همایش ملی اعتدال صبح دیروز و با سخنرانی سیدحسن خمینی، محمد نهاوندیان و پیام رییسجمهوری در محل کتابخانه ملی برگزار شد. سخنرانان این مراسم با عناوین مختلف بر لزوم تبیین مفهوم اعتدال در جامعه سخنرانی کردند. سیدحسن خمینی در این همایش از «بیادبشدن جامعه» گلایه و تاکید کرد که از نشانههای جامعه اسلامی، اعتدال، شیوع بخشش و ادب است. او همچنین تاکید کرد: «از حقوق برشمرده برای انسانها این است که حق انسانهای خوب را رعایت کنیم. بزرگان ما آدمهای بزرگی بودهاند بنابراین دهان باز نکنیم و هرچه میخواهیم بگوییم، بعضا در مورد انسانهای بزرگ که کارهای بسیار بزرگی انجام دادهاند.
بنابراین اگر نقد میکنید کرامات بزرگان را هم بگویید. امامسجاد(ع) در این زمینه تعبیر مهمی دارند که بزرگان را مثل پدرت و کوچکها را چون پسرت گرامی بدار.» نهاوندیان، رییسدفتر رییسجمهوری هم ضمن برشمردن ویژگیهای اعتدال، تاکید کرد: «امروز باید از عصبیتهای گروهی و جناحی فاصله بگیریم چرا که تقسیمبندیهای 30سال قبل جامعه دیگر مطابق با واقعیات امروز جامعه نیست و عصبیتهای گروهی مانع از همگرایی میشود.
امروز باید برای دستیابی به اعتدال اجتماعی بر مشترکات بسیاری که وجود دارد تاکید شود.» حسن روحانی هم در پیام خود به این همایش تاکید کرده است که «بگذاریم افراد حرفشان را بزنند و به دلیل اشکالهای کوچک آدمهای بزرگ را کنار نگذاریم. اعتدال در عرصه سیاست یعنی توجه به آرای مردم و قراردادن فعالیتهای دولتمردان در چارچوب دانایی، راستی، اخلاق و دوری از غرور و خودمحوری.»
حسن خمینی: گاهی اوقات برخی قلمها مانند یکشئ خردهشیشهدار است
به گزارش جماران، حجتالاسلام سیدحسن خمینی در این همایش گفت: «طبیعی است در چنین همایشی به اقتضای بحث درخصوص زوایای مختلف مفهوم اعتدال، به رابطه میان اعتدال با عدالت بهعنوان یک واژه همخانواده و نسبت آن با حوزه اندیشه و عمل بررسی شود؛ عدالت را برخی بهعنوان وضع الشی فی محله ترجمه کردهاند که درواقع بازگرداندن عدالت به عرصه حقوق است. با تعابیر کاربردیتر، عدالت بهمثابه انصاف مورد بحث قرار گرفته است.» سیدحسن خمینی با بیان اینکه عدالت دارای حسن ذاتی بوده و هیچکسخود را ظالم نمیداند، افزود: «در حوزه اجتماعی هم عدالت از این جایگاه برخوردار است. امامسجاد (ع) در صحیفهسجادیه میفرمایند: یکی از آثار اعتدال عدمهلاکت است؛
جامعه معتدل هلاکت نمییابد، از بین نمیرود و دستخوش ضربات مهلک نمیشود که یکی از واژههای معادل اعتدال، اقتصاد است که بهمعنای اقتصاد در رفتار اجتماعی است، از آثار دیگری که برای اعتدال شمردهاند این است که کارها آسان و مشکلات برطرف میشود.»او «بقای نام نیک» را از دیگر خواص اعتدال برشمرد و افزود: «در احادیث آمده، ممکن است فرد معتدل زیر فشار طرفین قرار گیرد اما کسی که در آینده نامش باقی میماند، آن کسی است که معتدل زندگی کرده است و تابع امواج افراطوتفریط نمیشود.
