محرومیت‌زدایی نیازمند نگاه ملی است

* قرارگاه سازندگی کوثر(محرومین) چگونه و بر چه اساسی تشکیل شد؟
** سابقه فعالیت و تشکیل قرارگاه سازندگی کوثر باز می گردد به زمانی که در سپاه اداره ای به نام سازندگی فعالیت می کرد. این اداره وظیفه اش فعالیت سازندگی در استان های محروم مانند کهکیلویه و بویراحمد، بشاگرد در هرمزگان، سیستان و بلوچستان و غیره بود. بدین ترتیب اداره سازندگی پس از تغییر فرماندهی سپاه پاسداران، براساس ابلاغ فرمانده محترم کل سپاه در تاریخ هفت اسفند 87 به قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص) منتقل و رسماً به قرارگاه ارتقا یافت. بر این اساس قرارگاه کوثر مأموریت یافت برای کمک به دولت در امر سازندگی، کارهای امدادی، اجرای طرح های ملی با بهره گیری از توان مازاد و هم چنین مأموریت هایی که مقام معظم رهبری در امور پاسداری از انقلاب و دستاوردهای آن ابلاغ کرده اند، فعالیت کند.
بنابراین با تأسیس قرارگاه، در هر منطقه ای که سپاه فعالیت عمرانی دارد، بحث سازندگی در مناطق اطراف پروژه های سپاه به منظور زدودن چهره فقر و محرومیت نیز پیگیری می شود. در این راستا اولین پروژه ای که توسط قرب محرومین انجام شد، احداث پروژه هایی در روستاهای «بزنویه» و «کیش» از توابع شهرستان الیگودرز لرستان بود. این پروژه ها که در قالب ساخت زایشگاه، مسجد، پایگاه مقاومت بسیج، غسالخانه، ساماندهی گلزار شهدا، احداث مخزن آب شرب 12 هزار لیتری، تسطیح و مرمت جاده های مواصلاتی دو روستای یاد شده بود، توسط کارگاه سد رودبار موسسه سپاسد طی هفت ماه به بهره برداری رسید.
*‌درباره نحوه فعالیت قرارگاه سازندگی کوثر توضیح بیشتری بفرمایید؟
** قرب محرومین عمده فعالیت هایش در اطراف پروژه های سازندگی قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء(ص) صورت می گیرد. به عبارت دیگر چون یکی از وظایف قرارگاه خاتم الانبیاء(ص) انجام فعالیت های مردم یاری، مردم داری و رسیدگی به مشکلات مردم بدون پیگیری و مراجعه آنها در اطراف پروژه های عمرانی است، به همین منظور همکاران ما در مناطقی که سپاه فعالیت عمرانی دارد به نمایندگی از سوی قرب محرومین وظیفه دارند به روستاها و مناطق همجوار بروند و با شناسایی نوع نیازها و محرومیت مردم آن منطقه، مراتب را برای رسیدگی و رفع محرومیت به قرب محرومین اعلام کنند تا پس از تأیید توسط همان کارشناسان اقدامات لازم برای رفع نیازهای شناسایی شده صورت گیرد. از سوی دیگر درخواست محرومیت زدایی توسط فرمانده سپاه استان یا منطقه انجام می شود که در این صورت هم قرارگاه وظیفه خود می داند اقدامات و تمهیدات لازم را بنا به درخواست اعلام شده، انجام دهد. مانند درخواستی که سردار شهید شوشتری از این قرارگاه داشتند تا بر اساس قراردادی قرب محرومین برای محرومیت زدایی از منطقه جنوب شرق کشور اقدام لازم را انجام دهد. بدین تربیت براساس قراردادی که در تاریخ 20 آبان میان سردار شوشتری به عنوان فرمانده جنوب شرق کشور و این قرارگاه منعقد شد، قرب محرومین متعهد گردید 415 خانه بهداشت، 16 مکان ورزشی، 18 باب مسجد، برق رسانی به 106 روستا، آبرسانی به 50 روستا ، احداث 50 باب مدرسه، 50 غسالخانه، احداث 200 کیلومتر جاده کوهستانی و 300 کیلومتر جاده روستایی را انجام دهد. علاوه بر این در مناطق «کریم آباد »، «باباییان »، «کشتارگاه» و «شیرآباد» در استان سیستان و بلوچستان نیز مقرر شد به هر یک از این خانوارها مبلغی معادل 10 میلیون ریال وام بلاعوض داده شود. همچنین مقرر شد کلاس های خود اشتغالی در رشته های خیاطی و سوزن دوزی نیز برگزار شود.
