محمد اسماعیلی
طی 13 ماه گذشته کم اتفاق نیفتاده که برخی از وابستگان دولت رو به سوی اظهارات جنجالبرانگیز و هزینهزا بیاورند، آن هم در حالی که مردم جامعه از مشکلات فراوان معیشتی و اقتصادی رنج میبرند و همچنان منتظر تحقق شعارهای انتخاباتی رئیس دولت تدبیر و امید هستند و انتظار دارند حداقل به بخشی از مطالباتشان پاسخ داده شود.
طی این مدت برخی از رفتارهای شائبه برانگیز جماعتی که مسئولیت رسمی در دولت کنونی داشته، طی ماههای اخیر هزینه زیادی را به همراه داشته آنگونه که این افراد با مواضع چالش برانگیز خود فضای سیاسی جامعه را ملتهب و به مسیر انحرافی هدایت میکنند. همانهایی که دولت را سکوی پرش جبهه متبوع خود برای به قدرت رسیدن میدانند.
این حلقه پیرامونی دولت یازدهم که بخش قابلتوجهی از تمرکز خود را به خواستهها و آرمانهای بالادستی پدرخواندههای خود متمرکز ساخته و کمتر به دغدغههای محرومین و قشر فرودست جامعه توجهی دارد تلاش کرده تا با هزینهسازی برای دولت سبب رویگردانی جامعه از دولت شده آن هم به وسیله برجستهسازی موضوعات فرعی به جای مسائل اصلی برای مهرههای اصلی کابینه یازدهم در شرایطی که جامعه همچنان خواهان تحقق شعار دولتیان هستند.
انحراف اذهان دولتمردان از «مشکلات معیشتی واقتصادی جامعه » به سمت مسائل دست چندم و کم اهمیت – که مصادیق فراوانی میتوان برایآن ذکر کرد- یکی از همین اهداف است که در مواردی نظیر «مذاکره با امریکا»، «لزوم فعالیتهای احزاب دوقلو»، «آزادی زندانیان امنیتی وسیاسی»، «ضرورت زمینهسازی دولت برای فعالیتهای مدنی» و «لزوم نگارش و ارائه سند جامع حقوق شهروندی» ظهور و بروز پیدا کرده است. اما بررسی چرایی برخی گفتار و رفتار این حلقه دست دوم یا سوم اطراف رئیسجمهور، نه تنها از انحرافات احتمالی دولتمردان در طول ماههای بعد جلوگیری میکند بلکه جامعه را نسبت به اهداف این طیف هم آگاه میکند. هرچند میتوان مصادیق فراوانی برای مواضع هزینه زای حلقه اطراف رئیسجمهور طی ماههای گذشته به یاد آورد اما مهمترین آن را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد.
آشنا هم درصدد هزینه زایی برای دولت است؟
حسامالدین آشنا، رئیس مرکز بررسیهای استراتژیک ریاستجمهوری در گفتوگو با ماهنامه اندیشه پویا عبارات قابل تامل و بحث برانگیزی را بر زبان میآورد: «اگر در سال ۸۸ به جای برخی عزیزان، آقای روحانی مسئولیت شورای عالی امنیت کشور را بر عهده داشت آیا اصلا آن اتفاقات میافتاد یا اتفاقی نمیافتاد؟ ترسو بودن یک نیروی امنیتی، متضمن نگاهی پیشگیرانه است. در افغانستان ما الان با اختلاف دو کاندیدای ریاستجمهوری مواجه هستیم. شاید ما در سال ۸۸ میتوانستیم کاری را بکنیم که افغانها در سال ۹۳ میکنند. بلوغ سیاسی دو طرف انتخابات، بلوغ سیاسی مردم و از همه مهمتر مجرب بودن نهاد شورای عالی امنیت ملی میتوانست از خیلی حوادث پیشگیری کند.»
