حسین امیدى
کنگره ششم جنبش فتح پس از بیست سال تأخیر و بحث های طولانی در مورد محل انعقاد و ضرورت های تشکیل، عاقبت در بیت لحم در اراضی اشغالی کرانه باختری و اشراف و مدیریت رژیم صهیونیستی و آمریکا و برخی کشورهای عربی از روز سه شنبه برای سه روز آغاز به کار کرد ولی تنوع مباحثی که در دستور کار کنگره بود و اختلافات موجود، ادامه کار را ضروری کرد.
جالب اینکه کشورهای عربی و به ویژه اردن و مصر و تونس از انعقاد این کنگره در کشورهایشان استقبال نکردند و در یک مسیر اجباری یا هدایت شده، به داخل فلسطین کشیده شد. البته می توانست به جای بیت لحم که همه گونه اشراف را به صهیونیست ها و ژنرال دیتون داده است، غزه انتخاب می شد تا همه مسئولین و کادرهای فلسطینی از داخل و خارج امکان حضور در کنگره را پیدا می کردند.
به هر حال تعداد 2267 نفر از بیت المقدس، کرانه باختری و برخی از کشورهای عربی در کنگره شرکت کرده اند که تعداد زیادی ناظر و میهمان از کشورهای مختلف نیز حضور دارند. مسئولان فتح در لبنان اعلام کرده اند افرادی که به نام لبنان در کنگره حضور یافته اند با لیست معرفی شده از سوی آنان یکسان نیستند که حداقل به همین دلیل این شبهه به وجود می آید که تشکیل کنگره و نوع اعضای شرکت کننده و محتوا و نتایج احتمالی از ابتدا با «سیاست دست چین» همراه بوده است. خصوصاً اینکه از مدت ها قبل، یک موج فراگیر و گسترده در فتح با رهبران و مسئولان قدیمی شکل گرفته بود و آنان را شایسته رهبری فتح نمی دانستند و اتهامات زیادی نیز در مورد بسیاری از مسئولان فتح مطرح می شد. از سوی دیگر پروژه اوباما برای فرآیند جدید سازش در منطقه، نیازمند جریان یک دست و منسجم در کادر رهبری فتح است و باید موقعیت ابومازن و تیم همکاران وی چه در جنبش فتح و چه در سطح ساف و یا حکومت خودگردان تثبیت و کسب اعتبار جدیدی برای آنان صورت پذیرد.
اگر از دهه های قبل، نفوذ تعداد محدودی از افراد که با رژیم صهیونیستی و آمریکا همکاری داشتند و همسو با سیاست های آن عمل می نمودند، در دستور کار قرار داشت، هم اکنون نیاز به یک جریان گسترده همکار در رهبری جنبش های فلسطینی در دستور کار آنان خواهد بود.
با اینکه موضوعاتی مانند دلایل شکست فتح در غزه، گزارش عملکرد اجرایی و مالی فتح در 20 سال گذشته، رویکردهای جدید در قبال تحولات فلسطین و منطقه و تکیه بر تمامی امکانات مقاومت و بررسی قتل عرفات، ضرورت جابه جایی رهبران جوان با چهره های فرسوده و یا ناکارآمد در رهبری فتح و یا بررسی اوضاع عمومی فتح، برای تجزیه و تحلیل باید در نشست بیت لحم مورد توجه قرار می گرفت ولی مسئولین کنگره و ابومازن با تشکیل 18 کمیته و حذف برخی موضوعات، مدیریت عالیه ای را اعمال کردند تا سه بحث اصلی «تعیین رویکرد جدید فتح و تشکیل اعضای جدید کمیته مرکزی و شورای انقلابی» بدون توجه به چالش ها و مشکلات بیرونی و درونی جنبش فتح در پایان کنگره روشن شود.
کنگره با دو سوم اعضا رسمیت یافته و با نصف به علاوه یک تصمیم گیری خواهد کرد. این نشست، 80 عضو شورای انقلابی را برمی گزیند و این عده 25 نفر جدید را انتخاب خواهد کرد. 18 عضو کمیته مرکزی نیز توسط کنگره انتخاب می شوند که 5 عضو جدید را نیز آنها اضافه خواهند کرد و از آنجا که اعضای کمیته مرکزی (23 نفر) اعضای شورای انقلابی نیز خواهند بود، مجموعه 128 نفری شورای انقلابی که بر تمامی اقدامات، تصمیمات، اعلام مواضع، انتصابات و سیاست های اجرایی مسلط خواهد بود، شکل می گیرد.