مشابه این قرارداد را با سردار استوار در منطقه شمال غرب هم منعقد کرده ایم. در این قرارداد هم قرب محرومین متعهد شده در 191 روستای آذربایجان غربی ، 71 روستای کردستان و 52 روستای کرمانشاه، 45 باب مدرسه دو تا شش کلاسه در مقاطع راهنمایی و دبیرستان ، 39 مجموعه ورزشی، آب شرب 86 روستا، 27 پل و 146 کیلومتر راه روستایی در 88 روستا، 38 باب خانه بهداشت، 15 مسجد، 50 غسالخانه، آب کشاورزی 16 روستا و غیره را تأمین، بازسازی و احداث کند.
*‌ آیا تبدیل شدن اداره سازندگی به قرارگاه قرب کوثر در روند اجرای برنامه ها هم تأثیر مثبتی داشته است؟
** اداره سازندگی سابق تا قبل از اتصال به قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء(ص) به صورت شورایی به نام شورای محرومیت زدایی در زیر مجموعه آماد و پشتیبانی، مهندسی و بسیج ستاد مشترک سپاه اداره می شد که فعالیت هایش به صورت محدود بود، اما پس از ارتقا به قرب محرومین سیطره فعالیتی اش نیز گسترش یافت، به نحوی که اکنون در اکثر نقاط کشور قرارگاه به صورت مستقیم یا غیر مستقیم فعالیت های عمرانی را در جهت رفع محرومیت انجام می دهد. به بیان دیگر اگر تأثیر نداشت، خون شهید در ابتدای کار در منطقه سیستان و بلوچستان ریخته نمی شد.
* همان طور که می دانید در وزارتخانه ها و حتی نهاد ریاست جمهوری دفتری به نام مناطق محروم داریم، آیا کارهای شما به نوعی موازی کاری با برنامه های آنها محسوب نمی شود؟
** در فرهنگ عمید معنی کلمه محروم را «ناامید»، «بی بهره» ، «بازداشت شده از خیر»می خوانیم. به بیان دیگر محرومیت عبارت از عدم برخورداری از حداقل امکانات زندگی فردی و اجتماعی، است. پس با توجه به این معانی و اینکه محرومیت علی رغم تمام تلاش هایی که صورت گرفته، هنوز در بسیاری از مناطق کشورمان حتی در همین تهران نیز وجود دارد و این محرومیت باعث بروز مشکلات عدیده ای برای مردم شده است. لذا باید تمام دستگاه های دولتی حتی غیردولتی در این عرصه ورود پیدا کنند تا در چند سال آینده بتوانیم درخصوص مناطق محروم آمارهای قابل قبولی اعلام کنیم. البته این نکته را هم باید گفت که هیچ گاه نمی توان آمار محرومان را صفر کرد بلکه با تمرکز بر محرومیت زدایی می توان تعداد محرومان و نیازمندان واقعی را به حداقل رساند.
اقداماتی که قرب محرومین انجام می دهد منجر به پیوند هر چه بیشتر مردم با مجموعه نظام اسلامی در کشورمان می شود. در واقع وقتی راه ارتباطی روستا به بخش و شهرستان ها بر قرار شود به دنبال آن توسعه، عمران و اشتغال می آید. به عنوان مثال الان در تمام پروژه های قرارگاه خاتم الانبیاء(ص) 80 تا 90 درصد نیروها، بومی همان منطقه هستند.
