بصیرت:هر چند بسیاری از کارشناسان نفتی سال 2010را سال خوبی برای قیمت نفت پیشبینی کرده بودند ولی نوسانات ارزهای مهم دنیا نظیر یورو و دلار، قیمت نفت را به پائینتر از سطح انتظارات کشاند. زمانی که اقتصاد امریکا دچار تزلزل شد، به طور مرتب ارزش دلار در مقابل یورو تضعیف میشد به طوری که در مقطعی از زمان یورو 5/1 برابر دلار ارزش داشت. این اتفاق بسیاری را به این باور رسانده بود که اقتصاد اروپا انسجام بیشتری در مقابل اقتصاد امریکا دارد ولی با شکافی که در اقتصاد اروپا از یونان شروع شد، مشخص شد که بحران بدهیها در اروپا ریشهایتر از آن چیزی است که فکر میکردند. برهمین اساس، کل اقتصاد اروپا دچار تزلزل شد و یورو نیز بشدت سقوط کرد. نماینده ایران در هیأت عامل اوپک در این باره اعتقاد دارد که یکی از عوامل مهم کاهش شدید قیمت نفت، تقویت ارزش دلار و تضعیف یورو بود. چرا که هرگاه ارزش دلار تقویت شود، ارزش نفت کاهش مییابد.
محمدعلی خطیبی در گفتوگو با «ایران» درخصوص سایر عواملی که در کاهش قیمت نفت مؤثر بودند، گفت: افزایش ذخایر نفتی در دنیا و فصل تعمیرات پالایشگاهها، از دیگر عواملی بودند که در کاهش قیمت نفت مؤثر بودند. معمولاً در فصل بهار و تابستان پالایشگاهها برای این که خود را برای فصول سرد سال آماده کنند، وارد تعمیرات میشوند و همین موضوع باعث کاهش مصرف نفت خام در سطح دنیا میشود.
البته در این میان نقش بورسبازان نفتی را نیز نباید فراموش کرد. با توجه به افزایش قیمت نفت که زمانی به بیش از 80دلار هم رسیده بود، اکثر بورسبازان برای به دست آوردن سود بیشتر، وارد بازار نفت شدند ولی در پس اتفاقاتی که افتاد و باعث کاهش قیمت نفت شد، آنها به یکباره سرمایه خود را از بورسهای نفت بیرون آوردند و بازار کاذبی که توسط بورسبازان ایجاد شده بود، به یکباره شکست و باعث شد که کاهش قیمت نفت با سرعت بیشتری اتفاق بیفتد. به گفته نماینده ایران در هیأت عامل اوپک، این عوامل در کنار هم موجب شد تا قیمت نفت در حدود 18 دلار کاهش یابد. ولی در چند روز اخیر با کاهش ذخایر نفتی و بازگشت برخی از پالایشگاهها به مدار تولید، تقاضا برای نفت افزایش پیدا کرد و روند نزولی قیمت نفت متوقف شد. وی افزود: برهمین اساس، در روزهای اخیر شاهد وضعیت بهتری در بازار نفت هستیم به طوری که قیمتی که به 64 دلار نیز رسیده بود، هماکنون به بیش از 70دلار برگشته است.
وی در پاسخ به این سؤال که چرا اوپک در این شرایط ورود پیدا نکرد، اظهار داشت: اوپک معمولاً در شرایطی که اضطرار است، ورود پیدا میکند. این در حالی است که اکثر اعضای اوپک اعتقاد داشتند که این وضعیت پایدار نیست و به قیمتهای 70تا 80 دلار برمیگردد.
موفقیتآمیز بودن برنامه افزایش تولید عراق در گرو ثبات قیمتها
با بهتر شدن وضعیت کشور عراق، توسعه میدانهای نفتی این کشور در دستور کار دولتمردان عراقی قرار گرفته است. طی ماههای اخیر دولت عراق مناقصات بسیاری برای توسعه و افزایش تولید میدانهای نفتی خود برگزار کرده است. برهمین اساس، برخی از کارشناسان اعتقاد دارند که ورود مجدد عراق به اوپک، باعث برهم خوردن تعادل در بازار و در نتیجه کاهش قیمت نفت خواهد شد.
اما نماینده ایران در هیأت عامل اوپک نظر دیگری دارد. خطیبی اعتقاد دارد که عراقیها از تمام برنامههای توسعه خود در حوزه نفت تنها یک هدف را دنبال میکنند و آن کسب درآمد بیشتر برای اقتصاد ناتوان عراق است. ولی در عین حال اگر دولتمردان عراقی مشاهده کنند که این کار باعث کاهش قیمتها و در نتیجه کاهش درآمدزایی آنها میشود، این کار را انجام نمیدهند.
به گفته وی، هر چند که در حال حاضر نیروهای نظامی خارجی در این کشور مستقر هستند ولی عراقیها در تصمیمگیریهای کلان خود براساس حفظ منافع ملی گام برمیدارند.
نکته دیگری که خطیبی به آن اشاره میکند، تدریجی بودن افزایش تولید عراق است که با یک زمانبندی مشخص و در طول یک دوره زمانی مشخص انجام خواهد شد. وی اضافه کرد: علاوه بر مسائلی که مطرح شد، باید این موضوع را نیز در نظر داشت که بخشی از تولید نفت عراق باید در داخل این کشور مصرف شود. از سوی دیگر، در عراق هنوز زیرساختهای لازم برای صادرات حجم بزرگی از نفت وجود ندارد و باید در طول یک دوره زمانی این کار به مرور انجام شود.
همچنین از آنجا که عراقیها قرار است در قالب اوپک به فعالیت بپردازند، باید براساس سهمیهبندی این سازمان اقدام کنند. هر چند ممکن است در ابتدا به دلیل مشکلاتی که عراق با آن روبهرواست، اوپک اجازه تولید بیشتری به این کشور بدهد ولی اگر این افزایش تولید موجب برهم زدن تعادل بازار شود، اوپک از آن جلوگیری خواهد کرد. نماینده ایران در هیأت عامل اوپک تأکید کرد: لازمه موفقیتآمیز بودن برنامههای عراق در توسعه میدانها و افزایش تولید خود، ثبات قیمتها است. چرا که در صورت کاهش قیمت نفت، در درجه اول عراق متضرر میشود؛ هر که تولید بیشتری داشته باشد، بیشتر ضرر میکند.