بصیرت:دوشنبه گذشته انفجارهای بغداد و چند شهر عراق بیش از500 کشته و زخمی بر جای گذاشت. چرا کشتار بی گناهان در عراق ادامه دارد؟ چرا شیعیان هدف اصلی ترورها و انفجارها هستند؟مشکلات بغداد چیست؟ پاسخ روشن است؛20 درصد جمعیت در عراق مدعی حکومت بر80 درصد جمعیت است. این منطق در گذشته در دیکتاتوری صدام و حکومت های کودتایی قبل از او حاکم بود. این منطق در دنیایی که غلبه گفتمان مردمسالاری در همه جوامع انسانی مطرح است پذیرفته نیست و نمی توانست تداوم یابد.
محمدکاظم انبارلویی
دوشنبه گذشته انفجارهای بغداد و چند شهر عراق بیش از500 کشته و زخمی بر جای گذاشت. چرا کشتار بی گناهان در عراق ادامه دارد؟ چرا شیعیان هدف اصلی ترورها و انفجارها هستند؟مشکلات بغداد چیست؟
پاسخ روشن است؛20 درصد جمعیت در عراق مدعی حکومت بر80 درصد جمعیت است. این منطق در گذشته در دیکتاتوری صدام و حکومت های کودتایی قبل از او حاکم بود. این منطق در دنیایی که غلبه گفتمان مردمسالاری در همه جوامع انسانی مطرح است پذیرفته نیست و نمی توانست تداوم یابد.
آمریکایی ها که با پرچم دموکراسی به عراق حمله کردند طبیعی بود که نمی توانستند منطق گذشته را پیروی کنند. آنها به طور اجتناب ناپذیر تن به رای مردم دادند. لذا عراق با تعریف زیرساخت های جدید مبتنی بر آرای مردم شکل جدید به خود گرفت. شیعیان به عنوان60 درصد جمعیت عراق تا حدودی به سهم خود در ساختار جدید قدرت در بغداد رسید. این واقعیت مورد رشک و حسد آمریکایی ها و20 درصدی که باید تن به حاکمیت مردم بدهند قرار گرفت. همسایگان عرب عراق هم بدین واقعیت تن ندادند و لذا انفجارها و ترورها صرفا برای اخذ بیشتر سهم در ساختار قدرت عراق استمرار یافت و هنوز هم تداوم دارد. جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از همسایگان عراق علایق زیادی به سرنوشت مردم این کشور دارد. لذا بازخوانی مناسبات ما با عراق به شرح آنچه در زیر می آید ضروری است.
1- چرا سرنوشت مردم عراق برای ملت ما مهم است؟ برای اینکه عراق یک کشور اسلامی و شیعی است، بیشترین مرز را با جمهوری اسلامی دارد و مهمترین مراکز زیارتی شیعیان در این کشور است. تحولات عراق به لحاظ امنیت ملی کشورمان فوق العاده مهم است، حداقل جنگ تحمیلی8 ساله درجه این اهمیت را نشان می دهد. کشور عراق یک کشور فوق العاده ثروتمند است. یکی از دلایلی که آمریکایی ها را از آن سوی آب های اقیانوس به این کشور کشانده تا هزینه و ننگ اشغالگری را قبول کنند، همین است.
2- مردم عراق در آستانه یک تحول عظیم برای تعیین زیر ساخت های سیاسی خود هستند. آنها پس از سقوط صدام و پشت سر گذاشتن دولت های محصول کودتا - قبل از روی کار آمدن صدام- می خواهند یک نظام سیاسی مبتنی بر رای مردم با پرهیز از دیکتاتوری پدید آورند. بنابراین رای مردم تنها معیار و میزان تقسیم قدرت بین اقوام، مذاهب و طوایف این کشور است. بیش از60 درصد مردم عراق شیعه هستند لذا شیعیان به طور طبیعی سهم اصلی قدرت را به خود اختصاص می دهند. اکراد و اهل تسنن هر کدام20 درصد مردم عراق را تشکیل می دهند.
سال ها در عراق20 درصد مردم بر80 درصد حکومت می راندند و آن20 درصد هم در یک حزب با روش دیکتاتوری خلاصه می شد که اغلب آنها روش خشونت و کشتار و نقض حقوق بشر را در عراق بر نمی تابیدند. کشتار شیعیان و اکراد - یعنی80 درصد مردم عراق - نمی توانست امری مستمر و دائمی باشد به همین دلیل سقوط و فروپاشی رژیم صدام امری اجتناب ناپذیر بود.
