بصیرت:اجلاس بازنگری پیمان منع گسترش تسلیحات هستهای، موسوم به مرور "ان.پی.تی" از روز 13 اردیبهشت ماه سال جاری در شهر نیویورک آغاز به کار کرد. این اجلاس، تا هفتم خرداد ماه آینده ادامه خواهد داشت و نمایندگان 189 کشور عضو پیمان درباره مفاد آن به گفتگو نشستهاند. آقای احمدی نژاد تنها رئیس دولتی بود که در روز افتتاحیه این اجلاس شرکت و اقدام به سخنرانی نمود و در خلال سخنرانی خود 11 پیشنهاد مشخص برای نتیجهبخش بودن آن مطرح کرد.
ریاست این اجلاس یکماهه برعهده آقای لیبران کاباچولان سفیر کشور فیلیپین در کنفرانس فوقالذکر است و وی با وجود آنکه هیچ قولی به کشورهای عضو برای موفقیتکنفرانس نداده، اما در عین حال بر عملکرد شفاف و بیطرفانه خود در دوره ریاستش بر اجلاس تاکید نموده است.
پیش از آنکه وارد بحث اصلی که هدف نگارش این مقاله است بشویم، اشاره به تاریخچهای از "ان.پی.تی"، هدف از انعقاد این پیمان و همچنین خواندن دوباره مفاد و متن کامل این معاهده ضروری به نظر میرسد.
* تاریخچه "ان.پی.تی"
پیمان ان.پی.تی در سال 1347 در 11 ماده تدوین، اما 3 سال بعد اجرایی شد و براساس یکی از این مواد (ماده 8) مقرر گردید هر 5 سال یکبار مورد بازنگری قرار گیرد. در نشست سال 1354 توافقهای نیم بندی میان اعضا به دست آمد، اما در سالهای 1359، 1369 و 1374 نشستهای بازنگری این پیمان بدون دست یافتن به اجماعی خاص برگزار گردید. در نشست سال 1379 بار دیگر اعضا توانستند به اجماعی نسبی دست یابند، ولی این اجماع نیز در مقام اجرا عملا به جایی نرسید. دلیل آن هم بطور مشخص خواستههای یکجانبه و رفتارهای زورگویانه دولتهای بزرگ هستهای و در راس آنها دولت آمریکا بود که عملا مانع اجرایی شدن هرگونه توافقی در راستای منع گسترش تسلیحات هستهای میگردیدند.
چنانکه در ادامه این مقاله و در بخش مواد "ان.پی.تی" مشاهده خواهید نمود، معاهده "ان.پی.تی" سه خواسته اصلی از کشورهای عضو این پیمان دارد که به ترتیب اولویت عبارتند از:
1 - کشورهای عضو پیمان که به سلاحهای اتمی دست پیدا کردهاند، علاوه بر خودداری از تولید سلاحهای پیشرفته اتمی بیشتر، به سمت خلع سلاح هستهای و نابودی همان سلاحهایی که در اختیار دارند، حرکت کنند.
2 - اعضای دارای فناوری هستهای، مانع استفاده مسالمت آمیز از انرژی هستهای توسط کشورهایی که این فناوری را در اختیار ندارند، نشوند و حتی برای دستیابی این کشورها به فناوری هستهای به آنان کمک کنند.
3 - اعضای عضو این پیمان که دارای سلاحهای هستهای نیستند، به سمت دستیابی و تولید تسلیحات هستهای نروند و فقط از فناوری مسالمت آمیز استفاده نمایند.