بدین ترتیب فعالیت های قرب محرومین باعث ورود دستگاه هایی مانند بهداشت و درمان آموزش و پرورش، آموزش فنی و حرفه ای، نیرو و غیره به منطقه می شود. در کنار این موارد امید و نشاط به زندگی مردم باز می گردد و حتی در بخش های امنیتی نیز همکاری های منطقه ای با نظام بیشتر از گذشته خواهد شد.
نکته ای را نیز نباید فراموش کرد و آن اینکه گر چه رسیدگی به وضعیت مردم مناطق محروم عزم ملی را می طلبد، اما باید دانست که دفتر مناطق محروم ریاست جمهوری و دفاتر مناطق محروم ادارات و دستگاه هایی مانند کمیته امداد، بهزیستی، وزارتخانه ها و ارگان های دیگر جزو مأموریت ها و وظایف سازمانی شان است که به مردم مناطق محروم رسیدگی کنند در حالیکه خدمات مردم یاری و مردم داری جزو وظایف اصلی و سازمانی سپاه نیست و فقط چون از بطن همین مردم بیرون آمده، علاقه دارد در کنار آنها بماند و در تمام تصمیم گیری هایش نقش مردم را پیش بینی کند. بدین ترتیب راه اندازی قرب محرومین هم در راستای همین سیاست احترام به مردم و خدمت به محرومین است.حتی در بحث چشم انداز 20 ساله، پاسدار فردی خواهد بود که مکتبی، مومن، اصولگرا، ولایی، بصیر، فدایی حکومت شیعه، مطیع و فرمانبردار ولایت فقیه، بی اعتنا به دنیا، مردم یار، مردم دار و مردم دوست، دارای تأثیرگذاری عمیق و راهبردی بر مردم و محبوب مردم باشد.
بنابراین فعالیت های قرب محرومین نه تنها موازی کاری با برنامه های دولت نیست بلکه هماهنگ و همراه با دولت است. زیرا وقتی پروژه ای مانند مدرسه یا خانه بهداشت افتتاح می شود آموزش و پرورش و بهداشت متعهد می شوند کارکنان این مراکز را تأمین کنند. یعنی وقتی پروژه را تحویل گرفتند نسبت به انجام سایر امور، اقدامات لازم را انجام می دهند.
*‌ به بحث افزایش همکاری های امنیتی مردم با اتمام پروژه های محرومیت زدایی اشاره کردید، آیا واقعاً این امر در کاهش ناامنی ها موثر است؟
** ناامنی یکی از عواملش فقر و محرومیت است، از این رو وقتی مردم می بینند اقداماتی که بیانگر توجه مسئولان به نیازهای ضروری و اساسی آنها است، صورت می گیرد، یعنی خیرات و برکات آن متوجه خودشان خواهد بود، همکاری های امنیتی خود را با مسئولان مربوطه افزایش می دهند. این موضوع هنگامی که از نیروی بومی هر منطقه نیز در پروژه های عمرانی استفاده شود، تشدید می شود. زیرا این موارد را ما در مناطقی که پروژه هایی را در دست اجرا داریم به خوبی ملاحظه می کنیم. زمانی که در حفاظت از کارگاه ها و مصالح پروژه ها بعضاً از هیچ نگهبانی هم استفاده نمی شود، آیا تعبیری به غیر از این می توان داشت؟
الان دشمنان این نظام و انقلاب اهداف خود را در ایجاد ناامنی دنبال می کنند و ایجاد ناامنی هم همانگونه که اشاره شد در پرتو فقر و محرومیت بوجود می آید. نمونه عینی این موضوع به شهادت رساندن سردار شوشتری و همراهان او است. چرا که این شهید والامقام هدفی جز ایجاد وحدت، فراهم کردن زمینه های اشتغال جوانان و کاستن از فقر و محرومیت نداشت و همین عوامل باعث شد تا دشمنان قسم خورده ملت ایران وی را ناجوانمردانه ترور کنند. در نتیجه وجود امنیت به معنی شکست اهداف دشمنان انقلاب است.
