا در خصوص حضور ایران در کنفرانس پاریس درباره عراق گفت که ما تعیین میکنیم چه کسانی در ائتلاف باشند و چه کاری انجام دهند. جان کری تاکید کرد حضور ایران در این کنفرانس مناسب نیست.
وزیر خارجه امریکا درباره حضور ایران در کنفرانس فرانسه، تصریح کرد: هیچ کس با من درباره حضور ایران تماس نگرفته و درخواستی مطرح نکرده است اما من فکر میکنم تحت شرایط کنونی و به چندین دلیل، حضور ایران درست نباشد. به واسطه موضوعات دیگری که روی میز قرار دارد و مربوط به تعامل ایران در سوریه و مکانهای دیگر میشود، حضور ایران مناسب نیست. البته من نمیدانم که در صورت دعوت فرانسه این موضوع به چه شیوهیی خواهد بود. یکی از خبرنگاران در ادامه صحبتهای کری بر نقش ایران در عراق تاکید کرد که فکر نمیکنید ایران بخشی از این کنفرانس است و کری پاسخ داد: ما با ایران در تعامل هستیم. ما با آنها در مذاکرات بسیار عمیق و جدی درباره برنامه هستهیی ایران در مذاکره هستیم و امید بسیاری داریم که تغییر رابطه با ایران از طریق توافقی که استانداردهای بینالمللی معین شده در سازمان ملل را تحقق بخشد، محتمل شود بنابراین نه تنها امریکا بلکه جهان، سوالات جدی درباره برنامه هستهیی ایران دارد.