این سه بند در واقع زیربنا و پایه تشکیل پیمان "ان.پی.تی" را تشکیل میدهند و طبیعی است که به مقصود رسیدن آن منوط به پاسداشت و پایبندی منعقد کنندگان پیمان به همین بندها که در واقع روح معاهده به شمار میرود باشد. اما آنچه که از تاریخ انعقاد پیمان تاکنون مشاهده شده، عدم پایبندی متولیان و پدید آورندگان این معاهده به توافقی بوده است که خود مدعی پیشگام بودن در آن هستند. مهمترین اصلی که در این پیمان وجود دارد و به نوعی میتوان رسیدن به آن را هدف اصلی تدوین و تصویب این معاهده به شماره آورد، (ماده 6) همانا نابودی و امحاء کلیه سلاحهای هستهای در طول زمان توسط دارندگان سلاحها میباشد. لیکن در عمل، قدرتهای بزرگ هستهای نه تنها به این عهد و پیمان خود وفادار نبودهاند، بلکه با به راه انداختن مسابقه بزرگ تسلیحات هستهای، روز به روز برداشتههای خود از این سلاحهای مخرب افزودهاند. همین چند هفته قبل بود که دولت آمریکا بطور رسمی اعلام کرد بیش از 5 هزار کلاهک هستهای در اختیار دارد.
در اینجا بد نیست نگاهی دوباره به متن کامل معاهده "ان.پی.تی" یا همان پیمان منع گسترش تسلیحات هستهای بیاندازیم.
متن کامل معاهده ان.پی.تی
کشورهای موسس این پیمان که از این پس اعضاء این پیمان نامیده میشوند؛ با توجه به ویرانیهایی که یک جنگ هستهای برای نوع بشر ببار میآورد و در نتیجه نیاز به یک تلاش همه جانبه برای جلوگیری از خطر چنین جنگی و اتخاذ اقداماتی در جهت حفظ امنیت مردم؛ با اعتقاد به اینکه، گسترش سلاحهای هستهای خطر یک جنگ هستهای را بصورت جدی افزایش خواهد داد؛ با رعایت قطعنامههای مجمع عمومی سازمان ملل متحد که خواستار انعقاد موافقتنامهای به منظور جلوگیری از گسترش بیشتر سلاحهای هستهای است:
با تعهد به همکاری در جهت تسهیل اجرای پادمان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در خصوص فعالیتهای صلح جویانه؛ با تاکید بر حمایت از تحقیقات، توسعه و دیگر تلاشها برای انجام بهتر اصل پادمان موثر بر روی جریان منابع و مواد شکافت پذیر ویژه، بوسیله استفاده از ابزارها و دیگر روشها در نقاط استراتژیک معین و در چهارچوب سیستم پادمان آژانس بینالمللی انرژی اتمی؛با تأیید این اصل که منافع حاصل از کاربرد صلح جویانه تکنولوژی هستهای، شامل محصولات جنبی ناشی از فنآوری که کشورهای دارنده سلاحهای هستهای از توسعه ادوات انفجاری هستهای کسب مینمایند، باید جهت اهداف صلح جویانه در دسترس کلیه اعضای این پیمان اعم از کشورهای دارنده سلاح هستهای یا کشورهای فاقد آن، قرار گیرد؛با اعتقاد به اینکه در اجرای این اصل، همه اعضای این پیمان حق دارند در تبادل هر چه وسیعتر اطلاعات علمی شرکت نموده و جهت توسعه بیشتر کاربرد انرژی هستهای برای اهداف صلح جویانه، به صورت انفرادی یا با همکاری سایر کشورها اقدام نمایند؛ با اعلام قصد خود مبنی بر نیل به پایان هر چه وسیعتر مسابقات تسلیحاتی و تعهد به انجام اقدامات موثر در جهت خلع سلاح هستهای؛ با اصرار بر همکاری تمام کشورها در نیل به این هدف؛با یادآوری مجدد اعضای پیمان منع آزمایش سلاح هستهای در