* استقبال مردم از فعالیت هایی که انجام می دهید چگونه است؟
** چون کارهایی که انجام می دهیم خارج از تشریفات اداری و بروکراسی حاکم بر آن است، در میان مردم بازتاب بسیار خوبی را به همراه داشته است. به عنوان مثال وقتی در یکی از روستاهای کرمان می خواستیم فعالیت های خود را آغاز کنیم برخی ها به ما می گفتند باید هر چه زودتر منطقه را ترک کنید. زیرا اینجا محل تردد اشرار است و وقتی بیایند قطعاً شما را زنده نمی گذارند و حتی ممکن است ما هم در تحقق این اقدامشان، آنها را یاری کنیم، اما وقتی ایستادگی کردیم و بعد از مدتی پروژه مورد نظر آماده بهره برداری شد، زمان ترک محل، همان افراد بومی منطقه به ما می گفتند، نمی گذاریم اینجا را ترک کنید و اگر هم اشرار آمدند و خواستند آسیبی برسانند، خودمان را سپر می کنیم تا گزندی به شما نرسد.
در مناطق محروم وقتی کوچکترین فعالیت عمرانی انجام می دهیم، آنقدر از ما تشکر می کنند و برای رهبر انقلاب، سپاه و نظام دعا می کنند که اگر در برخی مناطق شهری چنین کاری را انجام دهیم نه تنها عکس العمل مثبتی را مشاهده نمی کنیم بلکه ده ها ایراد هم می گیرند.
* پروژه هایی هم بوده که دولت انجام آنها را به شما واگذار کند؟
** برخی از پروژه ها از سوی دولت به قرب محرومین واگذار می شود تا مجموعه این قرارگاه آنها را به سرانجام برسانند. به عنوان نمونه طی قرارداد امضا شده میان قرب محرومین و معاون وزیر نیرو، مقرر شده تا قرارگاه کوثر 1400 کیلومتر جاده را در سیستان و بلوچستان، جنوب کرمان، هرمزگان ، کردستان و آذربایجان غربی احداث کند.
* با توجه به فعالیت های بسیج سازندگی در مناطق محروم، آیا با آنها تداخل کاری پیدا نمی کنید؟
** براساس تفاهم نامه ای که میان قرارگاه سازندگی کوثر با بسیج سازندگی به دستور فرمانده کل سپاه منعقد شده، حیطه کاری و مسئولیت های هر یک به صورت مشخص و دقیق پیش بینی شده است. بر این اساس فعالیت در اطراف پروژه های قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء(ص) برعهده قرب محرومین است و مناطق دیگر اجرای پروژه ها بر عهده بسیج سازندگی گذاشته شده. در این مناطق نیز بعضاً شناسایی، تعریف کار و پشتیبانی برعهده قرارگاه سازندگی کوثر و اجرا برعهده بسیج سازندگی است.
* چه پیشنهادی برای توسعه این قبیل کارها دارید؟
** پیشنهاد من این است که باید به روستاها نگاه ویژه ای داشته باشیم. زیرا توسعه ملی کشور همراه با توسعه روستا ممکن می شود و نباید تمام نگاه های مان را به شهرها معطوف کنیم. موضوعی که در حال حاضر در کشورمان می توان آن را مشاهده کرد. در این ارتباط بزرگترین مشکل نداشتن نگاه ملی به موضوع محرومیت زدایی است. به همین جهت پیشنهاد می شود، شورای محرومیت زدایی با مسئولیت رئیس جمهور داشته باشیم و وظایف نهاد و سازمان هم نیز بطور دقیق و واضح مشخص باشد.در داخل سپاه هم به همین صورت باید شورای محرومیت زدایی داشته باشیم تا کارها از گسترش کمی و کیفی بیشتری برخوردار شوند.این نکته را هم فراموش نکنیم که همه محرومیت زدایی فقط با کار عمرانی مرتفع نمی شود. یعنی انجام کارهای عمرانی و آبادانی بخشی از محرومیت زدایی است و بخش دیگر آن به فعالیت های فرهنگی، ورزشی و اجتماعی باز می گردد.