در مقابل آن در روایات آمده که افراط موجب ملامت میشود. ممکن است در دورهای موجی بیاید که افراد را دربرگیرد اما بعد از آنکه موج فروکش کرد، اولین کسانی که انتقاد میکنند، خود آن افراد هستند و میگویند چرا اینطور شد و چرا ما را در این وضع قرار دادید.»سیدحسن خمینی با اشاره به اینکه بر اساس روایات انسوالفت میان دلها یکی از آثار اعتدال است به حق زبان در رساله حقوق امامسجاد(ع) اشاره کرد و یادآور شد:
«یک بار در یکی از سخنرانیهایم گفتم که جامعه ما بیادب شده است. بعضیها گفتند این نشانه توسعه است. اما من گفتم که مراد این نیست که همه بیادب شدهاند بلکه از ارزشهای پیشین جامعه فاصله گرفته شده است.
امامسجاد (ع) میگویند: زبان را از دشنام راحت کنید.»وی ادامه داد: «بعضی مواقع این سوال پیشمیآید که چرا اینقدر بیادبانه سخن گفته میشود، مگر نمیتوانیم بهتر سخن بگوییم؟ این نوع سخن گفتن بذر کینه میکارد و توفان درو میکند. همانطور که در روزگار خود دیدیم کسانی که این روش را در پیشگرفتند بیش از همه ضرر دیدند.» وی با توصیه اینکه زبان را به گفتن خیر عادت دهیم، افزود: «جامعه ما چقدر به خیراندیشی و خیرخواهی عادت دارد.
گاهی اوقات برخی قلمها مانند یکشئ خردهشیشهدار است، که اگر نرم هم بگیرد باز هم میبرد! این تعبیر امامسجاد(ع) است که حق شما بر زبان این است که آن را بر ادب حمل کنید. ادب یعنی پایبندی به هنجارهای مطلوب اجتماعی. واقعا شاید به هزارانعلت که اکنون زمان بازکردن آن نیست نیاز داریم تا گامی بزرگتر به سمت ادب برداریم.» وی ادامه داد: «مگر پیامبر نگفت بزرگان را اکرام کنید. درس توفیق یک جامعه این است که ببینیم چقدر جامعه مودب است.» یادگار امام با بیان اینکه اتحاد یکی دیگر از آثار اجتماعی اعتدال است، افزود: «جامعهای که معتدل زندگی کرد متفرق و متشتت نمیشود.»
او با اشاره به اینکه در رساله حقوق امامسجاد(ع) آمده که حق همه مردم آن است که برای آنها سلامت بخواهیم، ادامه داد: «یکی از بزرگان نقل میکرد که در روز عاشورا دل سیدالشهدا بیشتر از خود شمر به حال او میسوخت زیرا شمر از مسیر هدایت خارج شده بود. امروز چهمقدار خیرخواهی در جامعه ما وجود دارد؟» سیدحسن خمینی با بیان اینکه از حقوق دیگر انسانها این است که نسبت به خطاکار رحمت و مرافقت نشان دهیم، گفت:
«پیامبر قسم خورده که کسی تا محبت نداشته باشد، ایمان هم ندارد. اگر در جامعهای نسبت به هم همدلی و رفاقت نداشته باشیم از این توصیه فاصله گرفتهایم که شامل خطاکاران هم میشود زیرا افرادی که کار خیر میکنند نیازی بهاین محبت ندارند.»وی ادامه داد: « از دیگر حقوق برشمرده برای انسانها این است که حق انسانهای خوب را رعایت کنیم. بزرگان ما آدمهای بزرگی بودهاند لذا دهان باز نکنیم و هر چه میخواهیم بگوییم؛
بعضا در مورد انسانهای بزرگ که کارهای بسیار بزرگی انجام دادهاند. بنابراین اگر نقد میکنید کرامات بزرگان را هم بگویید. امامسجاد(ع) در این زمینه تعبیر مهمی دارند که بزرگان را مثل پدرت و کوچکها را چون پسرت گرامی بدار.»او با اشارهبه بحث محبت در جامعه بهعنوان یکی از نتایج و کارکردهای اعتدال گفت: «اگر در جامعه محبت نیست اعتدالهم نیست و اگر اعتدالهم نیست، محبتهم نیست و اگر محبت نبود جامعه از بین میرود.»یادگار امام با تاکید براینکه بخشش یکی از گوهرهای گمشده در جامعه ماست، ادامه داد: «انگار نمیتوانیم گذشته را فراموش کنیم، جامعهای که نمیتواند این کار را انجام دهد انگار آینده را در گذشته میجوید. انسان حق خطا ندارد اما حق بخشیدهشدن دارد و جامعه معتدل یکی از قواعدش شیوع بخشش است. جامعهای که اینگونه نیست، درجا میزند و بغض و کینه را روی هم تلنبار میکند. امامسجاد(ع) میفرماید: عفو از قلعوقمعکردن بهتر است.»