از اعضای قدیمی تنها یک نفر (صخر حبش) اعلام کناره گیری کرده و بقیه کاندیدای عضویت در کمیته مرکزی و شورای انقلابی هستند.
از کادرها و مسئولان غزه که چهارصد نفر برآورد شده، یکصد نفر به رهبری محمد دحلان در کنگره حضور دارند و دحلان به جز عضویت شورای انقلابی، خواستار عضویت در کمیته مرکزیت با توجه به ترکیب اعضای شرکت کننده می توان پیش بینی کرد که سیاست های ابومازن و رویکرد وی در تعامل با آمریکا، رژیم صهیونیستی و کشورهای منطقه و تحولات آن با تغییرات جزئی مصوب شده و در اعضای کمیته مرکزی و شورای انقلابی جنبش فتح نیز دگرگونی مهمی به نفع نسل جوان رهبران و مسئولان فتح به وجود نیاید. روز شنبه یا یکشنبه انتخابات اعضای جدید کمیته مرکزی و شورای انقلابی به پایان می رسد و فاروق القدومی (ابولطف) که رئیس دایره سیاسی جنبش بوده و از رهبران قدیمی محسوب شده و مخالف رهبران فعلی جنبش است نیز از کمیته مرکزی حذف می شود.
گفته می شود پس از دیدار مسئولان فتح در شرم الشیخ و حاشیه نشست غیرمتعهد ها با وزیر خارجه ایران و تأکید بر ضرورت ارتقای روابط با ایران، در خلال مباحث کنگره ششم و احتملاً بیانیه نهایی کنگره، بر روابط با ایران و نقش منطقه ای جمهوری اسلامی اشاره خواهد شد.
مصر و اردن کارگزاران اصلی عربی در کنگره ششم فتح هستند که به شکل بدیهی سیاست های آمریکا و اسرائیل را در سازوکارهای نشست و انتخابات و ماهیت بحث ها و نتایج کنگره اعمال خواهند کرد و این مسئله با فضای کیفی در دوران رهبری عرفات است که در کنار مناسبات فعال و گسترده با کشورهای عربی، اجازه دخالت آنان در مسائل درونی فلسطینی را نمی داد.
با اینکه کنگره های فتح می بایست در زمانبندی طبیعی منعقد می باشد و گردش نخبگان و پتانسیل های جوان در رهبری فتح استمرار می یافت ولی مجموعه پارامترهای موجود، نشان می دهد، نتایج و سیر ماهیتی کنگره ششم با موضوعات مختلفی مرتبط است.
از یک سو ایجاد یک دستی در مجموعه بزرگی از رهبران فتح که روند سازش را برگزیده و یا همکاری با رژیم صهیونیستی، برای استمرار اقتدار خود برگزیده اند و باید بخش مهمی از مردم فلسطینی را رهبری کنند، باید شکل گیرد.
از سوی دیگر نتایج کنگره ششم، نقطه و بخشی از یک روند سازش جدید در فلسطین و با کشورهای عربی است که ابو مازن و رهبری جدید، نماد مذاکراتی آن خواهند بود و باید مشروعیت کافی در دست داشته باشند و اعتماد غرب و رژیم صهیونیستی نسبت به آنان ابراز شده باشد. جالب اینکه ابومازن در سخنرانی خود که به عنوان گزارش کمیته مرکزی تحمیل شد از مقاومت مسلحانه ای که با تعریف و چهارچوب های آمریکا و جامعه جهانی در تعارض بنا شد نیز سخن گفته که نشان از تنگناهای وی و ضرورت جلب اعتماد رهبران جوان مقاومت فتح می باشد.
مسئله مناسبات فتح با ایران (حتی اگر در بیانیه پایانی ذکر شود)بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد ولی از سوی دیگر، اعتراف به نقش و جایگاه منطقه ای ایران است که علیرغم خواسته کشورهای عربی سازشکار و آمریکا و رژیم صهیونیستی، باید تنها در شکل لفظی بر این مناسبات تأکید شود. در روزهای آینده با تکیه بر محتوای مصوبات و بیانیه نهایی و اعضای جدید کمیته مرکزی و شورای انقلابی فتح امکان ارزیابی دقیق تری از کنگره جنبش فتح فراهم خواهد شد.