جواد رضایی
روزنامه انگلیسی تایمز: «آنها (خاتمی، موسوی و کروبی) نحوه مداخله خود را چنان تنظیم می کنند که در میان هواداران خشم و امید را توأمان زنده نگه دارند. محمد خاتمی که به عنوان یک اصلاح طلب سالها مایه امید اروپا و آمریکا بود، به خودی خود دارای وزن چندان نیست اما سخنان وی (موضوع رفراندوم) در ادامه نمازجمعه هاشمی رفسنجانی باورنکردنی بود.
رفسنجانی هم با ابراز تردید نسبت به نتایج انتخابات و بحرانی توصیف کردن شرایط برای جمهوری اسلامی، عمداً به نتایج انتخابات حمله کرد. او مقطعی را انتخاب کرد که اعتراضات فروکش کرده بود و به این ترتیب به از سر گرفتن مخالفت کمک کرد... هر وقت که به نظر می رسد اعتراض در حال فروکش کردن است یک چهره پیشرو برای تردید در نتایج انتخابات به سخن درمی آید.»
سعید مدنی از عناصر فعال گروهک های ملی - مذهبی در گفت وگو با رادیو فرانسه از موضع اخیر هاشمی در نمازجمعه تمجید کرد و گفت: «هاشمی رفسنجانی در سن 75 سالگی به کمال پختگی سیاسی خود رسیده است.» وی هاشمی را روحانی معتدل توصیف کرد و گفت: «او از پشتیبانی روحانیونی برخوردار است که ترجیح می دهند روحانیان و نهاد روحانیت از قدرت سیاسی فاصله داشته باشند.»
نیویورک تایمز پس از تخطئه گذشته هاشمی رفسنجانی نوشت: «وی که در خلال رقابت های انتخاباتی از میرحسین موسوی حمایت کرد، به نظر می رسد با سخنرانی نمازجمعه به اپوزیسیون نزدیکتر شده است. او باکی نداشت که مستقیماً مخالفت خود را با اعلام پیروزی احمدی نژاد در انتخابات علنی کند. رفسنجانی با به چالش کشیدن نتیجه انتخابات، جمهوری اسلامی را در لفافه به چالش کشید.
شائول بخاش، همسر هاله اسفندیاری و از عوامل سابق ساواک در گفت وگو با شورای روابط خارجی آمریکا اعلام کرد که هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی با سخنان خود به آتش اعتراض ها دامن زده اند.
سرمقاله گاردین: «اکنون این سه نفر (موسوی، کروبی و هاشمی) یک بلوک مخالف علنی و قدرتمند را تشکیل داده اند.»
گلف نیوز: «هیچ یک از شخصیت های مهم سیاسی، اعتراضات به نتیجه انتخابات را به عنوان بحران مطرح نکرده بود. این گفته رفسنجانی نشان دهنده به مبارزه طلبیدن آشکار رهبر، آیت الله علی خامنه ای است که نتیجه انتخابات را صحیح تلقی کرد و قدرت های بیگانه را در ایجاد اغتشاشات، متهم کرد.»
گلف نیوز به نقل از مخملباف: «آقای هاشمی فضا را به نفع جنبش مردم تغییر داد و به نظر من تمام اینها نشانه قدرت جنبش سبز مردم است و این را باید یک پیروزی دیگر برای جنبش محسوب کرد. صحبت های آقای هاشمی خلاف انتظار من بود. اگرچه برای جنبش سبز، حضور مردم مهمتر از صحبت های آقای هاشمی قلمداد می شد، اما وقتی او به نفع جنبش صحبت کرد و برخلاف همیشه که از منافع نظام و رهبری دفاع می کرد این بار با زیرکی برخی از خواسته های جنبش را مطرح کرد.»
یوسفی اشکوری روحانی خلع لباس شده: واقعیت این است که من (و البته بسیاری چون من) این اندازه انتظار شهامت و موقعیت شناسی از شخصیتی چون هاشمی رفسنجانی نداشتم و حال او را به دلیل حمایت از مردم و نقد معتدلانه و دلسوزانه حاکمان اقتدارگر در این زمانه عسرت تحسین می کنم و می ستادیم... هاشمی رفسنجانی می تواند در تأسیس جمهوری دوم کمک کند همان گونه که در تأسیس جمهوری اسلامی اول کمک کرد.»
