این روزها دیگر واضح است که کارزار داعش تماما آنچیزی نیست که در قاب تلویزیون و میدانهای نبرد در سوریه و عراق شاهدیم. بازوهای تبلیغاتی این گروه تروریستی در شبکههای اجتماعی دامنه نبرد را تا خانههای شهروندانی معمولی گسترش داده است که شاید روزی سودای پیوستن به این ماشین جنگی را در سر داشته باشند. آخرین نمونه از این نبرد رسانهای برای جذب نیروهای تازهنفس و پاسداشت از تبهکاران فرسوده در جنگ، موسسه الزوراء است.
الزوراء که خود را مدرسهای دخترانه برای آموزش آداب زندگی و شوهرداری معرفی میکند، سر آن دارد تا بهگمان خود و با ارایه دستورالعملهای خانهداری، پرستاری و آشپزی، از دختران جوانی که عمدتا بهمنظور جهاد نکاح به سوریه و عراق میروند، «همسران جهادی خوب» بسازد. این کارزار تبلیغاتی که فعالیت خود را با شعار آمادهسازی برای جهاد از حدود سههفته پیش در شبکههای توییتر و فیسبوک آغاز کرده است، در ویدیوهایی از همسران کنونی و آتی جنگجویان داعش میخواهد تا با یادگیری آشپزی، کمکهای اولیه و حتی طراحی تبلیغاتی به همسران خود در دستیابی به اهداف نظامی خود یاری رسانند.
چارلی وینتر، یکی از محققان بنیاد کیلیام در گفتوگو با روزنامه ایندیپندنت، هدف اصلی از تاسیس موسسه الزوراء را آمادهسازی زنان برای پیوستن به جمع جنگجویان داعش دانست. به باور این محقق، الزوراء در حقیقت نوعی دستورالعمل زنانه است که چگونه میتوان بهخوبی پشتیبان جنگافروزیهای داعش بوده و نقش خود را بهعنوان همسر نیروهای جهادی بهخوبی ایفا کرد. وینتر با اذعان به بدیعبودن این رویکرد میگوید این اولینبار است که یک سازمان رسانهای حقیقی چنین نقشی را در آموزش زنان جهادی ایفا میکند. آموزشهای الزوراء دامنه وسیعی از فعالیتهای خانهداری را پوشش میدهد.
ویدیوهای منسوب به این موسسه به زبان عربی بوده و با بهرهگیری از انیمیشنهای خامدستانه و تصاویری از چرخ خیاطی، جعبه کمکهای اولیه، یخچال و فریزر، بر اهمیت «کار دستی زنانه» در پیشبرد اهداف داعش تاکید دارد؛ از آشپزی، پرستاری، خیاطی و کمکهای اولیه گرفته تا آشنایی با کتاب خدا، علوم اسلامی و در نهایت ترغیب سایر زنان برای پیوستن به جبهههای نبرد؛ برای مثال، یکی از آخرین نمونههای تبلیغاتی این موسسه به آموزش شیوه طبخ سریع یک غذای آماده از خرما، آرد و کره میپردازد که «حامل کالری بسیار بوده و قدرت و نیروی مجاهدین را در وقفه بین نبردها بهشدت افزایش میدهد.»
اما قضیه به همینجا ختم نمیشود. چگونگی استفاده از برنامههای رایانهای تدوین، برای طراحی آیتمهای تبلیغاتی تبهکاران داعش از دیگر اهداف آموزشی این موسسه است. سلامت زنان نیز از دیگر موضوعاتی است که از چشم این موسسه پنهان نمانده است؛ برای مثال، توصیه به پیادهروی تند و افزودن هرروزه مسافت به آن منظور صورت گرفته است تا در هنگامه جنگ، زنان سربار همسران جهادی خود نباشند.
منظره خونین یک زندگی زناشویی
کارزار تبلیغاتی نوظهور داعش در فضای مجازی با اقبال گستردهای از سوی همسران جنگجویان داعش روبهرو شده است. توییتر این موسسه با گذشت کمتر از سههفته از آغاز به کار خود، بیش از دوهزارو800 دنبالکننده را جذب خود کرده است که شمار وسیعی از آنان با مشارکت فعالانه در بحثها، توصیههای شخصی خود را در رابطه با دستور آشپزی و سایر مهارتهای مورد نیاز با دیگران در میان میگذارند. اقصی محمود، دختر جوانی اهل گلاسکو که دانشگاه را بهمنظور ازدواج با یک جنگجوی داعش ترک کرده است، در وبلاگ خود از زندگی بهعنوان یک عروس جهادی مینویسد.
او بر این باور است که زندگی برای یک همسر جهادی حول آشپزی، نظافت، نگهداری و حتی آموزش فرزندان میگذرد. این دختر 20ساله مینویسد: «من قبل از ازدواجم در سهماه پیش حتی نمیدانستم چگونه آشپزی کنم. اما اکنون آنقدر وقت آزاد دارم که بتوانم آشپزی را بهخوبی یاد بگیرم... به خدا قسم به خواهران زیبایی برخوردهام که شب و روزشان قرین شادی است، چراکه خوراک مجاهدین را آماده کرده و حتی گاهی بدون آنکه کسی بویی ببرد، تمامی ساختمان مسکونی را نظافت میکنند.» اما شاید چنین تصویری از زندگی یک زن جهادی برای ترغیب دختران جوان کافی نباشد.
بیجهت نیست که اینروزها فضای مجازی سرشار از تصاویر زنان جهادی است که به تماشای منظره غروب آفتاب نشسته و از نقش خود در میدان جنگ رضایت کامل دارند؛ زنانی که از خود به پرندگان بهشتی یاد میکنند و به ازدواج خود با همسران جهادیشان تا لحظه شهادت پایبندند. البته که آنچه در این میان پنهان میماند، دهشت جنگ است؛ دهشتی که حتی در کارزاری تبلیغاتی که به اعتراف خود به کمربندهای انفجاری و بمبگذاریهای انتحاری بیش از لباسهای سفید و قصرها علاقهمند است نیز نادیده مانده؛ چنین رویکردی درحالیکه طرفداران مونث داعش از مبارزه در میدان جنگ منع شدهاند، جای تعجب ندارد.
از صدها دختر نوجوانی که به صف نیروهای داعش پیوستهاند، تنها شمار اندکی از آنان سلاح به دست گرفتهاند. مسلحساختن این زنان نیز نه بهمنظور جنگ با دشمنان، بلکه بهمنظور شناسایی آن دسته از مردانی است که قصد دارند تا در لباس مبدل از پستهای بازررسی داعش عبور کنند. شاید بهتر باشد برای روشنترشدن نقش متناقضنمای زنان در کارزار نظامی داعش، به گفتههای خود آنان رجوع کنیم: «ما اسباب آتشبازی نداریم، اما آیین عروسی خود را با شلیک گلوله جشن میگیریم.»