رفاهی که مرهون انقلاب است

صمد حسن‌نیا سماکوش
بررسی رفاه اقتصادی مردم با شاخصهای مختلفی از جمله تورم ، ضریب جینی یا همان شاخص توزیع درآمد، درامد سرانه، شاخص توسعه انسانی و برخورداری از امکانات زندگی محاسبه می شود که در این مجال کوتاه برخی از این شاخصها را به اختصار طی سی سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی مقایسه می کنیم تا نشان دهیم شاخص رفاه مردم طی این سالها در مقایسه با قبل از پیروزی انقلاب با رشد قابل توجهی همراه بوده است.
شاخص تولید ناخالص داخلی و درامد سرانه یکی از شاخصهایی است که قدرت خرید هر نفر را جدای از بحث توزیع درآمد نشان می دهد. ارزش تولید ناخالص داخلی ایران بر اساس قیمتهای جاری در سال 56 بیش از 511 میلیارد تومان بوده است که با توجه به جمعیت 35 میلیون نفری ایران در این سال، درآمد سرانه هر ایرانی به قیمت جاری 14 هزار و 600 تومان برآورد می شود. این در حالی است که ارزش تولید ناخالص داخلی ایران در سال 87 از مرز 300 هزار میلیارد تومان گذشته است که نشان می دهد درآمد سرانه هر ایرانی در این سال به توجه به جمعیت 72 میلیون نفری به بیش از 4 میلیون و 160 هزار تومان رسیده است.
در بحث توزیع عادلانه درآمد نیز باید گفت، ضریب جینی که یکی از شاخصهای مهم و اصلی توزیع درآمد است، طی سالهای پس از پیروزی انقلاب بهبود خوبی داشته است. بر اساس مستندات منتشره ازسوی مرکز امار و بانک مرکزی، ضریب جینی که یکی از بهترین معیارها در شناخت فاصله فقیر و غنی و بررسی تعادل و یا وخامت در توزیع درآمدها است، از 0.4368 در سال 1348 به 0.4429 در سال 1349 افزایش یافته و روند نامناسب خود را آغاز کرد. این شاخص در سال 0531 به 0.4679، در سال 1352 به 0.5774و در سال 1354 به 0.5020 یعنی بی عدالتی قابل ملاحظه ای رسید. در طی همین ایام سهم 40درصد خانوارهای کم درآمد کشور از کل هزینه ها که وضعیت زندگی فقرا را نشانگر است، از 13.87 درصد به 11.10 درصد کاهش یافت و در مقابل سهم 20درصد خانوارهای با درآمد بالا (ثروتمندان) از کل هزینه ها از 50.28 درصد به 56.42 درصد افزایش یافت. نسبت 10درصد ثروتمندترین به 10درصد فقیرترین خانوارها یعنی دهک دهم نسبت به دهک اول نیز از 19.5 به 33.8 برابر رسید. با پیروزی انقلاب اسلامی و توجه ویژه نظام به این امر، ضریب جینی از سال 1357 رو به بهبود گذاشت، به طوری که در سال 1359 به 0.4893 و در سال 1364 و 1365 در اوج جنگ تحمیلی و فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم اقتصادی دشمن علیه نظام اسلامی، به ترتیب به 0.3910 و 0.3944 رسید. با بررسی آمارهای موجود درخصوص ضریب جینی در طی 40 سال گذشته کشور در می یابیم که در 14 سال از عمر سی ساله نظام جمهوری اسلامی ایران، اقتصاد ایران ضریب جینی زیر 0.4 را تجربه کرده است که این امر از افتخارات نظام اسلامی ما است و نشان مهمی در بهبود توزیع درآمدها و کاهش فاصله فقر و غنا در آن سال ها است. بر اساس تازه ترین امار بانک مرکزی هم ضریب جینی در سال 87 به 0.3859 کاهش یافته است. لازم به ذکر است که که ضریب جینی بین صفر و یک تعریف شده است و هر چه این عدد به صفر نزدیکتر باشد نشان از عدالت در توزیع دارد.
