علی تتماج
«آندرس فاگ راسموسن» نخست وزیر سابق دانمارک سرانجام پس از مدت ها کشمکش و اختلاف نظر میان اعضای ناتو به جانشینی «هوپ شفر» دبیرکل ناتو منصوب شد. راسموسن در حالی به این سمت منصوب شد که ناتو دورانی سخت را سپری می کند، به گونه ای که بسیاری از ناظران سیاسی و نظامی شرایطی دشوار را برای آینده این پیمان دفاعی و شخص راسموسن اعلام کرده اند. هر چند که «راسموسن» بر اجرای طرح هایی اصلاحی در ساختار ناتو تأکید دارد اما برای رسیدن به این مقصد با چالش های بسیاری مواجه است که می تواند به شکست سیاست های وی منجر شود. مهمترین چالش های وی در آینده که در اظهارات وی نیز مشاهده می شود عبارتند از:
1) مهمترین مسئله برای ناتو، جنگ افغانستان و چگونگی خروج از بن بست 8 ساله است. به رغم تمام طرح های اجرا شده ناتو نه تنها موفقیتی دست نیاورده بلکه این جنگ به کابوسی برای ناتو مبدل شده طوری که جایگاه جهانی آن را تحت الشعاع قرار داده است. جلب رضایت اعضای ناتو برای افزایش نیرو در افغانستان از جمله اهداف «راسموسن» است چنانکه وی در دیدار با حامد کرزای، رئیس جمهور افغانستان بر اجرای این طرح تأکید کرده است، نکته قابل ذکر آنکه وی باید میان نیروهای ناتو و آمریکا نیز هماهنگی ایجاد کند چرا که عدم اجرای این مهم چالش هایی را برای اشغالگران افغانستان به همراه داشته است. دیدگاه منفی مردم اروپا و نیز تأکید اعضای ناتو بر پیامدهای منفی ادامه همکاری با آمریکا و قربانی شدن منافع این کشورها در قالب خواسته های آمریکا، به ایجاد شکاف میان اروپا و آمریکا منجر شده است. «راسموسن» اکنون باید شرایط را برای جلوگیری از این گسست فراهم آورد.
2) از مسائل مطرح در سیاست های ناتو چگونگی روابط با روسیه است، در سال های اخیر توسعه طلبی های ناتو، منجر به تقابل آن با روسیه شده است به گونه ای که طرفین به دشمنان همه جانبه مبدل شده اند. با توجه به نیاز ناتو به روسیه و تلاش آن برای کاهش تقابل میان طرفین برای کاهش هزینه های ناتو، «راسموسن» چاره ای جز رویکرد به مسکو نخواهد داشت. وی در اظهارات خود بر لزوم گرایش همراه با احترام دوجانبه به روسیه تأکید کرده است.
3) هر چند که ناتو برای امنیت اروپا تشکیل شد اما سیاست های آن ابعاد جهانی به خود گرفته است، به گونه ای که در بسیاری از نقاط جهان به فعالیت پرداخته و خواستار توسعه این اقدامات است. براساس طرح های ناتو، حضور در آسیای مرکزی و قفقاز، افزایش اعضا در اروپا به ویژه در اروپای شرقی، ورود به حوزه خاورمیانه به بهانه امنیت هسته ای، حضور درمعادلات نظامی جهان به بهانه امنیت بین الملل و در اصل برای حذف نیروهای حافظ صلح سازمان و... از اهداف جهانی ناتو است که دبیرکل جدید باید برای اجرای آنها فعالیت های گسترده ای انجام دهد. دیدگاه منفی افکار عمومی جهان به سیاست های ناتو مانعی بزرگ در برابر آن است که این سیاست ها را با چالش مواجه خواهد ساخت.
4) از مهمترین چالش های ناتو، نگاه منفی افکار عمومی به ویژه جهان اسلام به گذشته « راسموسن» دبیر کل جدید ناتو است. وی پیش از این نخست وزیر دانمارک بوده که به حمایت از کاریکاتورهای موهن به پیامبر (ص) پرداخته و از مجازات عاملان آن خودداری کرد. این مسئله حتی موجب شد تا ترکیه در جلسه رأی گیری برای دبیر کلی « راسموسن» با این انتصاب مخالفت و حتی محافل سیاسی و رسانه ای جهان اسلام، انتخاب «راسموسن» را اعلام جنگ ناتو به جهان اسلام عنوان کنند.
در مجموع در بررسی پرونده دبیر کل جدید ناتو می توان گفت که به دلیل تزلزل و ضعف های ایجاد شده در ناتو «راسموسن» دبیر کل جدید ناتو برای تحقق اهدافش با دغدغه ها و چالش های بسیاری مواجه است که می تواند به خداحافظی زودهنگام وی از قدرت منجر شود. با تمام این تفاسیر چنانکه از سخنان وی بر می آید اولین اولویت کاری دبیر کل جدید ناتو، جنگ افغانستان خواهد بود چرا که پیروزی در این عرصه می تواند در سایر مسائل نیز تأثیرگذار باشد هر چند که اعضای ناتو و حتی آمریکا موفقیت در افغانستان را بسیار سخت و حتی دست نیافتنی می دانند.