جو، فضای ماوراء جو و زیر آب در سال 1963 (1342) که در مقدمه این پیمان، قصد خود را جهت نیل به قطع کلیه انفجارات سلاحهای هستهای برای همیشه و ادامه مذاکرات در این زمینه، ابراز داشتهاند؛با تمایل هر چه بیشتر نسبت به کاهش تشنجات بینالمللی و تقویت اعتماد بین اعضاء، به منظور تسهیل در قطع تولید سلاحهای هستهای و بر چیدن تمام ذخایر موجود و حذف سلاحهای هستهای و وسایل حمل و نقل آنها از زرادخانههای ملی، از طریق انعقاد پیمانی در جهت خلع سلاح عمومی و کامل تحت نظارت شدید و موثر بینالمللی؛با تاکید مجدد بر این موضوع که بر اساس منشور سازمان ملل متحد، کشورها باید در روابط بینالمللی از هر گونه تهدید یا توسل به زور بر علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی کشورهای دیگر به هر روشی که با اهداف سازمان ملل متحد مغایر میباشد، خودداری نموده و این موضوع که استقرار و حفظ صلح بینالمللی باید به نحوی تامین شود که حداقل منابع انسانی و اقتصادی مصروف آن گردد. نسبت به مواد زیر توافق نمودند :
ماده ا
هر یک از اعضای این پیمان که دارای سلاح هستهای است متعهد میشود از واگذاری مستقیم یا غیر مستقیم سلاحهای هستهای یا سایر ادوات انفجاری هستهای و یا کنترل بر این سلاحها یا ادوات انفجاری به دیگری خودداری نموده و هیچ یک از دولتهای فاقد سلاح هستهای را به هیچ طریقی در ساختن سلاحهای هستهای یا سایر ادوات انفجاری هستهای و یا کسب این سلاحها یا دیگر ادوات انفجاری هستهای و کنترل بر آنها کمک، تشویق و ترغیب ننماید.
ماده 2
هر یک از اعضاء این پیمان که فاقد سلاح هستهای است متعهد میشود از قبول مستقیم یا غیر مستقیم انتقال سلاحهای هستهای یا سایر ادوات انفجاری هستهای و یا کنترل بر این سلاحها یا سایر ادوات انفجاری هستهای به دیگری خودداری نموده و به هیچ طریقی سلاحهای هستهای یا سایر ادوات انفجاری هستهای را نساخته و کسب ننماید و در جستجو و یا دریافت کمک برای ساخت سلاحها یا سایر ادوات انفجاری هستهای برنیاید.
ماده 3
هر یک از اعضاء این پیمان که فاقد سلاحهای هستهای است متعهد میگردد طی موافقتنامهای که بر طبق اساسنامه آژانس بینالمللی انرژی اتمی و سیستم پادمان آن، مورد مذاکره قرار گرفته و منعقد خواهد شد، پادمان آژانس را صرفا" به منظور بررسی انجام تعهدات عضو مربوطه تحت این پیمان و جلوگیری از انحراف انرژی هستهای از استفاده های صلح جویانه، به سوی سلاح هستهای یا دیگر ادوات انفجاری هستهای، بپذیرد.
دستورالعملهای پادمان مورد نیاز در این ماده باید متوجه مواد چشمه یا مواد شکافت پذیر ویژهای که خواه در یک موسسه هستهای اصلی و یا در خارج از آن، تولید، فرآوری و یا مورد استفاده قرار گرفته است، باشد.
هر یک از اعضاء این پیمان متعهد میشود که :
الف _ مواد چشمه یا مواد شکافت پذیر ویژه ب _ تجهیزات یا موادی را که مخصوصا" جهت فرآوری، استفاده یا تولید مواد شکافت پذیر ویژه طراحی یا تهیه شده است، به هیچ کشور فاقد سلاح هستهای تحویل ننماید مگر آنکه این مواد چشمه یا مواد شکافت پذیر ویژه تحت پادمان مقرر در این ماده قرار گیرد.
