بصیرت:«محمد البرادعی» مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی جمعه شب گزارش ماه سپتامبر خود را پیرامون برنامه هسته ای ایران در اختیار اعضای شورای حکام آژانس قرار داد.
گزارش جدید آژانس در حالی منتشر شد که کشورها و رسانه های غربی طی دو ماه گذشته به جوسازی زیادی برای تحت فشار قرار دادن مدیرکل آژانس جهت ارائه گزارشی کاملاً منفی و همسو با خواسته های غرب پرداخته بودند. گرچه همانند گزارشات قبلی آژانس، البرادعی مواردی از قبیل عدم تعلیق غنی سازی اورانیوم و امضای پروتکل الحاقی را در گزارش جدید خود آورده است اما آنچه باعث ناامیدی و ناخوشایندی محافل و رسانه های غربی شده عدم انتشار اسناد جعلی مربوط به «مطالعات ادعایی» به ضمیمه گزارش ماه سپتامبر مدیرکل درباره برنامه هسته ای ایران است.
براین اساس مقامات صهیونیستی و دیپلمات های غربی دیروز به فاصله چند ساعت از انتشار گزارش مدیرکل آژانس با متهم کردن آژانس به پنهان کاری مدعی شدند که البرادعی مدارکی حاکی از تلاش ایران برای دستیابی به سلاح های هسته ای را پنهان کرده است.
در واکنش به این ادعا «مارک ویدریکر»، سخنگوی آژانس در بیانیه ای اعلام کرد: منابعی نامشخص بارها به رسانه ها و کشورهای عضو اطلاعات غلط با سوء تعبیر ارایه می کنند. مقالاتی وجود دارد که مدعی است دبیرخانه آژانس در حال پنهان کردن اطلاعات است و بین اعضای آژانس اختلافاتی جدی درباره مفاد گزارش جدید آژانس درباره برنامه هسته ای ایران وجود دارد. واضح است که این اتهامات در واقع هیچگونه پایه و اساسی ندارد.
نکات کلیدی گزارش البرادعی
در گزارش جدید، محمد البرادعی، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی پیرامون برنامه هسته ای تاکید شده است که 1- ایران همکاری خوبی درباره بازرسی از تأسیسات هسته ای نطنز و راکتور آب سنگین اراک داشته است 2- همه تأسیسات هسته ای ایران تحت نظارت آژانس قرار دارد 3- همه مواد هسته ای اعلام شده ایران حسابرسی شده است و 4- هیچ انحرافی در برنامه هسته ای ایران مشاهده نشده و آژانس همچنان به راستی آزمایی در این زمینه ادامه می دهد.
در خلاصه این گزارش تأکید شده است: آژانس همچنان به راستی آزمایی عدم انحراف مواد اعلام شده هسته ای در ایران ادامه می دهد. ایران برای بهبود اقدامات راستی آزمایی در کارخانه صنعتی غنی سازی سوخت (FEP) و اعطای دسترسی به آژانس به رآکتور آب سنگین اراک (IR- 40) با هدف راستی آزمایی اطلاعات طراحی، با آژانس همکاری داشته است. در عین حال ایران متن اصلاح شده ترتیبات فرعی، بخش عمومی، کد 1/3 در مورد ارائه زود هنگام اطلاعات طراحی را اجرا نکرده است.
البرادعی در بخش دیگری از این گزارش، آورده است: ایران برخلاف درخواست های شورای حکام و شورای امنیت، نه پروتکل الحاقی را به اجرا درآورده و نه با آژانس در ارتباط با موضوعات باقیمانده مورد ملاحظه که به منظور مرتفع ساختن احتمال ابعاد نظامی برنامه هسته ای ایران نیازمند روشن سازی هستند، همکاری داشته است. متأسفانه آژانس قادر نبوده است در طول یک سال ایران رابه هیچ گونه مذاکرات محتوایی درباره این موضوعات باقیمانده وارد کند. آژانس بر این باور است که دسترسی کافی به اسنادی را که در اختیار دارد به ایران داده است تا ایران بتواند به طور محتوایی به سؤالات مطرح شده از سوی آژانس پاسخ دهد. با این وجود مدیر کل از کشورهای عضوی که به آژانس این اسناد را ارائه داده اند مصرانه می خواهد مدالیتی جدیدی را با آژانس تعیین کند تا آژانس بتواند به نحو مقتضی اسناد بیشتری را با ایران به اشتراک گذارد، زیرا ناتوانی آژانس برای انجام چنین کاری موجب ایجاد دشواری برای آژانس در پیشرفت بیشتر فرآیند راستی آزمایی اش است.