قیاس احساسی و به دور از عقلانیت انتخابات ایران و افغانستان در حالی از سوی مشاور آقای روحانی صورت گرفته که زیر ساختهای سیاسی، امنیتی و انتخاباتی این دو کشور کاملاً باهم متفاوت بوده آنگونه که کشورهای غربی به راحتی میتوانند در فرآیند و نتیجه انتخابات افغانستان اعمال نظر کنند و نامزد مورد حمایت خود را پیروز معرفی کنند اما در انتخابات ایران هیچ کشوری حق دخالت در این آوردگاه ملی را نداشته و استقلال سیاسی ایران مانع از این گونه اقدامات میشود. در 35 سال از عمر انقلاب اسلامی به واسطه ثبات و استقلال سیاسی کشور نزدیک به 35 انتخابات برگزار شده که بینظیرترین مصادیق مردمسالاری حقیقی دینی در دنیا را نشان میدهد در حالی که در طی سالهای اخیر کشور افغانستان هیچ گاه روی آرامش و ثبات را به خود ندیده و در ابتداییترین مسائل حکومت داری هم دچار مشکلات عدیده بود چه برسد به انتخاباتی که قرار است نظر و رأی مردم بدون دخالت و حب و بغض شمارش شود.
اما در انتخابات سال 88 کشورمان جماعتی تلاش داشتند به رغم استقلال سیاسی کشورمان زمینه دخالت مستقیم دولتهای خارجی را مهیا کرده و با پیشنهاداتی براندازانه نظیر «برگزاری رفراندوم با حضور ناظرین بینالمللی» سناریوی فشار به حاکمیت و امتیازگیری از نظام را وارد فاز عملیاتی کنند.
حامیان خیابانی این جریان با تئوری پردازی پدرخواندههای خود با حمله به مبانی اعتقادی و شیعی جامعه کار را تا جایی پیش بردند که به عاشورای امام حسین (ع) هم اهانت کرده و این تحرکات منجر به آن شد تا مقامات رسمی نظام سلطه در تریبونهای رسمی به هتاک�� و توهین علیه نظام و مردم بپردازند، در یکی از همین اقدامات سایت رسمی گروهک تروریستی منافقین از هتاکی در روز عاشورا به عنوان «رستاخیز علیه جمهوری اسلامی ایران» یاد کرد. اما نکتهای که نباید نادیده گرفت آن است که در انتخابات افغانستان رقابت اشرف غنی احمدزی با عبدالله عبدالله و ادعای تقلب یکی از این دو هیچ گاه باعث نشد که آنها منافع کلان کشورشان را زیر پا گذاشته و ماهها خیابانهای کشورشان را به جولانگاه اراذل و اوباش تبدیل کنند بلکه با درایت غائله را زودتر از آنچه تصور میشود ختم به خیر کردند؛ اما در ایران 88 وضع کاملاً برعکس بود.
اما سؤال اساسی آن است که آقای آشنا چطور بدون اطلاع و شناخت کافی از ساختار سیاسی کشورهای ایران و افغانستان به قیاسی سطحی و احساسی روی میآورد آن هم در حالی که جایگاه ایشان به گونهای است که قرار است به مهمترین مقام اجرایی کشور تشاور داده و در بسیاری از موضوعات کلان به ایشان کمک کند.
یونسی
اما قبل از سخنان چالش برانگیز حسام الدین آشنا هم افرادی نظیر یونسی، انصاری و ترکان و سریع القم هم سخنان هزینه زایی را مطرح کرده بودند. به عنوان نمونه مواضع یونسی، دستیار رئیسجمهور در امور اقوام و اقلیتهای مذهبی در طول ماههای گذشته واکنش بسیاری از دلسوزان نظام را به همراه داشته است. در یکی از این نمونهها وی در کنیسه یهودیان شیراز در اردیبهشت میگوید: «اگر من آخوند و آن خاخام بگذاریم، همه مردم خوب با هم زندگی میکنند...»، عدهای خیال میکردند نماد شیر و خورشید در میان پرچم ایران یک نماد سلطنتی است اما اینگونه نیست. شیر نماد حضرت علی(ع) و خورشید نماد حضرت محمد(ص) است و تنها تاجش مربوط به شاه بود. اگر به من باشد، هلال احمر را تغییر میدهم و شیر و خورشید را جایگزین آن میکنم؛ البته برای هلال احمر هم احترام قائلم.»