پادمان مقرر در این ماده به نحوی اجرا خواهد شد که ماده 4 این پیمان رعایت گردیده و مانع از توسعه اقتصادی و فنی اعضا یا همکاری های بین المللی در حوزه فعالیت های صلح جویانه هسته ای شامل مبادله بین المللی مواد هسته ای و تجهیزات جهت فراوری ، استفاده یا تولید مواد هسته ای برای اهداف صلح جویانه بر طبق مقررات این ماده و اصل پادمان مطرح شده در مقدمه این پیمان ،نشود . اعضاء این پیمان که فاقد سلاحهای هستهای میباشند جهت رعایت مفاد این ماده، موافقتنامههایی را به صورت انفرادی یا به اتفاق سایر اعضاء بر طبق اساسنامه آژانس بینالمللی انرژی اتمی با آژانس منعقد مینمایند. مذاکرات مربوط به انعقاد این موافقتنامهها در مدت یکصد و هشتاد روز پس از لازم الاجرا شدن این پیمان آغاز خواهد شد. در مورد اعضایی که اسناد تصویب یا الحاق به این پیمان را پس از مدت یکصد و هشتاد روز ارائه میدهند، مذاکرات مربوط به انعقاد موافقت نامه حداکثر در تاریخ ارائه اسناد تصویب یا الحاق آغاز خواهد گردید. این موافقت نامهها باید حداکثر هجده ماده پس از تاریخ شروع مذاکرات به اجرا گذاشته شوند.
ماده 4
هیچ یک از مواد این پیمان به نحوی تفسیر نخواهد گردید که به حقوق غیر قابل انکار هر یک از اعضا این پیمان به منظور توسعه تحقیقات، تولید و بهره برداری از انرژی هستهای جهت اهداف صلح جویانه بدون هر نوع تبعیض و بر اساس مواد 1 و 2 این پیمان، خللی وارد نماید.
همه اعضا این پیمان متعهد میگردند که تبادل هر چه وسیعتر تجهیزات، مواد، دانش و اطلاعات فنی را جهت مصارف صلح جویانه انرژی هستهای تسهیل نموده و حق شرکت در این مبادلات را دارند. اعضاء این پیمان در صورت توانایی باید انفرادی یا به اتفاق سایر اعضا یا سازمانهای بینالمللی در توسعه بیشتر استفاده از انرژی هستهای برای اهداف صلح جویانه مخصوصا" در قلمرو اعضایی که فاقد سلاح هستهای میباشند و با توجه به نیازهای مناطق در حال توسعه جهان، مشارکت نمایند.
ماده 5
هر یک از اعضاء این پیمان تعهد مینماید که اقدامات مقتضی را بر طبق مفاد این پیمان و تحت نظارت شایسته بینالمللی و از طریق دستور العملهای مناسب بینالمللی به عمل آورده و منافع بالقوه هر گونه کاربرد صلح جویانه استفاده از انفجارات هسته ای را با رعایت اصل عدم تبعیض در اختیار کلیه اعضا این پیمان که فاقد سلاحهای هستهای میباشند قرار دهد و هزینه مورد درخواست از این کشورها بابت ادوات انفجاری مورد استفاده تا حد ممکن، کاهش یافته و شامل مخارج تحقیق و یا توسعه نباشد .اعضا این پیمان که فاقد سلاح هستهای میباشند، میتوانند بر اساس یک یا چند موافقتنامه بین المللی خاص و از طریق یک سازمان بینالمللی مربوطه که نمایندگی اعضاء فاقد سلاح هستهای در آن به نحوی مکفی تامین شده باشد ، از این منافع استفاده نمایند.
مذاکرات بر روی این موضوع در حداقل ممکن پس از لازم الاجرا شدن پیمان آغاز خواهد گردید. اعضا این پیمان که فاقد سلاحهای هستهای میباشند در صورت تمایل میتوانند طی موافقتنامههای دو جانبه از منافع مذکور استفاده نمایند.
ماده 6
هر یک از اعضاء این پیمان متعهد میگردد که با حسن نیت، مذاکرات در رابطه با اقدامات موثر جهت توقف هر چه زودتر مسابقات هستهای و خلع سلاح هستهای، انعقاد پیمان خلع سلاح عمومی و کامل تحت کنترل سخت و موثر بینالمللی را تعقیب نماید.
