بصیرت:اینک دو ماه از آغاز «جنگ ششم» میان دولت یمن و «مبارزان صعده» می گذرد اما با این وجود، دلایل و شواهد همه از تشدید اوضاع حکایت می کنند.
افزایش حملات نظامی ارتش به مواضع حوثی ها و پیشروی «مبارزان صعده» در دو استان شمالی-عمران و صعده- و کشیده شدن درگیری ها به مناطقی خارج از این استانها، سفر پیاپی هیات های دیپلماتیک به یمن همه از دشواری های جنگ ششم و ناتوانی ارتش یمن در خاتمه دادن به درگیری ها حکایت می کنند.
روز گذشته سفر عمروموسی دبیرکل اتحادیه عرب به صنعا در حالی انجام شد که مردم شهرهای مختلف- بخصوص جنوبی ها- راهپیمایی های گسترده ای را ترتیب دادند تا از طریق او به سران عرب پیام دهند که حمایت صرف از علی عبدالله صالح کمکی به حل بحران موجود نمی کند. این تظاهرات در الضالع به درگیری با پلیس منجر شد. در درگیری های بخش «ساقین» در استان صعده و مناطق « العند» و «الطلح» تظاهرات به خاک و خون کشیده شده و حتی ارتش یمن با جنگنده ها به صف تظاهرات کنندگان حمله کرده اند! درگیری ها در محضه، غمان، بنی معاذ، آل عقاب و منبه نیز با تلفات توام بوده است.
این قلم درخصوص درگیری های موجود در بخش شمالی یمن قبلاً نکاتی را نوشته ام اما با توجه به تشدید درگیری ها و گسترش دامنه آن به سایر استان ها تأمل دوباره ای نیاز است که به اختصار به آن وارد می شویم:
1- درگیری های یمن اینک بطور آشکار وارد فرآیندی منطقه ای و بین المللی شده است سفر دو هفته پیش «ژنرال دیوید پترائوس» فرمانده نظامیان آمریکایی در خاورمیانه به یمن و سفر دو روز پیش «ژنرال ویلیام مکراون» فرستاده ویژه آمریکا به یمن و گفت وگو با علی عبدالله صالح رئیس جمهور یمن و اظهارات صریح مکراون علیه مبارزان صعده نشان دهنده علاقه آمریکایی ها به بین المللی کردن بحران یمن است. سفر ده روز پیش ابوالغیط و ژنرال سلیمان وزیر امور خارجه و رئیس سازمان اطلاعاتی مصر به صنعا و اعلام حمایت صریح آنان از دولت یمن و سفر دیروز دیپلمات نام آشنای مصری -عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب- به صنعا و اظهارعلاقه او به ایفای نقش میانجی نیز بیان کننده علاقه مصری ها به منطقه ای شدن بحران یمن است.
بین المللی شدن بحران داخلی یمن هیچ کمکی به حل درگیری ها نمی کند و اساساً هدف آن کاستن از درگیری ها نیست، حضور دولت های فرامنطقه ای و منطقه ای باعث تشدید بحران و تطویل آن خواهد شد دقیقاً به دلیل تشدید حمایت های بین المللی و عربی از دولت صنعا- در مقابل جنبش شمال- علی عبدالله صالح بر شدت درگیری ها افزوده و در مقابل، این اقدام به تشدید مقاومت و حتی حمله پیشروانه حوثی ها- در مناطقی فراتر از دو استان درگیر عمران و صعده- منجر گردیده است و از همه مهمتر اینکه این درگیری ها مبارزان جنوب را نیز به تحرک تازه ای واداشته و حتی فریاد جدایی آنان از بخش شمالی را بلند کرده است با این وصف می توان با قاطعیت گفت که بین المللی و منطقه ای کردن بحران یمن فقط خدمت به کسانی است که در بین المللی کردن بحران برای خود کلاهی فرض کرده اند.
2- تشدید درگیری ها در صعده و عمران و کشیده شدن دامنه درگیری ها به سه استان- از 6 استان- جنوبی این کشور بطور واضح از ناتوانی ارتش یمن در کنترل بحران حکایت می کند. ارتش به رغم گذشتن دو ماه از دور ششم درگیری ها نتوانسته کاری از پیش ببرد طبق گزارش دیروز شبکه سعودی-اسرائیلی «العربیه»، حوثی ها در جریان درگیری های دو روز پیش موفق شده اند تا جاده ارتباطی صعده به صنعا را به کنترل خود درآورده و بر مناطق وادی واسط، رهضه، الخوفان و حباشه مسلط شوند با این وصف ارتش یمن ناچار است فرمولی غیر از افزایش حملات نظامی را برای کاستن از درگیری ها بیابد وگرنه با توجه به توسعه دامنه درگیری ها به 3 استان جنوبی احتمال تجزیه یمن را باید جدی گرفت. این تجزیه قطعاً به ضرر ملت یمن و به نفع سیاست های سعودی که سیطره بر یمن را در دستور کار دارد، خواهد بود.
