تاکنون سازمان ها، نهادها، کمیته ها و کمیسیون های متعددی پیرامون کنترل یا خلع سلاح هسته ای و یا توسعه فن آوری صلح آمیز هسته ای بوجود آمده است. این سازمان ها به تناسب شرایط و اقتضائات تاسیس شدند، به لحاظ تعداد اعضای برخی جهانشمول و بعضی منطقیاند. همچنین برخی دولتی و بعضی غیردولتی هستند که در این شماره به کانون های هسته ای دولتی پرداخته میشود.
اولین نهاد برای خلع سلاح در سال 1946 تحت عنوان «کمیسیون انرژی اتمی سازمان ملل متحد(UNAEC)» متشکل از اعضای دائمی شورای امنیت به اضافه کانادا تاسیس شد. در سال 1947 کمیسیون سلاح های قراردادی به وسیله شورای امنیت تشکیل شد تا کوشش های کمیسیون انرژی اتمی را تکمیل کند.
در سال 1952، مجمع عمومی سازمان ملل این دو کمیسیون را در هم ادغام کرد و کمیسیونی به نام «کمیسیون خلع سلاح سازمان ملل» (UNDC) را بوجود آورد. ریاست این کمیسیون توسط دبیر کل سازمان ملل معین می شود که در حال حاضر جمهوری اسلامی ایران به عنوان معاون کمیسیون موصوف انتخاب شده است.
دومین سازمان مهم جهت نظارت و کنترل و توسعه فناوری هسته ای صلح آمیز، آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA) است. این سازمان که در 29 ژوئن 1956 رأسا اعلام موجودیت کرد، در حال حاضر حدود 146 عضو دارد. این آژانس از سه بخش مهم تشکیل شده است: کنفرانس عمومی که به مثابه قوه مقننه آن است، شورای حکام و دبیرخانه.
کنفرانس جهانی خلع سلاح (WDC) تشکل دیگری است که اگرچه تاسیس آن به جامعه ملل برمی گردد اما پس از جنگ جهانی دوم این هدف را اصل قرار داد که اکثر کشورها را به شرکت در کنفرانس تشویق و افکار عمومی جهانی را جهت فشار بر قدرت های جهانی و وادار کردن آنها به خلع سلاح بسیج نماید. تصمیمات کنفرانس موصوف بر اساس سیستم اتفاق آرا است و به همین دلیل تاکنون نتوانسته به توافقی که مورد تایید همه اعضا باشد، برسد.
سازمان بین المللی خلع سلاح (IDO) یکی دیگر از نهادهای مربوط به تسلیحات هسته ای است. که در سال 1926 مورد توجه قرار گرفت. این سازمان که به موجب پیشنهادهای شوروی سابق و آمریکا تاسیس شد دارای قدرت بازرسی و کنترل است.
گروه کشورهای تامین کننده هسته ای (NSG) در سال 1974 به دنبال انفجار هسته ای هند جهت کنترل صادرات مواد هسته ای و جلوگیری از انتقال این مواد و همچنین تبادل اطلاعات پیرامون پیشرفت های هسته ای با یکدیگر شکل گرفت. در حال حاضر 44 عضو دارد.
گروه کارشناسی رویکردهای چندجانبه سوخت هسته ای (MAN) متشکل از 23 کارشناس و متخصص از کشورهای مختلف توسط مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی تاسیس و در چارچوب تدابیر آژانس فعالیت می کنند.گروه کاری راهبردی درخصوص ملل متحد و تروریسم یا کمیته ضدتروریسم نهاد وابسته به سازمان ملل است که توسط دبیر کل این سازمان و در ارتباط با «تروریسم هسته ای» در سال 2002 تشکیل شد.
در همین راستا، آمریکا تشکیل سازمانی تحت عنوان ابتکار امنیت تکثیر هسته ای (PSI) در سال 2003 با هدف محدود کردن قاچاق سلاح های کشتار جمعی و مواد هسته ای را پیشنهاد داد، که در حال حاضر 16 کشور عضو آن هستند.قابل ذکر است که غیر از سازمان ها و کانون های فوق، مراجع بین المللی دیگری نیز وجود دارد که پیرامون مسائل هسته ای تاثیرگذار و تصمیم ساز هستند، از جمله شورای امنیت سازمان ملل یکی از مراجعی است که ارتباط بین مسئله هسته ای و صلح بینالمللی را مورد توجه قرار می دهد. مجمع عمومی سازمان ملل نیز در ارتباط با مسائل هسته ای فعالیت های چشم گیری داشته و دارای کمیته ها وقطعنامه های متعددی طی دههای اخیر بوده است.
دیوان بین المللی لاهه یکی دیگر از مراجع حقوقی مسئله هسته ای به شمار می آید. دیوان از طریق اظهارنظر پیرامون مسائل مرجوعی درخصوص مسائل هسته ای می تواند تاثیرگذار بر مسائل هسته ای باشد.گروه جی هشت (G8) اگرچه یک تشکل اقتصادی و مرکب از هشت کشور صنعتی جهان است لکن در سال های اخیر به واسطه حساسیت فناوری هسته ای طرح ها و پیشنهادات متعددی جهت کنترل و نظارت بر مسئله هستهای داده است.