در این گزارش آمده است: برای ایران این امر اهمیت اساسی دارد که پروتکل الحاقی را به اجرا درآورده و موضوعات باقیمانده را روشن کند تا آژانس را در موقعیتی قرار دهد که تضمین معتبر در خصوص عدم وجود مواد و فعالیت های هسته ای اعلام نشده در ایران ارائه کند.
ایران: به همکاری با آژانس ادامه می دهیم
نماینده دائم کشورمان در آژانس بین المللی انرژی اتمی با استقبال از گزارش جدید مدیر کل آژانس اعلام کرد که در این گزارش به رغم برخی نکات دو پهلو، برای بیستمین بار بر صلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای ایران تأکید شده است.
«علی اصغر سلطانیه» در این باره گفت: البرادعی در گزارش خود از همکاری جمهوری اسلامی ایران در رابطه با اجازه بازدید از راکتور آب سنگین اراک تشکر کرد، همچنین در رابطه با توافق پیرامون بازرسی ها در نطنز با توجه به توسعه فعالیت ها در این سایت قدردانی نموده است.
وی افزود: در قسمت دیگری از این گزارش در رابطه با توافق در سیستم علمی حسابرسی مواد و نیز مکانیزم تعریف شده برای بازرسی های سرزده قدردانی کرده و این نشان می دهد که جمهوری اسلامی ایران به همکاری های خود با آژانس ادامه داده و با هرگونه درخواستی که در چارچوب تعهدات و مبتنی بر استدلال های فنی و حقوقی برای بازرسی های مؤثر باشد موافقت می نماید در عین حال هیچگونه فشار سیاسی در انجام اقداماتی فراتر از تعهدات قانونی را نمی پذیرد.
نماینده ایران در آژانس اظهار داشت: در این گزارش نیز همانند گزارش های قبلی در رابطه با عدم تعلیق غنی سازی و یا تکمیل رآکتور اراک مطالبی ذکر شده که موضوع جدیدی نیست.
سلطانیه با بیان این که اجازه بازرسی از رآکتور اراک نشان دهنده شفافیت در صلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای ایران است، گفت: ما به آن معدود کشورهای غربی را که یا نابینا هستند و یا چشم خود را بر این حقایق روشن که در این گزارش منعکس شده نشان دهنده عزم جمهوری اسلامی در ادامه فعالیت های هسته ای و به موازات آن ادامه همکاری با آژانس است، بسته اند، می گوییم که حقایق را بنگرند و بیش از این با انگیزه های سیاسی فضای همکاری را مخاطره آمیز ننمایند و خود را در اذهان جامعه بین المللی بیش از این منزوی نکنند.
سلطانیه با اشاره به این که این آخرین گزارش البرادعی است، گفت: اگرچه بعضا از نحوه گزارش های مدیرکل خشنود نبودیم ولی این که البرادعی علی رغم فشارهای سیاسی بدون استثنا در تمام گزارش ها به جرات اذعان کرده که شواهدی مبنی بر نظامی بودن برنامه هسته ای ایران وجود ندارد یک گواهی بین المللی مبنی بر صلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای ایران است، قدردانی می کنیم.
وی اضافه کرد: در عین حال انتظار می رفت با توجه به این که موضوعات اصلی با آژانس همگی حل و فصل شده به صرف ادعای آمریکا که خود در این گزارش به عدم اصالت مدارک اذعان کرده این موضوع تاکنون ادامه نمی یافت لذا انتظار می رود مدیرکل بعدی با این بحث های سیاسی که فضای آژانس را که سازمانی فنی- تخصصی است، مسموم نکند و به آن خاتمه دهد.
نماینده ایران در آژانس در پایان تاکید کرد که بی تردید جمهوری اسلامی ایران کماکان به همکاری خود با آژانس همانطور که ریاست محترم جمهوری نیز تاکید کرده اند در چارچوب تعهدات خود ادامه می دهد ولی هیچگونه فشار سیاسی و اقداماتی فراتر از تعهدات قانونی را نمی پذیرد.