سیدحسن خمینی با بیان اینکه «تمرین اعتدال گفتوگو است»، ادامه داد: «با مشاجره راه به جایی نمیبریم، گفتوگو شروطی دارد که یکی از عمدهترین آنها این است که خودمان را بالاتر از طرف مقابل ندانیم و نظر خود را تحمیل نکنیم. ما در مشاجره دنبال تحمیل هستیم اما در گفتوگو دنبال تحقیق بیشتر در مورد نظر خودمان هستیم؛ ما در مشاجره خود را بالاتر میدانیم اما در گفتوگو کمتر همعرض هستیم، ما در مشاجره دنبال خطا در دیگران هستیم اما در گفتوگو به دنبال خطای خودمان میگردیم. ما در مشاجره خود را حق مطلق میدانیم اما در گفتوگو خیر.
در مشاجره اگر نظر من نفی شود، من نیز نفی میشوم اما درگفتوگو ممکن است شما من را دوست داشته باشید، اما نظرم را قبول نداشته باشید. مشاجره از ابتدا پیشفرض دارد، اما درگفتوگو دنبال کشف حقیقت هستیم و از قبل پیشفرضی را قبول نکردهایم اما در مشاجره دنبال تغییر همهچیز بهنفع خودمان هستیم در حالی که در گفتوگو دنبال یافتن حقیقت هستیم.»
صالحیامیری: اداره جامعه بدون سعهصدر ممکن نیست
رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی هم در این مراسم با قرائت پیام روحانی، پیام اعتدال را در عرصه سیاست، توجه به عالم مردم و قراردادن فعالیت دولتمردان در چارچوب دانایی، راستی، اخلاق و دوری از غرور و خودمحوری دانست. سیدرضا صالحیامیری گفت: «امروز بیش از هر زمانی در جامعه ایران، دنیای اسلام و جامعه جهانی، ضرورت درک اعتدال در رویآوردن به آن در همه جوانان به ابعاد زندگی احساس میشود. انسان و جامعه معاصر آزرده و خسته از افراط و افراطیگری است و برای کاستن از مخاطرات درهمتنیده تندروی در اندیشه و گفتار و رفتار رویکردی روشنتر از اعتدال در زمینههای نظری و علمی نیست.»
صالحیامیری با بیان اینکه روحانی وظیفه اندیشمندان، دانشمندان و محققان را تبیین مبانی و مفاهیم و آثار معرفتی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی اعتدال میداند، تصریح کرد: باید در چنین نشستهایی اعتدال تبیین شود تا راه بر سیاستگذاران و مسوولان اجرایی و عموم مردم و شهروندان در ترویج و تعمیق فرهنگ اعتدال گشودهتر شود. رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوریاسلامی ادامه داد: از خردادماه 1392 که اکثریت مردم ایران در انتخابات یازدهمین دوره ریاستجمهوری، به گفتمان اعتدال و خطمشی تدبیر و امید رای دادند چیستی و چگونگی اعتدال به عنوان یک منظومه فکری و موضوعی جدی در افکار عمومی تبدیل شد، برخی از اندیشمندان به پاس وظیفه خود در گسترش دانایی در جهت روشنکردن این مفهوم و رابطه آن با شرایط اجتماعی و سیاسی جامعه ما و همچنین فرهنگ اسلامی و ایرانی تلاشهای ارزشمندی را آغاز کردند.