شاخص دیگر در بحث رفاه نرخ تورم است که اثر مستقیم بر قدرت خرید مردم دارد . با بررسی اجمالی نرخ تورم در سالهای پس از پیروزی انقلاب و مقایسه آن با قبل از انقلاب بهبود این شاخص را در مییابیم. در حالی که نرخ تورم از 9 درصد در سال 51 به 19 درصد در سال 55 و 27 درصد در سال 56 افزایش یافت که در سالهای 57 و 58 پس از پیروزی انقلاب اسلامی به 8 و 11 درصد کاهش یافت. هر چند جنگ تحمیلی و اوضاع سختی که دشمنان در این سالها بر ملت ما تحمیل کرده بودند موجب شد که متوسط تورم 91 درصدی را در سالهای جنگ تحمیلی تجربه کنیم ولی به مرور زمان طی سالهای بعد شاهد افت تورم بودیم به طوری که متوسط تورم در ده سال اخیر زیر 15 درصد بوده و در تازه ترین آمار بانک مرکزی هم تورم 13 درصدی اعلام شده است.
شاخص توسعه انسانی یکی دیگر از شاخصهای مهم رفاه و توسعه یافتگی است که هر سال توسط سازمان ملل متحد اعلام می شود و جمهوری اسلامی ایران در تازه ترین گزارش این سازمان ک
مربوط به سال 2009 میلادی است ، نمره 0.287 را از یک کسب کرد و بین 182 کشور دنیا در رتبه 88 قرار گرفت. این در حالی است که شاخص توسعه انسانی ایران در سال 1979 که همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی است 0.57 از یک بوده و رتبه ایران نیز 110بوده است که بیانگر رشد بیش از 21 درصدی توسعه یافتگی ایران است و رتبه جهانی ما نیز طی این مدت بیش از 22 پله ارتقا داشته است. شاخص توسعه انسانی بر اساس سه شاخص اصلی امید به زندگی، سرانه تولید ناخالص داخلی و وضعیت بهداشت و اموزش براورد می شود.
در بحث برخورداری از امکانات رفاهی هم هر چند دسترسی به برخی امارها مشکل بوده است و آمار مربوط به دهه اول انقلاب در دسترس نیست، به طور مختصر می توان به برخی آمار اشاره کرد که به عنوان مثال درصد مردمی که در سال 1370 از خودروی شخصی استفاده می کردند 17.1 درصد بود که این رقم در سال گذشته به 35.4 درصد افزایش یافت که البته رشد جمعتی کشور طی این سالها نیز باید مورد توجه قرار گیرد.برخورداری از کامپیوتر شخصی که از سال 76 در کشور مد شده بود از 1.6 درصد در این سال به 39.1 درصد در سال گذشته افزایش یافت که رشد قابل توجهی را نشان می دهد و البته همه این رشد طی ده سال اتفاق افتاده است. برخورداری خانوارها از ویدئو از 5 درصد در سال 71به 58 درصد در سال گذشته رسید و در حالی که در سال 71 تنها 23 درصد مردم ما از فریزر در خانه های خود برخوردار بودند این رقم در حال حاضر به بیش از 67 درصد افزایش یافته است. درصد برخورداری مردم ما از جاروبرقی و ماشین لباسشویی از 39 و 49 درصد در سال 71 به ترتیب به 88 و 76 درصد در سال گذشته رسید.و آخر اینکه برخورداری از تلفن همراه از 5 درصد در سال 80 به 81 درصد در سال گذشته افزایش یافت و انواع امکانات و وسائل زندگی لوکسی که البته کمتر کسی در سالهای قبل از پیروزی انقلاب فکر دراختیار داشتن این امکانات را باور می کرد ولی به لطف انقلاب و تلاش و کوشش همه دستگاههای نظام جمهوری اسلامی رفاه نسبی در بین مردم ما وجود دارد، هر چند با وضعیت مطلوب فاصله زیادی داریم، ولی فراموش نکنیم که همه این امکانات به برکت خون هزاران شهید انقلاب و جنگ تحمیلی حاصل شد و مبادا نمک بخوریم و نمکدان بشکنیم.