واکنش آمریکا و فرانسه
به گزارش البرادعی
کشورهای آمریکا و فرانسه که طی ماه های گذشته تلاش های زیادی برای منحرف کردن آژانس از مسیر اصلی خود در ارائه گزارش پیرامون برنامه هسته ای ایران کرده بودند پس از ناکامی در این زمینه، مدعی شدند که ایران همکاری کاملی با آژانس نداشته است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، «یان کلی»، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در این باره به خبرنگاران گفت: بنابر مشاهدات ما، آشکارا به نظر می آید که ایران به همکاری نکردن کامل خود و نیز به تلخیص اورانیوم ادامه داده است.
یکی از موارد اتهامی که مقامات آمریکایی همواره علیه برنامه هسته ای ایران اعلام می کردند عدم اجازه به بازرسان آژانس برای بازرسی از راکتور تحقیقاتی اراک از سوی ایران بوده است. اما پس از گزارش جدید البرادعی و تایید همکاری خوب ایران با آژانس در زمینه این راکتور، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا این بار مدعی شد: اجازه دادن به بازرسان آژانس سازمان ملل برای دسترسی به راکتور تحقیقاتی اراک چندان قابل توجه نیست.
وی افزود گمان نمی کنم که اهمیت چندانی باید به این موضوع داد به اعتقاد من آنجا فقط یک تاسیسات است این آن دسترسی گسترده ای که آژانس می خواهد نیست.
«برنارد کوشنر» وزیر امور خارجه فرانسه نیز پس از گزارش البرادعی اعلام کرد که تلاش هایی برای جلب حمایت چین و روسیه علیه ایران در حال انجام است.
وی که از گزارش آژانس ناامید شده است به خبرنگاران گفت: در صورتی که جامعه بین المللی به خاطر برنامه هسته ای تهران از طریق سازمان ملل تحریماتی را علیه ایران اعمال نکند اتحادیه اروپا تحریم های خاص خود را علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال خواهد کرد.
رسانه های خارجی: امیدی به تحریم ایران نیست
گزارش جدید مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی پیرامون برنامه هسته ای ایران با بازتاب های گسترده ای از سوی رسانه های خارجی مواجه شد و هر کدام به نوعی گزارش دادند که این گزارش زمینه های مدنظر غرب برای اعمال تحریم های جدید علیه ایران را فراهم نمی آورد.
روزنامه آمریکایی «کریستین ساینس مانیتور»، در این باره گزارش داد: گزارش جدید آژانس بین المللی انرژی اتمی مبنی بر همکاری نزدیک ایران با آژانس، امیدهای رئیس جمهور آمریکا برای اعمال تحریم های جدید علیه ایران را کمرنگ می کند. به نوشته این روزنامه، گزارش البرادعی، روسیه و چین را از پیوستن به تحریم های غرب علیه ایران باز می دارد و این امر در نشست چهارشنبه گروه 1+5 در فرانکفورت آلمان مشخص خواهد شد.
خبرگزاری روسی «ریانووستی»، نیز با اشاره به اختلاف در گروه 1+5 بر سر تحریم های جدید علیه ایران اعلام کرد که برنامه هسته ای ایران ممکن است سبب قهر غرب با روسیه و چین شود.
در ادامه این گزارش آمده است: کوتاه آمدن ایران در برابر فشارهای غرب بعید به نظر می رسد چرا که مردم این کشور یکصدا مخالف توقف غنی سازی اورانیوم از سوی مقامات هسته ای کشورشان هستند.
شبکه تلویزیونی فرانس 24 هم دراین باره گزارش داد: گزارش جدید آژانس، روسیه و چین را برای تصویب تحریم های جدید علیه ایران متقاعد نخواهد کرد.
خبرگزاری رویترز هم در تحلیلی به مسئله پافشاری قدرت های غربی برای اعمال مجازات در بخش انرژی علیه ایران از یک سو و مقاومت روسیه و چین در برابر این تحریم ها از سوی دیگر پرداخت.
در این تحلیل آمده است: گزارش جدید دیده بان هسته ای سازمان ملل در مورد ایران، زمینه را برای رویارویی بین قدرت های غربی خواهان ضربه زدن به بخش انرژی ایران از طریق اعمال مجازات از یک سو و حامیان تهران- یعنی روسیه و چین- از دیگر سو آماده می کند. روزنامه فرانسوی لوفیگارو هم یکی دیگر از رسانه های غربی بود که در گزارش خود نسبت به همراهی روسیه و چین با غرب در اعمال تحریم های جدید علیه ایران ابراز تردید کرد.