بصیرت: بر کسی پوشیده نیست که نفت در طول حداقل نیم قرن اخیر شاهرگ اصلی و حیاتی اقتصاد ایران بوده است.شاهرگی که هر گونه تغییر و تحولی در آن تمام ساختارهای جامعه را به شدت تحت تاثیر خود قرار داده است.همین نقش باعث شده تا همواره نگاه ها به نفت و تحولات جهانی آن مورد نظر بیشتر کارشناسان و شهروندان کشور باشد.در واقع با نگاهی به شرایط کشورمان در بازارهای جهانی نفت و سازمان اوپک درمی یابیم امروزه چالش های افزون تری در راه صنعت نفت کشورمان و دیپلماسی نفتی کشور قرار دارد.چالش هایی که در صورت به کار بردن استراتژی ها و تاکتیک های اصولی در راه رفع آنها می تواند وضعیت موجود کشورمان را در بازار جهانی نفت حفظ کرده و حتی با چشم اندازی به افزایش جایگاه کشور در بازار جهانی نظر افکند.در غیر این صورت و در واقع در صورت بکار نگرفتن اهرم ها و سیاست ها و دیپلماسی فعالی از سوی کشور یعنی تداوم فرصت سوزی های چند گانه روز به روز از اهمیت نقش کشورمان در بازار جهانی نفت و اوپک کاسته خواهد شد.امری که در میان مدت و بلند مدت به شدت منافع ملی کشور را تحت تاثیر خود قرار داده و اقتصاد کشور را با چالش های افزون تری رو به رو خواهد کرد.
در واقع کمتر کارشناسی است که در پنج ساله اخیر بر الزام دولت و کشور به افزایش تولید نفت و سرمایه گذاری های داخلی و خارجی بر روی صنعت نفت انگشت نگذاشته باشد.در این حال آنچه مشخص است سرمایه گذاری های شرکت ها و کشورهای خارجی بر روی صنعت نفت کشورمان یا صورت نمی گیرد یا آنچنان کم و در روندی طولانی مدت صورت می گیرد که عملا ما را از رقابت با کشورهایی همانند عراق،عربستان و سایر کشورهای عضو اوپک برای جذب سرمایه گذاری خارجی عقب نگه داشته است.در این حال باید بر سرمایه گذاری های چند صد میلیارد دلاری عربستان و عراق در حال و آینده اشاره کرد.سرمایه گذاری هایی که بی شک باعث افزایش نقش این کشورها در تولید و صادرات نفت خام و عملا باعث کاهش نقش کشورمان می شود.در این بین با وجود برخی سخنان مقامات کشورمان مبنی بر سرمایه گذاری ها بر روی صنعت نفت، بسیاری بر این نظر هستند تداوم سرمایه گذاری های داخلی و خارجی به روال کنونی بر صنعت نفت جدا از آنکه تولید و صادرات کنونی کشور را افزایش نخواهد داد حتی ممکن است به کاهش تولید و صادرات کشور نیز بیانجامد.گذشته از این دیپلماسی نفتی کشور به نظر می رسد نتوانسته است بازار ایران را در میان خریداران نفتی خود حفظ کند.هر چند تحولاتی نظیر فشارهای بین المللی امریکا به کشور هایی نظیر ژاپن،چین و هند نیز برای کاهش خرید نفت خام از ایران ادامه داشته و حتی در زمان هایی نیز باعث کاهش خرید کشورها از نفت خام ایران شده است.اما دیپلماسی نفتی کشور می تواند در سایه افزایش چانه زنی و جست و جوی شریکان و خریداران جدیدی برای صادرات نفتی کشور باشد.چه اینکه عدم ناتوانی در این بخش از یک سو می تواند به کاهش خریداران نفت کشوراز سوی کشورها و شرکت های بین المللی بیانجامد و از سوی دیگر کشورمان با توجه به نیاز داخلی به درآمدهای ارزی و نفتی مجبور خواهد شد برای حفظ صادرات خود نفت صادراتی را با قیمت هایی بسیار پایین از قیمت های سایر کشورها به مشتریان خود عرضه کند.امری که بی شک باعث کاهش شدید درآمدهای نفتی کشورشده و ضربه ای به منافع و ذخایر ملی کشور محسوب می شود.در واقع چالش های فوق در حالی است که آرزوها و امیالی همانند افزایش توان تصفیه داخلی ،خودکفایی در تولید بنزین و عبور از صادرات خام محور هم اکنون به آینده سپرده شده است; آینده ای که ممکن است چندان قابل دسترس نباشد.