م. سعیدی
همان طور که گفته شد، ضرورت های ابتدای شکل گیری نظام جمهوری اسلامی ایجاب می کرد که سازمان ها و تشکل هایی برای هدایت و پیش برد اهداف انقلاب اسلامی به وجود آید و در این مسیر سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی با هدف دفاع از انقلاب، از ائتلاف هفت گروه مبارز به وجود آمد.
سرعت تحولات سازمان مانع از این شد که هفت گروه مواضع خود را در زمینه های مختلف به طور شفاف بیان کنند و سازمان مبتنی بر پایه های استوار مباحث نظری و تئوریک شکل گیرد. مفاهیمی چون دفاع از انقلاب اسلامی و پذیرش رهبری حضرت امام(ره) کلی تر از آن بود که بتوان امید وحدت منسجم و به دور از چالش و اختلاف را داشت، لذاست که در همان گامهای اولیه شاهد بروز اختلاف نظر در سازمان می باشیم.
مخالفین و منافقین از همان ابتدای شکل گیری نظام به ضدیت و مقابله با خط امام پرداختند و درگیری ها و چالش های ایجاد شده، انقلاب اسلامی و خط امام را در شرایطی حاد قرار داد. این امر موجب گردید که گروهها و سازمان های انقلابی اولویت اول خود را مقابله و برخورد با گروهک ها و ضدانقلاب قرار دهند و زمینه بروز اختلافات درون سازمانی فراهم نگردد. سازمان مجاهدین نیز از این قاعده مستثنی نبود و جبهه ناهمگون سازمان برای مواجهه با منافقین، لیبرال ها و گروههای چپ به همگونی رسید.
بزرگداشت روز کارگر
اولین اختلاف هنگامی آغاز شد که سازمان قصد داشت در بزرگداشت روز کارگر(12/2/58) بیانیه ای صادر نماید. محسن آرمین ماجرا را چنین شرح می دهد: «اولین جرقه اختلافات بلافاصله پس از تشکیل سازمان زده شد، اما این اختلافات تحت الشعاع ضرورت ها، مشکلات و نیازهایی قرار می گرفت که انقلاب با آن مواجه بود. لذا زمینه ای برای بروز نمی یافت. به عنوان مثال یک ماه پس از اعلام موجودیت به هنگام تصمیم گیری برای انتشار اطلاعیه ای به مناسبت روز کارگر اولین اختلاف نظرها در سازمان به وجود آمد. عده ای اساساً هر نوع توجه به کارگر را ملهم از اندیشه های مارکسیستی و در نتیجه نوعی التقاط می دانستند و با دادن اطلاعیه برای روز کارگر مخالف بودند.»
علی رغم اختلافاتی که بر سر انتشار در روز کارگر به وجود آمد، سرانجام اطلاعیه سازمان در تاریخ(6/2/58) برای حضور در راهپیمایی این روز منتشر می شود و متعاقب آن بیانیه شماره 5 سازمان (11/2/58) نیز به روز جهانی کارگر تعلق می گیرد.
صدور بیانیه به مناسبت بزرگداشت دکتر شریعتی
به مناسبت سالروز خروج دکتر شریعتی از کشور(26/2/58) - که به مرگ مشکوک آن در فرانسه ختم گردید : پیشنهاد شد که بیانیه ای صادر گردد که این امر نیز موجب اختلاف گردید. عده ای از هواداران شریعتی خواستار صدور بیانیه ای در بزرگداشت شریعتی بودند و گروهی از منتقدین حمایت صریح سازمان از شریعتی را در آن مقطع به صلاح نمی دانستند. در این ماجرا تصمیم بر این می شود که بهزاد نبوی و مرتضی الویری به عنوان موافق صدور بیانیه و پروین و ساجدی (همگی از کمیته سیاسی) به عنوان مخالف نزد حضرت امام رفته و نظر ایشان را در این زمینه جویا شوند.
حضرت امام(ره) بدون ذکر نام مرحوم شریعتی و صحبت در نفی یا اثبات وی، به شرایط مهم و حساس انقلاب اشاره کرده و از آنها می خواهد از ورود در مسایلی که موجب اختلاف و دودستگی جامعه می شود، پرهیز نمایند. دیدار با حضرت امام نیز کمکی در حل اختلافات نمی کند و هر دو گروه یکی موافق صدور بیانیه و دیگری مخالف آن بر نظر خود پافشاری می کنند و بالاخره بیانیه ای در بزرگداشت دکتر صادر می گردد.
طرح مسایل اقتصادی، سرآغاز چالشهای جدی در سازمان
در سال 59 تعدادی از اعضای سازمان از جمله بهزاد نبوی و محمد سلامتی وارد کارهای اجرایی شده و مسئولیت هایی را در کابینه برعهده گرفتند. شرایط خاص آغازین انقلاب اسلامی و شروع جنگ تحمیلی، اقتصاد کشور را در شرایطی حاد قرار داده بود و سازندگی کشور، حرکتی انقلابی می طلبید تا دوشادوش عرصه های دیگر انقلاب حرکت نماید و این در حالی بود که هنوز مدل و الگوی توسعه و اقتصاد اسلامی مدونی از طرف نهادهای ذی ربط تنظیم و ارائه نشده بود. در این زمان بود که طرح اصلاحات ارضی (اجرای بند «ج») و بعد از آن مسایلی چون توزیع کوپنی کالا و ایجاد تعاونی های روستایی و شهری محور مناقشات فکری و سیاسی جامعه قرار گرفت.
طرح اصلاحات ارضی که در شورای انقلاب تصویب و مورد تأیید افرادی چون آقایان بهشتی، منتظری و مشکینی واقع شده بود، برای اجرا در دستور کار دولت قرار گرفت. دولتی که در آن محمد سلامتی به عنوان وزیر کشاورزی و بهزاد نبوی به عنوان وزیر مشاور عضو بودند. مطابق این طرح زمین های بزرگی که از زمان دوران ستمشاهی در اختیار زمینداران و خوانین بود، توسط هیأت سه نفره واگذاری زمین طبق ضوابطی خاص بین روستاییان تقسیم می شد.
در این میان جمعی از علما و بزرگان که اغلب از اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم به حساب می آمدند (چون آیات عظام آذری قمی، مکارم شیرازی، راستی کاشانی، کریمی، احمدی میانجی) با طرح مخالف بوده و آن را خارج از حدود و اختیارات دولت اسلامی می دانستند.
بدین منوال، حدود و اختیارات دولت اسلامی محور مناقشه و اختلاف نظر دو گروه قرار گرفت که در هر دو سوی اختلاف شخصیتهای بزرگ و بنامی وجود داشتند. سازمان نیز از این ماجرا بی نصیب نماند و از آنجا که محمد سلامتی و بهزاد نبوی موافق و آقای راستی(نماینده امام در سازمان) مخالف طرح بودند، دامنه اختلاف به درون سازمان نیز کشیده شد.
اختلاف مذکور در سطح اختلاف نظر درون گروهی باقی ماند و حتی در برخی موارد از درون کمیته های مربوطه نیز خارج نگردید و در سایه مسایل مهم انقلاب و اجتماع به حاشیه رانده شد. لیکن این اختلافات نشان از وجود دو تفکر و نگرش به مسایل سیاسی - اجتماعی است که در حوادث بعدی بیش از پیش نمایان گشت و سرانجام به ایجاد شکاف و جدایی در سازمان انجامید.