ماده 7
هیچ یک از مواد این پیمان به حق گروههای مختلف کشورها که جهت حصول اطمینان از فقدان کامل سلاحهای هستهای در قلمروهای خود مبادرت به انعقاد پیمانهای منطقهای بنمایند، خدشهای وارد نمیسازد.
ماده 8
هر یک از اعضا این پیمان میتواند اصلاحاتی را به این پیمان پیشنهاد نماید. متن اصلاحات پیشنهادی به دولت امین پیمان ارائه میگردد تا به اطلاع کلیه اعضای پیمان رسانده شود.در صورت تقاضای یک سوم اعضا یا بیشتر جهت اصلاح پیمان، دولت امین از کلیه اعضای پیمان جهت تشکیل کنفرانس به منظور بررسی این اصلاحات دعوت به عمل خواهد آورد.
هر گونه اصلاحی به این پیمان باید با اکثریت آراء کلیه اعضاء این پیمان شامل آراء کلیه دول دارنده سلاحهای هستهای عضو این پیمان و کلیه اعضا دیگر پیمان که در تاریخ اعلام اصلاحیه پیشنهادی، در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی عضویت دارند ، مورد تصویب قرار گیرد.این اصلاحات در مورد هر یک از اعضا این پیمان که سند تصویب اصلاحیه را تسلیم نماید از تاریخی لازم الاجرا میباشد که اسناد تصویب اکثریت اعضا پیمان از جمله کلیه کشورهای دارنده سلاح هستهای که از اعضا پیمان میباشند و کلیه اعضا دیگر که در تاریخ اعلام اصلاحیه در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی عضویت دارند ، تسلیم شده باشد. پس از آن، اصلاحیه در مورد سایر اعضای پیمان از تاریخ ارائه اسناد تصویب اصلاحیه، لازم الاجرا میگردد.
پنج سال پس از لازم الاجرا شدن این پیمان کنفرانسی متشکل از اعضا پیمان در شهر ژنو(سوئیس) جهت بازنگری بر نحوه اجرای پیمان مذکور، به منظور حصول اطمینان از تحقق اهداف مقدمه و مفاد پیمان، تشکیل خواهد شد.
پس از آن و در فواصل پنج ساله، اکثریت اعضاء پیمان میتوانند با ارائه یک پیشنهادی در این مورد به دولت امین پیمان، خواستار تشکیل کنفرانس مشابه دیگری جهت بررسی عملکرد پیمان شوند.
ماده 9
این پیمان برای امضا کلیه کشورها مفتوح خواهد بود. هر کشوری که پیمان را قبل از آنکه بر طبق بند سوم این ماده لازم الاجرا شود، امضا ننموده باشد میتواند در هر زمانی به آن ملحق شود.
این پیمان به تصویب کشورهای امضا کننده آن خواهد رسید و اسناد تصویب و الحاق پیمان نزد دولتهای بریتانیای کبیر و ایرلند شمالی و اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی و ایالات متحده آمریکا که بدینوسیله بعنوان دولتهای امین تعیین میگردند به امانت سپرده میشود.
این پیمان پس از تصویب کشورهایی که دولتهای آنها بعنوان امین پیمان تعیین شدهاند و ارائه اسناد تصویب چهل دولت دیگر امضاءکننده این پیمان، لازم الاجرا خواهد گردید.
در جهت اهداف این پیمان، کشورهای دارنده سلاح هستهای به دولتهایی اطلاق میگردد که تا قبل از ژانویه 1967 (دی 1346) یک سلاح هستهای یا وسیله انفجاری هستهای را ساخته و منفجر نموده باشند.
در مورد کشورهایی که اسناد تصویب یا الحاق خود را پس از لازم الاجرا شدن این پیمان تسلیم نمایند پیمان از تاریخ تسلیم اسناد تصویب یا الحاق، لازم الاجرا میگردد.