3- نقش تسلیحاتی عربستان بسیار عیان تر از آن است که بتوان با تبلیغات سیاسی و رسانه ای از انظار دور نگه داشت، با این وجود این روزها مقامات سعودی و یمنی از وجود سلاح های چینی خبر می دهند، سلاح هایی که جعل شده و به کشور دیگری تعلق دارند! طبعاً کسی باور نخواهد کرد که این سلاح ها از خارج از شبه جزیره وارد مناطق شمالی و جنوبی شده باشند به همین دلیل آنان ناچار به جعل یک خبر روی آورده اند تا وانمود شود این سلاح ها از طریق حزب الله لبنان به صعده گسیل شده اند. موسسه امنیتی استرادفورد آمریکا ادعا کرد که در درگیری های صعده 12 عضو حزب الله لبنان کشته شده اند! و حال آنکه اساساً یمنی ها نیازی به کمک حزب الله ندارند و آنان می دانند که حضور یک عضو حزب الله در میان آنان دولت های عربی شبه جزیره و کشورهای وابسته منطقه شاخ آفریقا را به حمایت عملیاتی تر از دولت عبدالله صالح تشویق و تحریک می کند. به میان کشیدن پای حزب الله در درگیری های یمن برای توجیه دخالت آشکار و عملیاتی وهابی های سعودی در دو سوی درگیری صورت می گیرد.
4-براساس شواهد و قرائن خبری، بعد از آنکه عملیات نظامی علیه مبارزان صعده به بن بست رسید یک مثلث اطلاعاتی مرکب از دستگاههای اطلاعاتی یمن، عربستان و رژیم صهیونیستی تشکیل شد تا اولا مطالعات مشترکی را برای یافتن نحوه مقابله با مبارزان صعده انجام دهند و ثانیاً پایه های یک رژیم امنیتی را برای مهار انقلاب اسلامی در حوزه عربی بنا کنند. از دیدگاه مقامات تل آویو و ریاض برای استقرار چنین رژیمی و هماهنگ کردن کشورهای حوزه عربی با آن به تشدید درگیری ها در یمن نیاز است. از نظر این مثلث، با تشدید درگیری ها، ایران ناچار است از بیطرفی کنونی خارج شده و به یک طرف درگیری تبدیل گردد در این صورت می توان این اتهام که ایران به گسترش نهضت شیعی در حوزه عربی سرگرم است را جا انداخت و جبهه عربی را در مقابل آن قرار داد. ورود موسسه امنیتی استرادفورد آمریکا به ماجرا و دروغپردازی درباره حضور حزب الله لبنان در صعده و عدم پذیرش نقش ایران بعنوان میانجی از سوی دولت یمن و تاکید بر نقش آفرینی ایران در درگیری های داخل یمن همه بر این مبنا شکل گرفته اند.
5- دولت علی عبدالله صالح در عین اینکه طی هفته های اخیر با طرح های آمریکایی، سعودی و صهیونیستی همراهی نشان داده است اما نگرانی های خاص خود را نیز دارد او به خوبی می داند که تجزیه طلبان جنوب- نیروهای علی سالم البیض رئیس جمهور سابق یمن جنوبی- و مبارزان صعده اگر به یکدیگر الحاق کنند، کاربر دولت او سخت می شود و کمک های مثلث ریاض، تل آویو و واشنگتن نیز نمی تواند مشکل او را حل کند از این رو او برخلاف تاکید این مثلث بر لزوم سرکوب شدید «مبارزان شمال»، راههای توافق با حوثی ها را نیز دنبال می کند. علی عبدالله صالح از یک سو طی روزهای گذشته با بعضی از شیوخ- از جمله شیخ طایفه آل حمید- تماس گرفته و آنان را به وساطت فراخوانده و از سوی دیگر بیش از کار با محور عربستان به کار با محور مصر می اندیشد. رئیس جمهور مصر با فرستادن دو نامه به ملک عبدالله و عبدالله صالح اولین اقدام را برای کمک به دولت یمن در کنترل بحران انجام داد و سپس با اعزام وزیران خارجه و اطلاعات خود به پایتخت یمن راههای «توافق» را به بحث گذاشت. حضور مصری ها در بحران های یمن سابقه دارد و هیچگاه مورد استقبال عربستان نبوده است. با این وصف طی هفته های آینده نوعی رقابت دیپلماتیک و اردوکشی در حوزه عربی بر سر بحران یمن شاهد خواهیم بود.
6- تداوم درگیری ها در یمن- و در هر نقطه دیگر میان مسلمانان- به نفع صهیونیست ها خواهد بود به همین دلیل هرگاه دو گروه درگیر به هم نزدیک می شوند با تحریک دشمنان مشترک خود مواجه می گردند. در این درگیری ها مبارزان صعده مظلوم واقع شده اند چرا که هم آماج حملات نظامی و هم آماج حملات تبلیغاتی و رسانه ای بوده اند ولی با این وجود به نظر می رسد در شرایط کنونی ختم بحرانی که هیات های آمریکایی، اسرائیلی و سعودی برای تشدید آن از یک طرف ماجرا حمایت می کنند، قطعاً به نفع مبارزان یمن خواهد بود.