تیم فنی آژانس بین المللی انرژی اتمی صبح امروز به سرپرستی «اولی هاینونن»، معاون البرادعی، برای دور دوم مذاکرات ایران و آژانس درباره سانتریفیوژهای «پی - یک» و «پی - دو» وارد تهران می شود.
دکتر علی اصغر سلطانیه، نماینده دایم ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی با اعلام این خبر به ایسنا، افزود: در راستای اجرای توافقنامه ایران و آژانس، دور دوم مذاکرات درباره موضوعات مربوط به سانتریفیوژهای «پی - یک» و «پی - دو» 17 مهرماه (امروز سه شنبه) در تهران انجام می شود.
وی گفت: تیم کارشناسان بخش پادمانی آژانس، معاون البرادعی در امور پادمانها را در این دور از مذاکرات همراهی می کند.دور اول مذاکرات ایران و آژانس بر سر موضوع سانتریفیوژهای «پی - یک» و «پی - دو» در 24 و 25 سپتامبر(2 و 3 مهرماه) با حضور کارشناسان فنی و حقوقی ایران و آژانس در تهران برگزار شد که در آن دور از مذاکرات هاینونن، تیم آژانس را همراهی نمی کرد.
در این دور از مذاکرات که از امروز سه شنبه آغاز می شود، دکتر جواد وعیدی، معاون امنیت بین الملل دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان، دکتر علی اصغر سلطانیه، نماینده دائم ایران در آژانس و دکتر محمد سعیدی، معاون سازمان انرژی اتمی و نمایندگان وزارت امور خارجه حضور دارند.
مذاکرات درباره سانتریفیوژهای «پی - یک» و «پی - دو» در آینده نیز ادامه می یابد.
آژانس بین المللی انرژی اتمی با بررسی صحت و سقم اعلامیه اکتبر 2003 ایران در خصوص سانتریفیوژهای «پی - یک» و از طریق مدارک به دست آمده از لیبی استنباط کرد که تهران احتمالاً طراحی نقشه های سانتریفیوژ آلمانی «پی - 2» که توسط کنسرسیوم اروپایی یورنکو در دهه 1970 تولید شده را انجام داده است.
حساسیت آژانس به این دلیل که ایران پس از سؤال آژانس پیرامون خرید نقشه های مربوط به دستگاه سانتریفیوژ «پی - دو» اعلام نظر کرد، افزایش یافت. آژانس بین المللی انرژی اتمی و تروئیکای اروپا، پرهیز ایران از ذکر موضوع فوق در اظهاریه اکتبر 2003 را به تلاش تهران برای پنهان کاری تعبیر کردند، اما تهران تأکید داشت که موضوع نقشه های «پی - دو» می باید در اظهاریه های بعدی در چارچوب پروتکل الحاقی اعلام شود.
سانتریفیوژ «پی - دو» یک متر طول و 145 میلیمتر قطر دارد و دارای دو بخش پروانه های فولادی سخت بوده که با انبان باد فولادی مرتبط است. از آنجا که پروانه فولادی سریع تر از لوله های آلومینیومی می چرخند، ظرفیت دستگاه سانتریفیوژ «پی - دو» بیش از دو برابر توان واحدهای سانتریفیوژهای «پی - یک» ارزیابی می شود. حساسیت نسبت به سانتریفیوژهای «پی - دو» به این دلیل است که در مقایسه با دستگاه سانتریفیوژ «پی - یک» برای استفاده در تأسیسات غنی سازی، کارآیی بیشتری دارد.
در اولین روزهای سال 2004، لیبی تمام اطلاعات مربوط به برنامه هسته ای خود را به آمریکا و آژانس تحویل داد. بخشی از این اطلاعات مربوط به خرید برخی تجهیزات و نقشه های فنی نشان می داد که لیبی پیشتر نقشه ها و ماشینهای سانتریفیوژ «پی - یک» را به ایران هم فروخته بود.
بر اساس سناریوی رسانه های غربی، دلال این معامله که به نام «بوهاری طاهر» معرفی شد، توسط نیروهای امنیتی مالزی بازداشت شد.به ادعای رسانه های غربی، بوهاری طاهر در مقابل مقامات مالزیایی که مسؤولیت رسیدگی و بررسی شبکه «عبدالقدیرخان» را بر عهده داشتند، شهادت داد که در سالهای 1994 و 1995 با دریافت سه میلیون دلار نقد، شخصاً امور انتقال دو محموله حاوی قطعات مستعمل سانتریفیوژ از پاکستان به ایران را از راه دوبی انجام داده است.این ادعا با قاطعیت از سوی ایران رد شد. پس از آن، ایران در ژانویه 2004 اعلام کرد که در سال 1995 مبادرت به خرید اطلاعات کلی مربوط به طراحی دستگاه سانتریفیوژ «پی - دو» کرده است. در عین حال، تأکید کرد که تا سالها بعد، فعالیت خاصی برای توسعه و تولید این دستگاه انجام نداده، زیرا برنامه مرتبط با «پی - یک» برای این کشور اولویت بیشتری داشته است.
دکتر علی لاریجانی در دیدار با محمد البرادعی در تیرماه در وین، موافقت کرد که در یک برنامه کاری دوماهه، ایران به تمامی سؤالات آژانس درباره فعالیتهای صلح آمیز هسته ای ایران پاسخ دهد.پس از آن، معاونان لاریجانی و هاینونن در سه دور مذاکره در تهران و وین بر سر مدالیته پاسخ به سؤالات و ابهامات آژانس به توافق رسیدند. در اولین گام در اجرای این مدالیته، ایران زودتر از زمان بندی مشخص شده در مدالیته، به سؤالات آژانس درباره موضوعات مربوط به پلوتونیوم و بازفرآوری پاسخ داد.
مدیرکل آژانس در گزارش سپتامبر خود به شورای حکام و شورای امنیت، به طور رسمی اعلام کرد که این دو موضوع حل شده است.
با پایان یافتن موضوع پلوتونیوم و بازفرآوری و اعلام آن در گزارش مدیرکل آژانس، موضوع سانتریفیوژهای «پی - یک» و «پی - دو» در دستور کار کارشناسان فنی و حقوقی ایران و آژانس قرار گرفت.
توافقنامه ایران و آژانس با مخالفت آمریکا و همپیمانانش در شورای حکام آژانس روبرو شد و آنها خواهان تصویب قطعنامه سوم تحریمها علیه ایران شدند و حتی فرانسه در همراهی با آمریکا در رفتاری غیرمنتظره که از سوی وزیر امور خارجه این کشور مطرح شد، اظهارات شدید و تهدیدآمیز را علیه ایران بیان کرد، اما این برخوردها با انتقاد شدید البرادعی، روسیه و چین و جنبش عدم تعهد روبرو شد که موجب شد این کشورها از مواضع تهدید آمیز خود علیه ایران تا زمانی که مذاکرات ایران و آژانس در جریان است و نتایج آن مشخص نشده است، یعنی تا پایان نوامبر، از هر گونه اقدام تنبیهی خودداری کنند.موضوع سانتریفیوژهای «پی - یک» و «پی- دو» از مهمترین موضوعات و اتهاماتی است که از سوی آژانس مطرح شده است. حل و فصل این موضوع، گام بسیار مهمی در رفع ابهامات آژانس از فعالیتهای صلح آمیز هسته ای ایران خواهد بود.