دولتهای امین پیمان، تاریخ هر امضاء و تاریخ تسلیم هر سند تصویب یا الحاق و تاریخ لازم الاجرا شدن این پیمان و تاریخ وصول هر تقاضای تشکیل کنفرانس و سایر اعلامیهها را بلادرنگ به اطلاع کلیه کشورهای امضا کننده و یا ملحق شده به پیمان، خواهند رساند.
این پیمان توسط دولتهای امین پیمان بر طبق ماده 102 منشور ملل متحد به ثبت خواهد رسید.
ماده 10
چنانچه هر یک از اعضاء پیمان تشخیص دهد حوادثی فوق العاده مربوط به موضوع این پیمان، منافع عالیه کشورش را به مخاطره انداخته است این حق را خواهد داشت که در اعمال حق حاکمیت ملی خود از این پیمان کناره گیری نماید. این عضو باید کناره گیری خود را با اطلاعیه قبلی 3 ماهه به کلیه اعضای پیمان و به شورای امنیت ملل متحد اعلام نماید.
اطلاعیه فوق باید حاوی بیان و شرح حوادث فوق العادهای باشد که به نظر دولت مورد اشاره، منافع عالیه کشورش را به مخاطره انداخته است.
بیست و پنج سال پس از لازم الاجرا شدن این پیمان، کنفرانسی تشکیل خواهد گردید تا در مورد اینکه آیا این پیمان برای مدت نامحدود یا برای مدت یا مدتهای اضافی مشخص تمدید شود، تصمیم گیری نماید. این تصمیم با اکثریت آراء اعضاء پیمان، اتخاذ میگردد.
ماده 11
متون انگلیسی و روسی و فرانسه و اسپانیایی و چینی این پیمان دارای اعتبار واحد بوده و در بایگانی دولتهای امین این پیمان ضبط خواهد گردید. دولتهای امین، نسخههای مصدق این پیمان را برای دول امضاء کننده یا ملحق شده به پیمان ارسال میدارند. در تاریخ اول ژوئیه 1968 (10 تیرماه 1347) در سه نسخه در شهرهای لندن، مسکو و واشنگتن منعقد شد.
همانگونه که در متن کامل معاهده مشاهده میشود، مواد مصوب کاملا شفاف بیان شدهاند، اما در مقام عمل قدرتهای بزرگ هستهای دقیقا بر خلاف مواد مصوب حرکت کرده و در بسیاری از اوقات تلاش کردهاند مصوبات شفاف معاهده را با تفسیری که خود از آن ارائه دادهاند، به نفع خویش مصادره نمایند. در واقع آنچه باعث شده از سال تدوین و تصویب این معاهده موفقیتی برای آن بوجود نیاید، صداقت نداشتن کشورهای هستهای مدعی حمایت از این معاهده بوده است.
کشورهای عضو پیمان ان.پی.تی، بخصوص کشورهای در حال توسعه در اجلاسها و کنفرانسهای مختلف که پیرامون مرور این معاهده برگزار شده، همواره داعیه نقض مواد اصلی "ان.پی.تی" از ناحیه قدرتهای هستهای را داشتهاند. این کشورها به مواردی مانند: انجام آزمایشات گوناگون هستهای، افزایش کمی و کیفی سلاحهای هستهای، تضمین ندادن به کشورهایی که سلاح هستهای در اختیار ندارند، عدم همکاری با کشورهای در حال توسعه و بسیاری موارد دیگر معترض بودهاند.
