مهدی یزدانپناه
ایتالیا به عنوان یکی از کشورهای درجه دوم اتحادیه اروپا در سال های اخیر تلاش کرده تا به عنوان بازیگری مطرح در معادلات جهانی ایفای نقش کند. سیلویو برلوسکنی میلیاردر ایتالیایی که دو بار نخست وزیری را در کارنامه خود دارد در حالی سال گذشته پس از «رومونوپرودی» توانست برای سومین مرتبه به نخست وزیری ایتالیا دست یابد که از همان ابتدا داعیه تبدیل ایتالیا به قدرت بزرگ جهانی را سر می داد. اکنون پس از گذشت بیش از یک سال از نخست وزیری وی، ایتالیا با برخی تحرکات منطقه ای و جهانی گام هایی را برای اجرای این ادعا برداشته است.
برگزاری نشست های جی 8 با محوریت حل بحران های اقتصادی جهانی، ارائه بسته های اقتصادی برای کمک به حل مشکلات اقتصادی اتحادیه اروپا،توسعه روابط با کشورهای آفریقا و حل اختلاف ها با کشورهای این قاره نظیر پایان اختلاف ها با لیبی و الجزایر، ورود به عرصه معادلات خاورمیانه با اولویت روابط با کشورهای عربی و اجرای اهداف صهیونیست ها، توسعه روابط با آمریکا و تأکید بر همکاری با این کشور در معادلات جهانی، افزایش نیرو در افغانستان و اعلام آمادگی برای اعزام نیرو به سراسر جهان با نام نیروهای حافظ صلح و ... را می توان از نشانه های فعالیت ایتالیا در جهت حضور فعال در معادلات منطقه ای و جهانی ارزیابی کرد.
هر چند که ایتالیا به ویژه شخص برلوسکنی سعی دارند تا این اهداف را محقق سازند اما روند تحولات و افشای برخی حقایق مانع از اجرایی شدن این اصول می شود به ویژه اینکه جهت گیری های ایتالیا بر خلاف خواسته های افکار عمومی جهان بوده که بر سیاست خارجی این کشور تأثیر منفی خواهد داشت. در ارزیابی این عوامل چند نکته قابل تأمل است.
1) ایتالیا در حالی برای حضور در معادلات جهانی تلاش می کند که بحران اقتصادی، افزایش بیکاری، ورشکستگی شرکت های بزرگ به ویژه در صنایع خودروسازی، کاهش رشد اقتصادی و... این کشور را در زمره کشورهای متزلزل در بخش اقتصاد قرار داده است. گزارش کمیسیون اروپا نشانگر چالش های اقتصادی و عقب ماندگی ایتالیا از رشد اقتصادی مورد نظر اتحادیه اروپا است. پرونده فسادهای مالی و اخلاقی برلوسکنی، نخست وزیر نیز باید به این بحران ها افزوده شود که مجموعه ای از بحران های داخلی و خارجی را برای این کشور به همراه داشته است.
2) در شرایطی که جهان مخالف سیاست های آمریکا است و به مخالفت با آن می پردازد، ایتالیا رویکرد خود را به سمت آمریکا سوق داده است. سفر برلوسکنی به آمریکا و تأکید بر حمایت از اهداف آمریکا نظیر افزایش نیرو در افغانستان از جمله این تحرکات است. با توجه به انزجار جهانی از آمریکا این رویکرد پیامدهای منفی برای ایتالیا به همراه داشته است، چنانچه با اعتراض های داخلی در ایتالیا نیز همراه شده است.
3) از نکات دیگر در سیاست های ایتالیا را می توان در گرایش آن به رژیم صهیونیستی مشاهده کرد.
هر چند که ایتالیا همواره تحت سلطه صهیونیسم بین الملل بوده اما برلوسکنی کاملاً در این چارچوب حرکت می کند. حمایت از جنایت های صهیونیست ها در جنگ غزه و تأکید بر خلع سلاح مقاومت لبنان، توسعه روابط با کشورهایی مانند مصر که در برابر مقاومت قرار دارند، دعوت از مقامات ارشد رژیم صهیونیستی نظیر نتانیاهو نخست وزیر و لیبرمن وزیر امور خارجه صهیونیست ها و تأکید بر لزوم توسعه روابط اروپا با این رژیم، اتخاذ مواضع خصمانه در قبال ایران و دخالت در امور داخلی این کشور با تحریک افکار عمومی و نیز اعلام به اصطلاح اجرای طرح تحریم ها علیه ایران و... از جمله خوش خدمتی های ایتالیا به صهیونیست ها است. این موضع گیری در حالی اتخاذ شد که افکار عمومی جهانی، رژیم صهیونیستی و حامیان آن را فاقد مشروعیت دانسته و بر لزوم مقابله با آنها تأکید دارند. جالب توجه آنکه هنگام سفر نتانیاهو نخست وزیر صهیونیست ها به ایتالیا مردم تظاهرات ضدصهیونیستی برگزار کردند.
4) حضور بازیگرانی چون آلمان، فرانسه، انگلیس، چین و روسیه در معادلات جهانی، فضای بسته ای را برای ایتالیا به همراه داشته و مانع از تحقق اهداف آن شده است.
در نهایت می توان گفت که ایتالیا نه تنها نتوانسته به قدرت درجه اول حتی در اتحادیه اروپا مبدل شود بلکه همچنان بازیچه ای در دستان آمریکا و صهیونیست ها است که براساس خواست آنها تصمیم گیری می کند و در صورت ادامه این روند با چالش های بیشتری مواجه می شود.