بصیرت:ستارهشناسان یـکگـــروه ازســـیـارات غیرمعمولی را در دوردست پیدا کردهاند. یافتن این دسته از سیارات در اعماق فضا، موجب شده برخی از ستاره شناسان در توجیه این شرایط نظراتی مطرح کنند و حتی برخی از ستارهشناسان را به تفکر دوباره درباره نحوه شکلگیری سیارات واداشته است. یکی از این نظرات به تازگی در اجلاس ستارهشناسان در گلاسکوی اسکاتلند مطرح شده است.
سیاراتی که درباره آنها صحبت شد به این خاطر غیرطبیعی هستند که به شکل برعکس حول ستارگانشان میچرخند یا حرکت میکنند. در منظومه شمسی ما، همه هشت سیاره اصلی- پلوتون دیگر به عنوان سیاره اصلی شناخته نمیشود- در یک جهت دور خورشید میگردند.
دانشمندان عقیده دارند که همه سیارات منظومه شمسی از باقی ماندههای یک دیسک عظیم که میلیاردها سال قبل به آهستگی به دور خورشید حرکت میکرده، تشکیل شدهاند. این دیسک بیشتر از گاز و گرد و غبار تشکیل شده بود. همان طور که خردههای دیسک حرکت میکردند، سیارات تشکیل شده که شامل زمین ما هم میشود، در همان جهت آنها میگشتند و حالا هم به همین رویه ادامه میدهند.
به این ترتیب مسیر همه سیارات در یک صفحه است منتها این نظریه درباره منظومه شمسی کاربرد دارد، اما ستارهشناسان نمیدانند که آیا سیستمهای سیارهای اطراف سایر ستارگان هم به همین ترتیب عمل میکنند یا نه. تابســتان سال گذشـــته ستارهشناسان شش سیاره را پیدا کردند که برخلاف مسیر سایر سیارات، به دور ستارههای میزبانشان حرکت میکنند. این یافته برای برخی از دانشمندان به این معنا بود که لازم است درباره این که سیارات چگونه تشکیل میشوند دوباره فکر کنند. همه این شش سیاره مانند سیاره مشتری هستند. آنها به بزرگی سیاره مشتری و یا بزرگ تر از آن هستند و از آن جا که نزدیک به ستارههای میزبانشان میگردند بشدت داغ هستند.
این شش سیاره تنها سیاراتی نیستند که این وضعیت را دارند. اخیراً تعدادی سیاره دیگر نیز کشف شدهاند که رو به جلو در اطراف ستارههای میزبانشان میگردند اما صفحات مداریشان در زوایای متفاوتی شیب پیدا کرده و کج شده است.
در اجلاس اخیر ستارهشناسان در گلاسکوی اسکاتلند، دانشمندی به نام اندرو کولیر کامرون توضیحی برای این سیارات که مسیر اشتباهی را میپیمایند ارائه کرد. به عقیده کامرون احتمالاً یک شیء خیلی بزرگتر، شاید ستارهای دیگر و یا یک سیاره
غول آسا، با این سیارات همراه شده است. جاذبه نیرویی است که با جرم میآید. بطوری که سیارات یا ستارههایی با جرم بیشتر جاذبه بیشتری دارند و بنابراین کشش قویتری روی اشیای دیگر دارند. اشیای بزرگ نیروی جاذبه قویای دارند و این نیروی قوی ممکن است مسیر سیاراتی که به دور ستارههایشان حرکت میکنند را تحت تأثیر قرار داده باشد. این تأثیر که سازوکار کزایی Kozai نامیده میشود، میتواند توضیح دهد که چگونه یک سیاره به بزرگی مشتری، به شکل برعکس در اطراف ستارهاش میچرخد. همچنین میتواند توضیح دهد که چگونه سیارات دیگر در مدارهای مورب حرکت میکنند.
البته دانشمندان دیگر میگویند خیلی زود است بگوییم که سازوکار کذایی مسئول رفتار این سیارات است و هنوز نمیتوان احتمالات دیگر را نادیده گرفت.