صالحیامیری با بیان اینکه روحانی اعتدال را بهطور ذاتی با فعالیتهای دانشمحور و مبتنی بر عقلانیت و همهجانبهگری در پیوند میداند، تصریح کرد: شما دانشگاهیان و صاحبنظران برای سخنگفتن در این عرصه سزاوارترید. عرصه سیاست هرگاه از تامین عدالت، معنویت و همبستگی انسانی به قدرتجویی و قدرتمداری تمایل پیدا کند مستعد دچارشدن به تندروی و افراطگرایی میشود و این پدیدهای است که در منطقه ما و در جهان امروز به تهدیدی واقعی تبدیل شده است و وظیفه اندیشمندان ما تلاش فکری برای تقویت سرمایههای اعتدال در عرصههای اجتماعی و سیاسی است. وی ادامه داد:
پیام اصلی اعتدال در عرصه کشورداری این است که اداره جامعه ما با علایق و سلایق گوناگون بدون دانش، گفتوگو و سعهصدر امکانپذیر نیست. به این دلیل همواره علاقهمندان به کشور و انقلاب اسلامی را دعوت کردند که بیایید با سعهصدر با مسایل برخورد کنید. بگذاریم افراد حرفهایشان را بزنند و بهخاطر اشکالهای کوچک قدمهای بزرگ را کنار نگذاریم. رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوریاسلامی ایران با بیان اینکه روحانی اعتدال در عرصه سیاست را توجه به عالم مردم و قراردادن فعالیت دولتمردان در چارچوب دانایی، راستی، اخلاق و دوری از غرور و خودمحوری میداند، خاطرنشان کرد: اعتدال در عرصه علم یعنی پیوند بین شالودههای علمی و نظری و تجربیات برآمده از حیات اجتماعی و سیاسی جامعه است.
نهاوندیان: تندادن به اعمال محدودیتها و تحمیل تحریمها به معنای قبول ظلم است
به گزارش ایسنا، محمد نهاوندیان، رییسدفتر رییسجمهور در همایش ملی اعتدال که در کتابخانه ملی برگزار شد با اشاره به همایش اعتدال در شهریورماه سال گذشته، گفت: «همایش دیگری به نام اعتدال سال گذشته و دو، سهماه پس از انتخابات سال92 برگزار شد که فرصتی برای بیان گفتوگو و مفهوم اعتدال بود، اما ما امروز مشاهده میکنیم چنانچه در آن زمان مردم ایران به اعتدال اشتیاق داشتند، امروز توجه به مقابله با افراط و اعتدال به نیازی جهانی تبدیل شده است و زمانی که رییسجمهور در سازمانملل حرفی علیه افراط و خشونت ارایه میدهد، با استقبال گسترده از سوی جامعه جهانی مواجه میشود.» او با اشاره به پدیده نوظهوری به نام داعش در دنیا گفت:
«امروز پدیده داعش نظر همه جامعه جهانی را به خود جلب کرده است. امروز مشاهده میکنیم که با عنوان افراطیگری، داعش یکتیر با دونشان را هدف قرار داده و آن نابودکردن امکانات و بنیه کشورهای اسلامی و از سوی دیگر مقابله با اسلام با همه جذابیتهای آن است.» رییسدفتر رییسجمهوری با تاکید بر اینکه مقابله با این خطر، اصلیترین کار ما است، گفت: «مقابله با افراطیگری با برافراشتن پرچم اعتدال حاصل نمیشود. در این کار رویکرد سلبی کافی نیست، بلکه باید جایگزینی که چیزی جز حرکت اسلامی نیست را در دستور کار خود قرار دهیم.»نهاوندیان با تاکید بر لزوم تفسیر مفهوم اعتدال گفت:
«درست است مردم در یک حرکتی اجتماعی به تصویری اجمالی از اعتدال رای یا در سازمانملل نسبتبه قطعنامهای اقبال نشان میدهند، اما این اعتدال نیاز به تفسیری عملیاتی دارد؛ چرا که زمانی که اعتدال به ارزشی مقبول تبدیل شود، تزویر آغاز میگردد و ادعای انتساب به آن مفهوم گستردهتری پیدا میکند. در نتیجه تبیین اعتدال ملزومی بسیار ضروری است.»رییسدفتر رییسجمهور گفت: «امروز به دنبال تجربهای 35ساله فرصتی در ایران به وجود آمده که گفتمان اعتدال الگوی عملی خود را در ساحت سیاست، اقتصاد، فرهنگ و... ارایه کند.» نهاوندیان با تاکید بر اینکه باید راهکارهای عملیاتی ارایه کنیم، جامعهنگری را از راهکارهای اعتدال دانست و گفت: «اعتدال با نگاههای یکجانبه و یکبعدی نمیخواند و اعتدال با رشد سرطانی سازگاری ندارد.
اعتدال یعنی همه جامعه احساس بهرهمندی کنند و این بهرهمندی مختص به یکگروه خاص نباشد.» او با اشاره به سیاستهای دولتیازدهم در موضوع پرونده هستهای ایران گفت: «رویکردی که دولت تدبیر و امید با ماموریتی از سوی مردم در پیگیری بحث هستهای کشور داشته این است که سانتریفیوژ و همه اقتصاد نیز باید بچرخد.» رییسدفتر رییسجمهور با تاکید بر اینکه حراست از حقوق مردم باید در همه ابعاد در دستورکار قرار گیرد، گفت: «باید درددل مردم و دانشمندان کشور برهمه ابعاد علم و فناوری حاکم شود و تندادن بهاعمال محدودیتها و تحمیل تحریمها به معنای قبول ظلم است.» نهاوندیان گفت: «ما در عین حال که باید در یکبعد خاص از حقوق ملت حراست کنیم، نباید در مقابل انسداد مردم در حوزههای دیگر چشم بپوشیم.» او با تاکید بر اینکه حراست از حقوق مردم در همه ابعاد، رویکرد دولت است، گفت: «اینگونه نیست که زحمات بیجبران ملت در یک رایزنی بینالمللی در گوشهای مسدود و دور از دسترس مردم قرار گرفته است؛
برگرداندن این حق وظیفه عدالتخواهی ما است.»رییس دفتر رییسجمهور با تاکید بر اینکه اعتدال توازنی در حال سکون نیست بلکه اعتدال با تعریف روز تکمیل میشود، گفت: «نمیتوان در سند چشمانداز اینگونه اعلام کنیم که عزم ما دستیابی به رشدی شتابان و مستمر است، اما بعد حریف کاری کند که ما نهتنها به رشد 8درصدی نرسیم بلکه این رشد آرامآرام بهسوی منفی کشیده و منفی شود و ما نیز دم برنیاوریم.» او گفت:
«مردم باید شیرینی یکنظام و جامعه معتدل را در رشد دسترسیها و بهرهمندیهای خود بچشند تا باز همپای این کاروان بمانند.» نهاوندیان با بیان اینکه اگر میخواهیم با افراطگری مبارزه کنیم باید نیازهای اولیه جامعه و جوانان خود را تامین کنیم، گفت: «همانطور که تحقیقات نشان داده است سربازگیری و یارگیری داعش همه از جوامع فقیر بوده است. بههمیندلیل چنانچه ما بهصورتی جدی به فکر توسعه اقتصادی کشور نباشیم مطمئنا به جریانات افراطی کمک کردهایم.» رییس دفتر رییسجمهور با بیان اینکه برای دستیابی به اهداف اعتدالی نیازمند روشهای اعتدالی هستیم، گفت: «هیچگاه نمیتوان با روشهای حذفی به اعتدال دست یافت.