نقل قول های فوق تنها بخشی از واکنش ها به خطبه های نماز جمعه هاشمی در دو هفته گذشته است. کسانی که ذکر آنها رفت از مخالفین نظام هستند و گذشته هاشمی را قبول ندارند اما اینکه چرا پس از خطبه های هاشمی رفسنجانی اقدام به دست افشانی و جشن و پایکوبی کردند سوالی است که آقای هاشمی باید پاسخ آن را بدهد. شاید پس از گذشت 10 روز لزومی نداشت به اظهارات هاشمی رفسنجانی پاسخ داد زیرا هم به اندازه کافی پاسخ داده شد و هم تقریباً زمان آن سپری شده بود، اما واکنش هایی از قبیل آنچه که نمونه هایی از آن در آغاز مطلب آورده شد، نظر مجدد به سخنان هاشمی را ضروری ساخت. واقعیت این است که داستان شعار دروغین «تقلب» و اغتشاش و آشوبگری از سال 84 زمانی که احمدی نژاد هاشمی را پشت سر گذاشت شروع شد. شروعی که با انتقاد احمدی نژاد از دولت های گذشته از جمله دولت هاشمی پررنگ تر می شد.
احمدی نژاد به موازات این انتقادات و بستن راه ویژه خواری ها با تمام توان برای ملت و مملکت کار می کرد و این از چشم مردم قدرشناس پنهان نبود. کار و تلاش بی وقفه دولت کار را برای مخالفانش سخت کرد، مخالفانی که درصدد بودند به هر نحو ممکن اجازه ندهند احمدی نژاد برای بار دوم به ریاست جمهوری برسد و این وجه مشترک مخالفان داخلی و خارجی احمدی نژاد بود. برخی به این می اندیشیدند که اگر مردم احمدی نژاد را حذف نمی کنند (نظرسنجی های معتبر داخلی و خارجی این نظر را تأیید می کرد) آنها با خدعه و نیرنگ وی را حذف کنند.
اینگونه بود که موضوع پس از فراز و نشیب های فراوان به نمازجمعه هاشمی رسید. هاشمی برای صحبت در این نماز جمعه حرف های بسیاری برای گفتن داشت اما فقط آنهایی را بر زبان جاری ساخت که دشمنان و مخالفان نظام را خوشحال می کرد. هاشمی از تردید مردم، تبلیغات نادرست صدا و سیما، مخدوش شدن اعتماد مردم، رعایت قانون، آزادی آشوبگران، دلجویی از آسیب دیدگان و آزادتر ساختن رسانه ها گفت. همین گفته ها به علاوه ناگفته هایی که باید گفته می شد اما گفته نشد کافی بود تا هزاران نفر از خواندن نماز به امامت هاشمی اجتناب کنند زیرا نسبت به عدالت امام جمعه دچار شک و تردید جدی شدند از این رو یا نماز نخواندند و یا فرادی خواندند. از عجایب این نمازجمعه حضور بی نمازان حامی هاشمی در صف های نمازجمعه بود که در هنگام اقامه نماز صف ها را ترک کردند.
هاشمی نگفت در این حوادث آشوبگران و اخلال گران حضور داشتند، هاشمی نگفت چه کسانی آشگوبگران را تحریک و سازماندهی کردند هاشمی نگفت چه کسانی اموال دولتی و خصوصی را تخریب کردند! هاشمی نگفت دشمنان نظام چگونه از آشوب گران حمایت می کردند! هاشمی نگفت چه کسانی قانون شکنی کردند! هاشمی نگفت چه کسانی صحبت از «تقلب» به شکل برنامه ریزی شده کردند! هاشمی نگفت چه کسانی 9 بسیجی را به شهادت رساندند! هاشمی از حمله به حوزه مقاومت 117 بسیج نگفت، هاشمی نگفت تعدادی از مردم عادی توسط سلاح آشوبگران کشته شدند، هاشمی نگفت چه کسانی تخم تردید را در دل بخشی از مردم کاشتند، هاشمی نگفت چرا در این فتنه جانب فتنه گران را گرفت. هاشمی نگفت ...
آنچه هاشمی گفت آبیاری درخت خشک و پوسیده فتنه بود که امیدی به احیا آن نیست و این حقیقت در تجمع ده ها نفری مخالفان در 30 تیر یعنی پس از نماز ایشان تجلی یافت.
برخی از حامیان هاشمی از حضور گسترده مردم در آن نماز جمعه گفتند آیا آنها بی خبر بودند که بخش زیادی از آن نمازگزاران یاوران صادق انقلاب هستند و برای محافظت از شأن و جایگاه نمازجمعه در آن نماز شرکت کردند تا نماز مقدس جمعه بازیچه دست خناسان و فریب خوردگان قرار نگیرد؟! چنانچه آقای هاشمی در نمازجمعه های بعدی حاضر شودمعلوم خواهد شد که چه تعدادی با وی نماز اقامه خواهند کرد! اگرچه جبران مافات چندان آسان نیست اما جبران ارزش تن دادن به سختی ها را دارد.