بصیرت: تالابها یکی از مهمترین زیستگاههای طبیعی در جهان هستند و دارای ارزشها و فواید بسیاریاند بویژه در گردش انرژی در محیط زیست نقش مؤثری دارند. جانوران و گیاهان در این محیط آبی به هم وابستهاند و نقشهای اکولوژیک هریک از آنها ادامه حیات را در این اکوسیستم تنظیم میکند و از لحاظ تحقیقاتی و آموزشی بر زیستگاه حیات وحش، ذخایر گیاهی، فواید هیدرولوژیک و موقعیت گردشگری، درخور اهمیت است. محمد جعفری کارشناس ارشد مسائل محیط زیست به ارزشها و فواید تالابها اشاره کرده و گفت: تالابها جلوی جریانهای سیلابی شدید را میگیرند و اگر وجود نداشته باشند، شدت این جریانها 2 برابر میشود، در ذخیره سازی آب کمک میکنند و سفرههای آب زیرزمینی را غنی کرده و تالابها قدرت خودپالایی نیز دارند. جعفری افزود: از چشماندازهای نادر و بدیع تالابها وجود پرندگان آبزی، آشیانهها و جوجههای آنهاست، همچنین گیاهان زیبای تالابی در سطح آب مشخص هستند و آرامش موجود در تالابها همراه با آوای پرندگان یکی از بدیعترین چشماندازهاست. وی عنوان کرد: حاشیهنشینان از طریق کانالهای آبی و تالابها برای حمل و نقل محصولات کشاورزی و باغی، دامی و دیگر مایحتاج خود استفاده میکنند، در واقع این اکوسیستمهای آبی راههای ارتباطی مناسب برای روستاهای اطراف هستند. این کارشناس مسائل محیطزیست جلوگیری از فرسایش خاک را از فواید مهم تالابها دانست و افزود: رویش گیاهان حاشیه تالابها خنثیکننده عوامل مختلفی است که باعث فرسایش خاک میشود، در واقع تالابها لایههای سطحی خاک را حفظ میکنند. وی با اعلام اینکه هوای اطراف تالاب به علت وجود حجم عظیمی از آب، معتدل و دارای رطوبت نسبی است، اظهارداشت: آب این مناطق به مصارف گوناگون از جمله کشاورزی، استفاده مستقیم انسانی، جانوران وحشی، دامها و کارخانهها و صنایع میرسد. جعفری گفت: تالاب انزلی علاوه بر ارزش افزوده بسیار بالا و بدون جانشین در صنعت گردشگری از لحاظ تامین آب برای مصارف کشاورزی و جلوگیری از فرسایش خاک فوقالعاده واجد اهمیت است.
تالابها؛ نخستین قربانیان پیشرفت
در برآیند رشد جمعیت و توسعه اقتصادی، تالابها نخستین قربانیان اهداف ترقی و پیشرفت محلی به شمار میروند، هرچند که تالاب در روند تکاملی خود به بستری خشک و عاری از آب تبدیل میشود، متاسفانه انسان با فعالیتها و دخالتهای نابجا و مخرب و آزمندانه خود چنان تاثیری در فرآیند تکاملی تالاب در جهان گذاشته که نظم طبیعت را به طور فزایندهای به تخریب کشانده است. تخلیه مواد زاید شهری در حاشیه مرداب، ساخت راههای ارتباطی در اطراف تالاب انزلی، استفاده از آب تالاب برای کشاورزی، بازگشت پساب کشاورزی به تالاب و همچنین تغییرات محیطی که باعث کنترل سطح آب میشود، شامل تاسیسات بندری، تغییر مسیر رودخانه و نهرهای منتهی به تالاب، زهکشی زراعی و زهکشی برای امور بهداشتی برای کنترل میکروبهای بیماریزا از مصادیق تخریب مستقیم تالاب بینالمللی انزلی است.
رودخانه زرجوب یکی از آلودهترین رودخانههای کشور است
آلودگی ناشی از فعالیتهای زراعی در زمینهای حاشیه مرداب بویژه در روستاهای بخش آبکنار و آلودگیهای ناشی از فعالیتهای صنعتی در کنار رودهای منتهی به تالاب از دیگر عوامل مخرب این تالاب است که برای نمونه میتوان اشارهای به رودخانه زرجوب رشت کرد که یکی از آلودهترین رودخانههای کشور است. بخشی از فاضلاب صنعتی کارخانههای حوزه این رودخانه و همه فاضلابهای شهری و روستایی بدون تصفیه به رودخانه تخلیه و باعث آلودگی شدید این رودخانه میشود که مرگ و میر وسیع آبزیان رودخانه و تالاب انزلی را در مقاطع بحرانی باعث میشود.صید و شکار بیرویه برای تامین نیازمندیهای غذایی و گذران اقتصادی یا برای گذراندن اوقات فراغت و ورزشهای تفریحی که منجر به کاهش جمعیت گونههای وابسته به تالاب میشود و استفاده بیرویه و مخرب از مناطق تفرجگاهی از فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی مخرب این ظرفیت آبی است.
مرگ زودرس تالاب انزلی
انتقال مواد رسوبی از طریق رودخانههای ورودی به تالاب و تهنشینی مقدار زیادی از مواد معلق در آن یکی از علل کاهش عمر طبیعی تالاب و مرگ زودرس آن است، طوری که سطح وسیعی از تالاب مملو از رسوبات شده و عملا حیات تالاب در خطر است. مدیرکل محیط زیست استان گیلان با اعلام اینکه بیش از 60 درصد آلودگیهای تالاب بینالمللی انزلی از رودخانههای زرجوب و گوهررود است، تاکید کرد: رودخانههای زرجوب و گوهررود رشت نیازمند مدیریت صحیح است تا آسیب کمتری به این تالاب جهانی برسد. کامران زلفینژاد افزود: نجات رودخانهها از انواع آلودگیها کار یک سازمان یا دستگاه خاص نیست، بلکه نیازمند عزم جدی و همگانی است. مدیرکل محیط زیست گیلان گفت: بررسیها نشان میدهد ورود انواع پسابهای صنعتی، کشاورزی، خانگی، پیشروی آب دریا و ورود رسوب رودخانهها، اکوسیستم این تالاب 19 هزار هکتاری را با خطر مواجه کرده است. وی عنوان کرد: بیشک به دلیل اهمیت این تالاب در اکوسیستم منطقه و نقش آن در تقویت اکوتوریسم و طبیعتگردی منطقه، مدیریتی صحیح و بموقع برای رفع این مشکلات امری ضروری است. زلفینژاد اظهار داشت: تالاب انزلی به این دلیل حائز اهمیت است که 11 رودخانه و زهکش از دامنه شمالی البرز به این تالاب میریزد و از تنوع حیات بسیار بالایی برخوردار است.
وطن امروز