بلکه برای توفیق در ارایه الگویی اعتدالی باید رویکردی فراجناحی و غیرحذفی را دنبال کرد. حتی اگر حریفان به دنبال این باشند تا با برخوردهای افراطی روش حذفی را در واکنش به ما تحمیل کنند.» او با تاکید بر اینکه رویکرد قبول اصلاح دیگر لازمه روش اعتدالی است، گفت: «رشد به معنای فاصلهگرفتن از نواقص، نقایض و گذشته آنهاست؛ باید آنها را که در مسیر تعالی، اصلاح و تکامل گام برداشتهاند بپذیریم و در آغوش بگیریم و از آنها استقبال کنیم.» او با تاکید بر لزوم همگرایی برای تحقق اعتدال اجتماعی در جامعه، گفت:
«امروز باید از عصبیتهای گروهی و جناحی فاصله بگیریم چراکه تقسیمبندیهای 30سال قبل جامعه دیگر مطابق با واقعیات امروز جامعه نیست و عصبیتهای گروهی مانع از همگرایی میشود. امروز باید برای دستیابی به اعتدال اجتماعی بر مشترکات بسیاری که وجود دارد، تاکید شود.» نهاوندیان در پایان با تاکید بر لزوم گسترش درک جمعی نسبت به اعتدال، گفت: «چنانچه امروز بخواهیم تضمین کنیم که اعتدال در جامعه ما دوام پیدا کند و نسیمی موسمی نباشد و در مزاج جامعه حیات جمعی و انقلاب بنشیند، برخیزد و حرکت کند، باید به گسترش درک جمعی از اعتدال و تجربه عمل جمعی با اعتدال دامن بزنیم و این حرکت نیز به جریانسازی فکری و اجتماعی و برگزاری همایشهای مختلف نیازمند است.»
شاهد بیاعتدالی در حوزه زنان هستیم
همچنین مولاوردی، معاون رییسجمهور در امور زنان و خانواده، هم در این همایش گفت: «در هنگامه اعتدال هنوز در پارهای از موارد ما شاهد چتر بیاعتدالی در حوزه زنان و خانواده هستیم و زنان در این زمینه گرفتار عدمتوازن میان فضای کار و فضای خانواده هستند.» مولاوردی با بیان اینکه زنان برای ایفای نقش موثر در تحقق اعتدال باید به نقطه تعادل در مناسبات داخلی و عملکرد اجتماعی دست یابند، ادامه داد: «باید میزان دسترسی زنان و مردان باید به فرصتها متوازن شود چراکه زنان به فرصتهای اجتماعی و فرهنگی و مردان به فرصتهای اقتصادی و سیاسی دسترسی بیشتری دارند. بنابراین سیاست دولت اعتدال باید گذار از این عدمتوازنها باشد.»
عبدی: سیاستمدار اعتدالی برای راهبرد خود خط قرمز نمیگذارد
عباس عبدی از فعالان سیاسی در همایش ملی اعتدال گفت: «مردم باید در تصمیمسازی سیاسی مشارکت داشته باشند تا برای اجرای این سیاست نیازی به اعمال زور نباشد، چنین تصمیمی، تصمیم سیاسی اعتدالی خواهد بود.»
او در سخنرانی خود در یکی از کارگاههای این همایش در ادامه افزود: «سیاست اعتدالی مبتنی بر حداقل هزینه و حداکثر مشارکت است. راهبرد و تصمیم اعتدالی باید بهگونهای باشد که عقبنشینی در آن کم بوده و مترادف با شکست حیثیتی نباشد.»به گزارش ایلنا، همچنین علیمحمد حاضری، استاد جامعهشناسی دانشگاه تربیت مدرس هم در همایش ملی اعتدال، گفت: «اعتدال را یکنحوه عملکرد و یکروش پیگیری نظام فکری میدانم.»