بصیرت:مذاکرات مهمی در پیش است، در پایان این مذاکرات باید مشخص شود آیا درست است که ایالات متحده 40 هزار سرباز دیگر به افغانستان بفرستد یا نه؟ گفته می شود این بررسی شامل دامنه گسترده ای از نظرات مختلف است، ولی حتی در بالاترین رده های سیاسی و نظامی، درکی عمیق از شورش و به طور کلی از نیروی محرکه(dynamics) شورش افغان ها وجود ندارد.
بارها گفته شده است که شورشیان افغانستان بر پایه ارعاب و تهدید و خشونت پیش می تازند. این امر البته در بخشی از کشور واقعیت دارد ولی در سایر جاها این نظر مورد تردید بسیار است. در واقع این که دلیل موفقیت هر شورشی را چاشنی خشونت بدانیم اشتباه است و یک چنین پیشداوری، پاسخ های غلطی به دست می دهد. شورش ها وقتی گسترش می یابند که گروههای ناراضی غیر دولتی، دست کم با بخشی از توده مردم ارتباط نزدیک و حسن تفاهم برقرار کنند. این امر در فیلیپین، آرژانتین و ویتنام جنوبی صدق می کرد و همین طور هم در افغانستان صادق است.یک نمونه ازاین موارد در افغانستان این است که : بزرگان پشتون وقتی با مسئولان غربی ملاقات میکنند، می پذیرند که برنامههایی را علیه شورشیان اجرا کنند ولی اغلب پس از مذاکرات آنها فقط تلاش های پراکنده و نامنظمی را در جنگ با شورشیان به اجرا می گذارند .
افراد و سران پشتون گذشته از خیلی چیزها، هریک عضوی از شبکه اطلاعاتی طایفه اند، محافظانی هستند که از ورود متجاوزان و دشمنان به زمینهایشان ممانعت به عمل می آورند .
البته درباره نقش تاریخی پشتون ها در عقب راندن بریتانیایی ها، روسها و تعداد زیادی از قدرت های کمتر شناخته شده که با حمله غیرعاقلانه به این سرزمین خطر کرده اند، تاحدی مبالغه شده است؛ اما این محاسبه امریکا نیز اشتباه بود که می پنداشت این قبایل تن به مراوده در برابر شبهنظامیان خواهند داد. ریش سفیدان این طوایف دارای قدرت کافی، سلاح مناسب، جنگجویان و اطلاعات محلی زیادی هستند. آنها توانایی غلبه بر شورشیان را در مناطق و قلمروشان دارند ، ولی این کار را نمی کنند. چرا؟
بنابراین یک مسئله عمده در گسترش شورشها این است که افغانها نسبت به نقش مثبت و سازنده خارجیها بدبین شدهاند، خارجی هایی که روزی مورد استقبال مردم بودند اکنون به مهمان هایی تبدیل شده اند که بیش از حد ماندگار شده اند.
از این منظر می توان گفت امروز رقابتی عمیق میان شورشیان با نیروهای خارجی بر سر نفوذ در مناطق و ایالات مختلف جریان دارد. ریش سفیدان پشتون اکنون موافقت می کنند که پسرانشان برای خدمت به گروه های شورشگر، به افراد محلی بپیوندند و این امر به طالبان کمک کرده است که تعداد افراد خود را به سه برابر افزایش دهند.
از افزایش تعداد نیروها در کشوری که شورشگران بیش از حد تصور تثبیت شده اند، چه کاری ساخته است؟ وجود نیروهای بیشتر غربی در مناطق جنگی بدون شک مخالفت ها را قدرت بیشتری می بخشد . از این پس شورشگران با صدای بلندی این تبلیغات را خواهند کرد که ایالات متحده و ناتو در افغانستان نیروها را برای سلطه طولانی مدت افزایش می دهند . عجیب این است که غربیان با گفتن این که آنقدر خواهند ماند تا شورشیان شکست بخورند، این اعتقاد را دامن می زنند. هرچه نیروها بیشتر شود، گسترش جنگ هم افزایش می یابد و این خود، حمایت محلی ها را نسبت به شورشیان افزایش می دهد ، چون شاهد خرابی ها و کشتار بیشتری خواهند بود که مسبب آنها غربی ها هستند، نه شورشیان.