بصیرت:برگزاری مناظره های سیاسی درباره رخدادها و مفسده های پس از انتخابات اخیر که چندی است در رسانه ملی آغاز شده، نه تنها یک اقدام مفید و مؤثر بلکه یک ضرورت بود و جامعه به این رخداد، نیاز زیادی داشت.
مناظره های تلویزیونی از مؤثرترین و جذاب ترین روشها و ابزارها در تبیین دیدگاهها و آرای سیاسی است که همواره با استقبال گسترده جامعه روبه رو می شود، همچنان در انتخابات اخیر نیز جذاب ترین و پرطرفدارترین بخش تبلیغات و رقابتها همین مناظره ها بودند.
این اقدام می تواند پاسخ بسیاری از پرسشها و توقعات مطرح در جامعه و شبهات درباره واقعیات، بسترها و نیز پشت پرده حوادث ناگواری را که در کشور رخ داد، به افکار عمومی ارایه دهد.
همچنین رهبر معظم انقلاب نیز بارها بر تبیین، ریشه یابی و روشنگری درباره علل و عوامل این رخدادها از سوی نخبگان و مسؤولان تأکید کرده اند.
افزون بر این، پس از ماهها از شروع این حوادث و برهنه شدن عوامل و جریانها و اهداف پشت پرده اغتشاشها، افکار عمومی این توقع و انتظار را داشت و تعلل بیش از این دیگر جایز نبود زیرا فضای جامعه مملو از اطلاعات ضد و نقیض و پراکنده ای است که مردم توانایی دسته بندی، تلخیص، تفکیک و استخراج واقعیتها، مسایل درست و برداشت صحیح از آنها را ندارند و همزمان رسانه های بیگانه نیز با استفاده از این فضا بصورت پیوسته در حال بمباران روانی جامعه با انبوه اطلاعات نادرست، تحریف شده و برداشتهای وارونه از رخدادها هستند که موجب بروز تردیدهای فراوانی در جامعه شده است.
البته برگزاری مناظره های تلویزیونی از حساسیتهای ویژه و ظریفی برخوردار است و به همین دلیل باید بسیار حساب شده و علمی انجام شود تا خود موجب بروز برخی اختلافها یا تشدید آنها در حاشیه التهابات نشود، کما اینکه در گذشته هم شاهد برخی از این آسیبها بوده ایم.
ابتدا مشخص شود که موضوع و محور مناظرات پیرامون چه مسأله یا کدام بخش از رخدادها و تحولات اخیر باشد. آیا باید مباحث در مورد مسأله انتخابات باشد یا رخدادهای پس از آن؟ رهبر معظم انقلاب در هر دو مورد تأکید بر روشنگری داشتند و در همان اوج رقابتهای انتخاباتی با حمایت از مناظره ها خواستار توسعه آن در رسانه ملی بودند. اما در حوادث پس از انتخابات ایشان با تأکید بر تمام شدن مسأله انتخابات قانونی، حوادث پس از آن را یک جریان انحرافی توصیف کرده و بارها خواستار تبیین و اطلاع رسانی درباره اهداف پشت پرده دشمن و گروههای منحرف درباره آن شدند.
از این نظر معتقدم، رسانه ملی نباید اجازه دهد مسأله انتخابات به بهانه طرح مسایل پس از آن، با تردید روبه رو شود زیرا پس از انتخابات، مسایلی رخ داد که ذات و ماهیت آن با مناظره های انتخاباتی متفاوت بود و براساس عقل و منطق نباید آنها را در کنار هم ارزیابی کرد.
ممکن است برخی تأکید داشته باشند که مسایل پس از انتخابات با رقابتهای انتخاباتی مرتبط است و به همین دلیل باید در راستای هم تبیین و تحلیل شوند اما باید توجه داشت که فرآیند مسایلی که رخ داد، ماهیت موضوع را از گفتمان انتخابات دور و متفاوت کرد. در انتخابات گفتمان قانونگرایی محور تبلیغات بود و همه گروهها به رقابت در داربستها و چارچوبهای قانونی نظام متعهد بودند اما رفتارهای پس از انتخابات ماهیت ساختارشکنانه به خود گرفت و از حوزه قانونی تخطی کرد و از رقابت انتخاباتی به دشمنی و براندازی علیه حاکمیت رسید. بنابراین ساحت دو موضوع باید تفکیک شود.
اصل ضروری دیگر در این مناظره، تفکیک و دسته بندی موضوعات است، تا هم به نتیجه گیری روشن و دقیق برسد که برای مخاطبان قابل درک و فهم باشد و نیز امکان سفسطه و خلط مباحث را سلب کند.
اصل دیگر در مناظره ها هدفمندبودن آنها است. بدین معنا که چنین ابزاری، تنها مناظره برای مناظره است یا مناظره با هدف و انگیزه شفاف گری برای افکار عمومی و همگرایی جامعه. به بیان دیگر، اگر مناظره ها در مسیر چرایی و چیستی رخدادهای اخیر نباشد، نتیجه مؤثری در پی ندارد.
نکته مهم دیگر نیز اینکه مناظره ها باید عقلانیت محور باشد، نه احساس محور. فراموش نکنیم که یکی از ایرادها و کاستی های مناظره های انتخاباتی، رویکرد احساسی و دور شده از مناظره علمی و مستند بود.ناگفته پیداست که رویارویی و چالش دیدگاهها در مناظره ها باید به دور از اتهام زنی، تخریب و عملیات روانی و در چارچوبهای مستند به اطلاعات و برداشتهای علمی و منطقی باشد.
سیامک باقری