3- انتخابات مجلس و شکل گیری پارلمان در عراق فوق العاده مهم است. چرا که نبض مردمسالاری در پارلمان عراق می زند. اسفند سال گذشته دومین دوره انتخابات مجلس عراق برگزار شد. در این دوره هم شیعیان رای اول را به خود اختصاص دادند. متاسفانه طوایف و گروه های سنی با همکاری آمریکا و کشورهای منطقه می خواستند جلوی پیروزی شیعیان را بگیرند. آنها سعی کردند روی معادله رای مردم اثر بگذارند اما علی رغم همه تلاش ها شیعیان باز هم60 درصد آراء را به خود اختصاص دادند. هر چند جریان حکیم و جریان نوری المالکی ائتلاف نکردند اما نتیجه آراء نشان می دهد مجموعه آرای آنها همان60 درصد آرای مردم عراق است. خوشبختانه با گفتگوهایی که صورت گرفته این دو جریان شیعی اصیل اکنون به اتئلاف رسیده اند و دولت آینده محصول این ائتلاف و پیوستن کردها به آن است.
4- جریان اهل سنت مطالبات زیاده خواهانه خود را مطرح می کنند. هر موقع هم در مذاکرات کم می آورند دست به ترور و انفجار و کشتار بی گناهان می زنند. خشونت در جریان اهل سنت علیه مردم عراق به سه لایه تقسیم می شود.
الف- لایه القاعده
ب- لایه سلفی گری
ج- لایه حزب بعث
از زمان اشغال عراق تاکنون ترورها و انفجارهای بزرگی در بغداد و شهرهای عراق رخ داده که در درجه اول رهبران و مردم شیعه کوچه و بازار مورد هدف بوده اند ده ها هزار نفر در این ترورها مظلومانه به خاک و خون کشیده شدند. رهبران شیعه بویژه آیت الله سیستانی مردم را دعوت به صبوری و پرهیز از خشونت و برادر کشی کردند. امنیت کنونی عراق مرهون هزینه گزافی است که شیعیان پرداخت کرده اند. اگر شیعیان در مقام مقابله به مثل بر می آمدند معلوم نبود حیات سیاسی و اجتماعی در عراق چه وضعیتی داشت.
شیعیان با آنکه دو سوم جمعیت عراق را تشکیل می دهند پست ها را با سنی ها و اکراد تقسیم کردند و عملا یک سوم قدرت را به خود اختصاص دادند. آمریکایی ها و اهل تسنن نیک می دانند مرجعیت لنگرگاه امنیت در عراق است. مرجعیت شیعه در کنترل عواطف و احساسات شیعیان و جلوگیری از رفتن به سمت برادرکشی و انتقام جویی های کور، هوشمندانه عمل کردند. اما صبر مردم هم حدی دارد. نباید جریان افراطی در عراق کاسه صبر اکثریت را لبریز کند. اقوام و طوایف باید به سهم خود قانع باشند جریان افراطی سنی باید ترور و خشونت را کنار بگذارد و سهم خود را در صندوق های رای جستجو کند. به نظر می رسد بازگشت دیکتاتوری و حکومت اقلیت بر اکثریت در عراق دیگر ممکن نیست.
5- ایران از عراق چه می خواهد؟ ایران دیگر نمی خواهد از سوی عراق به عنوان همسایه ای که60 درصد مردم آن شیعه هستند تهدید شود ما یک همسایه خوب و امین و مهربان در غرب کشور می خواهیم.
ما می خواهیم دولت قانونی در عراق در مناسبات خود با ایران به قراردادهای بین دو کشور احترام بگذارد و ماجراجویی هایی را که به تحریک بیگانگان در گذشته پدید آورده فراموش کند. ما می خواهیم دولت عراق به دلیل علایق مردم دو کشور به مذهب شیعه و وجود زیارتگاه های شیعیان در دو کشور در مراودات طبیعی دو ملت اخلال نکند. عراق نباید اجازه دهد این کشور به پایگاهی نظامی برای آمریکا جهت تهدید ایران تبدیل شود. بر خلاف تبلیغات برخی دولت های عربی و بیگانگان، ایران هیچ نیازی به مداخله در عراق نمی بیند چرا که60 درصد جمعیت عراق شیعه هستند و به اندازه کافی بلوغ سیاسی دارند که از حق خود دفاع کنند. شیعیان در سیاهترین روزهای حکومت دیکتاتوری صدام با تقدیم هزاران شهید در دفاع از حقوقشان تردید به خود راه نمی دادند. امروز با درک شرایط زمانی به وظایف خود آشنا هستند لذا نیازی به کمک دیگران ندارند. امروز کسانی در عراق نیاز به مداخله سیاسی دارند که در پای صندوق های رای کم آورده اند. آمریکایی ها و برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس با ترور و خشونت می خواهند این مداخله را تامین کنند آنها شعور مردم عراق را نادیده گرفته اند و7 سال است که با اشغالگری بر طبل خشونت می کوبند.
لذا ایران بر وحدت ملت عراق بویژه شیعیان به عنوان بن مایه امنیت ملی در عراق تاکید می کند.
ایران نتایج انتخابات را هر چه باشد به عنوان بهترین راه حل برای تقسیم قدرت می پذیرد و با دولت قانونی عراق همکاری می کند.
ایران خواهان عراقی مستقل، پیشرفته و یکپارچه است و چنین تصویری از عراق برای صلح پایدار در منطقه را ضروری می داند.
محمدکاظم انبارلویی