علاوه بر این در 40 سال و اندی که از عمر معاهده ان.پی.تی میگذرد، دولت آمریکا با حمایتهای مستقیم و غیر مستقیم خود، رژیم صهیونیستی یعنی بدسابقهترین دولت جنایتکار حال حاضر را به تسلیحات هستهای مجهز نمود. این رژیم و همچنین دولتهای هند و پاکستان که به سلاحهای هستهای دست یافتهاند از عضویت در "ان.پی.تی" خودداری میکنند و کره شمالی که عضو این پیمان بود، بافشارهای وارد شده از طرف دولت آمریکا در سال 1382 از پیمان خارج و هنوز به آن باز نگشته است. جمهوری اسلامی ایران که عضو این پیمان بوده و به همت فرزندان تلاشگر و سختکوش خویش توانسته است با بومی کردن فناوری هستهای، پیشرفتهای موثری در چارچوب معاهده ان.پی.تی و فناوری هستهای صلح جویانه داشته باشد، نه تنها از جانب قدرتهای مدعی هستهای مورد حمایت قرار نگرفته، بلکه به انحاء مختلف از جمله تحریمهای یکجانبه و بینالمللی که با فشار همین قدرتهای سلطه طلب و زورگو تصویب شده مواجه گردیده است. در حالیکه طبق مواد معاهده "ان.پی.تی" این دولتها موظف بودند جمهوری اسلامی ایران را در مسیر یاد شده مورد حمایت و کمک قرار دهند.
مجموع این عملکردها بخصوص عملکردهای پس از کنفرانس سال 1374 که در آن معاهده "ان.پی.تی" بصورت نا محدود تمدید شد، دولتهای عضو، بویژه کشورهای در حال توسعه را متوجه کرد که آنها فریب قدرتهای هستهای را خوردهاند. در سال 1374 مقرر شد خاورمیانه عاری از سلاحهای هستهای شود و همزمان با اجرای این توافق، کمیته خلع سلاح قدرتهای اتمی نیز فعالیت خود را آغاز و با جدیت برای اینکار تلاش نماید، اما این دو خواسته کشورهای غیر هستهای عضو پیمان ان.پی.تی با بیتوجهی اهانت آمیزی از سوی قدرتهای هستهای مواجه و عملا در طول 15 سال گذشته هیچ وقعی به آن نهاده نشده است. گذشته از این بیتوجهی، دولتهای هستهای حتی تلاش کردند دقیقا بر خلاف خواستهها و مواد "ان.پی.تی" عمل نمایند. بطور مثال در دوره ریاست جمهوری "بوش کوچک" تلاش شد کشورهای غیر هستهای از دسترسی به تکنولوژی هستهای مسالمت آمیز نیز محروم شوند و همچنین راهها برای کشورهایی که با این فشارها مقابله میکنند برای خروج از پیمان "ان.پی.تی" مسدود گردد.
واقعا عجیب است، دولتی که خود را مدعی مبارزه با گسترش سلاح اتمی مینامد و مرتب باتبلیغات فریبکارانه، خود را خواستار جهان عاری از سلاحهای هستهای نشان میدهد، نه تنها در طول 40 سال گذشته که از زمان انعقاد پیمان "ان.پی.تی" میگذرد، هیچ اقدام عملی برای امحاء و نابود کردن سلاحهای هستهای خود انجام نداده، بلکه بر تعداد آنها از نظر کمی نیز افزوده است. جالبتر آنکه این دولت تنها دولتی است که به عنوان مجرم استفاده کننده از سلاح اتمی علیه مردم بیگناه در جهان شناخته میشود. این نکته، همان نکتهای که در پیام حضرت آیت الله خامنهای رهبر معظم انقلاب به نخستین کنفرانس بینالمللی خلع سلاح و عدم اشاعه در تهران مورد تاکید قرار گرفت، ایشان در این زمینه فرمودند:
"... طرفه آنکه، تنها مجرم اتمی جهان اینک به دروغ خود را مدعی مبارزه با گسترش سلاح اتمی معرفی میکند در حالیکه یقینا هیچ اقدام جدی در این مسیر صورت نداده است و هرگز صورت نخواهد داد. اگر ادعای مبارزه با گسترش سلاح هستهای آمریکا دروغ نبود، آیا رژیم صهیونیستی میتوانست ضمن خودداری از پذیرش مقررات بینالمللی در این زمینه بویژه ان.پی.تی سرزمین اشغال شده فلسطین را به زرادخانهای مبدل سازد که انبوهی از سلاح هستهای در آن ذخیره شده است؟..."