وزیراطلاعات دولت اصلاحات در بخش دیگری از اظهاراتش - بدون آنکه ارتباطی به موضوع جلسه داشته باشد- به هیئات عزاداری هم اینگونه میگوید: «فرهنگ ایران عرفان طلب است و بیشتر روح دین و مذهب را طلب میکند تا ظواهر مناسک را، اما میبینیم که گاه سینهزنی را تا پاسی از شب انجام میدهند ولی زمان اندکی برای نماز اختصاص میدهند.»
یونسی قبل از این هم با جملاتی مسئله دار مبنی بر، «هنوز وزارت اطلاعات به تسخیر دولت جدید در نیامده است» یا «مهمترین برنامهای که اکنون باید آن را پی گیریم انتخابات مجلس شورای اسلامی است که باید همانگونه که در انتخابات ریاست جمهوری با شعار اعتدال مردم به پای صندوقهای رأی آمدند در انتخابات مجلس نیز باید چنین اتفاقی بیفتد» انتقادات بسیاری از خیرخواهان نظام را متوجه خود کرد.
انصاری
مجید انصاری عضو مجمع روحانیون مبارز هم به مانند هم حزبی خود یونسی با ادبیاتی تند و تفرقهافکنانه منتقدان دلسوز توافقنامه ژنو را به همراهی با رژیم صهیونیستی متهم و ابراز میکند: من در اینجا نه به عنوان معاون پارلمانی بلکه به عنوان یک شهروند از کسانی که دانسته یا ندانسته، همگام با رسانههای صهیونیستی از تلاش پرثمر دولت و اقداماتی که برای رفع مشکل تحریم توسط دولت انجام میشود، ابراز نگرانی میکنند و درخصوص تضعیف تیم مذاکرهکننده مشغول به کارشکنی هستند و اگر زورشان برسد، چوب لای چرخ دولت میگذارند، میپرسم آیا این کارها با آموزههای امام و رهبری و پیامبر اکرم(ص) سازگار است؟
سریعالقلم
محمود سریعالقلم، مشاور رئیسجمهور هم در سخنانی حمایت عموم مردم ایران از برنامه هستهای کشورمان را نشانه عدم تربیت صحیح جامعه و رشد پوپولیسم دانسته و ضمن اهانت به مردمی که دارای شغلهای با اعتبار پایین هستند، اظهار میکند: «تربیت عقلی در خانواده و مدرسه بسیار ضعیف است. در نتیجه ما احساسی، غریزی و پوپولیستی تربیت میشویم. صدا و سیمای ما هم متأسفانه به این جریان کمک میکند. از یک لبوفروش یا راننده تاکسی که تمام روز را سرگرم حل مشکلات معیشتیاش است، درباره جریان هستهای نظرخواهی میکند. بنابراین صدا و سیما اصالتاً یک نهاد پوپولیستی است و به جلوگیری از رشد عقلی و استدلالی جامعه کمک میکند.»
ترکان
اکبر ترکان دیگر مشاور روحانی در یادداشتی که روزنامه شرق منتشر کرد، به نمایندگان با ادبیات تهدیدکننده اعلام میکند که در صورت نزدیک نبودن نظرات نمایندگان به آقای روحانی، دور بعد مردم به آنها رأی نخواهند داد: «اما اگر نظرات و حرفهای برخی نمایندگان، حرف دل مردمی نیست که به آنها رأی دادهاند در دور بعد، در رأی دادنشان تجدیدنظر کنند، حق این است که نمایندگان محترم مردم در مجلس شورای اسلامی با وجدان بیدار و ظرفیتهای علمی و تجربی خودشان در مسیر عدالت و خواست مردم نظر داده و رأی بدهند. » وی پس از این هم در توهینی آشکار 5/49 درصدی را که به روحانی رأی ندادند، حامی بیقانونیدانست و گفت: «... این یک جریان مشخص بود که میگفتند ما قانون را قبول نداریم.
اکنون 49/5 درصد آرا را شامل میشوند. این 49/5 درصد کسانی بودند که در مقابل جریانی که مقابل قانون ایستاد، سکوت کردند. این 549/5 درصد سکوت کردند و نگفتند که تو بیجهت فکر کردی که میتوانی قانون را قبول نداشته باشی.»