حجت الاسلام والمسلمین پورمحمدی رئیس سازمان بازرسی کل کشور در همایش سراسری مدیران ستادی و شعب بانک توسعه صادرات ایران گفت:«نیازمند یک مرجع ملی نظارت هستیم»1() پیش از آن نیز آقای دکترعلی لاریجانی در حاشیه همایش حسابرسی عملکرد که از سوی دیوان محاسبات برگزار شده بود اعلام کرد: «باید یک مرجع ملی که مستظهر به اراده ملت است بتواند گزارشی از عملکرد قوا ارائه دهد .» 2() وی این مطلب را در پاسخ به سوالی در مورد تاخیر دولت در ارائه گزارش عملکرد از اجرای عملکرد برنامه چهارم توسعه و سند چشم انداز بیست ساله مطرح کرد.
حجت الاسلام والمسلمین پورمحمدی رئیس سازمان بازرسی کل کشور در همایش سراسری مدیران ستادی و شعب بانک توسعه صادرات ایران گفت:«نیازمند یک مرجع ملی نظارت هستیم»1()
پیش از آن نیز آقای دکترعلی لاریجانی در حاشیه همایش حسابرسی عملکرد که از سوی دیوان محاسبات برگزار شده بود اعلام کرد: «باید یک مرجع ملی که مستظهر به اراده ملت است بتواند گزارشی از عملکرد قوا ارائه دهد .» 2() وی این مطلب را در پاسخ به سوالی در مورد تاخیر دولت در ارائه گزارش عملکرد از اجرای عملکرد برنامه چهارم توسعه و سند چشم انداز بیست ساله مطرح کرد.
«مرجع ملی» یا «مرجع ملی نظارت» چیست؟
آیا طراحان قانون اساسی از چنین امر مهمی در سیستم نظارتی کشور غفلت کرده اند؟
مجلس شورای اسلامی خود یک مرجع ملی است که شرح وظایف و جایگاه قانونی آن در قانون اساسی مشخص است . فصل ششم قانون اساسی به قوه مقننه اختصاص دارد. جایگاه مجلس، اختیارات و صلاحیت آن دراصل37 قانون اساسی به خوبی تعیین شده است.
علاوه برآن دو اصل کلیدی در شرح وظایف مجلس داریم که جایگاه مجلس را به عنوان یک مرجع ملی نظارتی ارتقا می دهد . اصول54 و55 اختصاص به دیوان محاسبات دارد. دیوان محاسبات یک نهاد نظارتی است که زیر نظر مجلس اداره می شود و رئیس و دادستان دیوان محاسبات را مجلس تعیین می کند تنها نهاد مدیریتی است که مستظهر به رای نمایندگان ملت است و مستشاران آن را اعضای کمیسیون برنامه و بودجه و دیوان محاسبات مجلس تعیین می کنند.
وظیفه این نهاد پاسداری از بیت المال است و به لحاظ قانونی اختیارات وسیعی در اندازه یک نهاد قضائی به آن داده شده است.
اصل174 قانون اساسی تاکید دارد براساس حق نظارت قوه قضائیه نسبت به حسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاههای اداری، سازمانی به نام سازمان بازرسی کل کشور زیرنظر رئیس قوه قضائیه تشکیل می گردد.این سازمان یک مرجع ملی نظارتی است . چشم بیدار قوه قضائیه برای نظارت بر حسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین است و وظایف و اختیارات وسیعی دارد.معلوم نیست آقای لاریجانی با در اختیار داشتن یک نهاد نیرومند نظارتی مثل دیوان محاسبات و آقای پورمحمدی با داشتن نهاد نیرومند نظارتی همچون سازمان بازرسی کل کشور ، به دنبال کدامین مرجع ملی برای امر نظارت هستند؟
برنامه چشم انداز پنج ساله یک برنامه راهبردی برای جمهوری اسلامی است، بدون شک برنامه پنج ساله پنجم بایستی براین اساس شکل بگیرد و چهار برنامه گذشته نیز حاصل تلاش فکری تیم کارشناسی نظام در دولت و مجلس بوده است . بودجه سالیانه کشور بایستی برمبنای برنامه های پنج ساله تنظیم می شد. ماموریت دیوان محاسبات وفق اصل55 قانون اساسی این بوده که حسابرسی کند تا هیچ هزینه ای از اعتبارات مصوب تجاوز نکرده و هر وجهی در محل خود به مصرف رسیده باشد.
اگر دیوان ماموریت خود را درست انجام داده است ، از مجموعه گزارشات آن می توان به گزارش عملکرد دولت در برنامه پنج ساله دولت و نیز حتی چشم انداز رسید لذا نیازی نیست با وجود دیوان محاسبات یک مرجع ملی دیگر را که معلوم نیست مشروعیت خود را از کجا می آورد تاسیس کنیم.
همچنین اگر سازمان بازرسی کل کشور به عنوان سازمانی که ماموریت ذاتی اش نظارت برحسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاههای اداری است، به وظیفه خود خوب عمل کرده باشد ، نیازی به یک مرجع ملی نظارت نیست آن گونه که آقای پورمحمدی در ضرورت تاسیس آن سخن گفته اند. اگرگزارش تفریغ بودجه وفق اصل55 قانون اساسی توسط ریاست دیوان محاسبات «تسلیم» مجلس می شد- همان طور که وفق اصل52 قانون اساسی توسط ریاست جمهور تسلیم مجلس می شود - امروز ما نیازی نداشتیم که ریاست مجلس در خصوص ضرورت تشکیل یک مرجع ملی سخن بگوید زیرا دیوان محاسبات یک مرجع ملی مستظهر به اراده ملت است.
اما به دلیل غفلت ریاست محترم مجلس و نمایندگان محترم و نیز رئیس و دادستان ومستشاران آن، جایگاه دیوان محاسبات به عنوان یک مرجع ملی به مخاطره افتاده است.
محمدکاظم انبارلویی