واقعیت این است که برگزاری اجلاس اخیر مرور "ان.پی.تی" در نیویورک نیز، در ادامه سیاستهای فریبکارانه یا همان "دروغ بزرگ آمریکا" صورت گرفته است و هدف از این اجلاس، یافتن راههای تازه و متفاوتی برای وارد نمودن فشارهای جدید به کشورهای در حال توسعه است. کشورهای در حال توسعه، اکنون دریافتهاند، اگر کنفرانسهایی مانند اجلاس اخیر مرور "ان.پی.تی" نیویورک، نه یک ماه، بلکه دهها ماه، و برای سالهای متمادی نیز با همین کیفیت برگزار و تکرار گردد و طی آنها نتوان قدرتهای بزرگ هستهای را به اجرای مواد اصلی "ان.پی.تی" یعنی نابودی سلاحهای اتمی موجود و عدم تولید و توسعه سلاحهای هستهای وادار نمود، کنفرانسهایی بیخاصیت و بیهوده خواهند بود که تنها نتیجه حاصل از آنها به هدر دادن وقت و پول دولتها و ملتها با هدف کسب وجهه برای دولتهای دروغگو و فریبکار است.
اکنون دیگر هیچ شکی وجود ندارد که آمریکا و دولتهای غربی همپیمان او، با اعمال نفوذ و حتی با بی شرمی کامل توسل به تهدید استفاده از سلاح اتمی علیه مخالفان خود، در صدد تغییر معاهده "ان.پی.تی" به سمتی هستند که طی آن حقوق هستهای کشورهای در حال توسعه محدود گردد. به نحوی که حتی از استفاده صلحآمیز این کشورها از دانش هستهای نیز جلوگیری شود.
کشورهای در حال توسعه، چنانچه ارادهای برای خارج کردن کنفرانسهایی مانند کنفرانس نیویورک از بیخاصیتی دارند، ابتدا باید با تمسک به روش خود دولتهای هستهای، از آنها تضمین عملی برای نابودی سلاحهای هستهای موجودشان بگیرند و سپس در کوتاهترین زمان ممکن خواستار اجرای عاری سازی خاورمیانه از سلاحهای هستهای بصورت عملی گردند. تنها در این صورت است که امکان اجرای بندهای دیگر ان.پی.تی و در نهایت رسیدن به اهداف آن میسر مینماید.
* از دلایل مشخص عدم دستیابی معاهده ان.پی.تی به اهداف خود، خواستههای یکجانبه و رفتارهای زورگویانه دولتهای بزرگ هستهای و در راس آنها دولت آمریکاست که عملا مانع اجرایی شدن هرگونه توافقی در راستای منع گسترش تسلیحات هستهای میباشند
* کشورهای عضو پیمان ان.پی.تی بخصوص کشورهای در حال توسعه، در اجلاسها و کنفرانسهای مختلف که پیرامون مرور این معاهده برگزار شده، همواره داعیه نقض مواد اصلی پیمان از ناحیه قدرتهای هستهای را داشتهاند
* دولتی که خود را مدعی مبارزه با گسترش سلاح اتمی مینامد و مرتب با تبلیغات فریبکارانه خود را خواستار جهان عاری از سلاحهای هستهای نشان میدهد، در طول 40 سالی که از عمر امضای پیمان ان.پی.تی میگذرد، هیچ اقدام عملی برای امحاء و نابود کردن سلاحهای اتمی خود انجام نداده است
* کشورهای عضو ان.پی.تی اگر نتوانند قدرتهای بزرگ را به اجرای مواد اصلی این پیمان یعنی نابودی سلاهای اتمی موجود و عدم تولید و توسعه آنها وادار کنند، نه تنها برگزاری کنفرانس یکماهه نیویورک، بلکه دهها کنفرانس مشابه مانند آن نیز بیخاصیت و بیهوده خواهند بود
* حسن خیاطی