ترکیه به عنوان یکی از بازیگران منطقه ای که داعیه دار فعالیت در معادلات جهانی است، سیاست های گسترده ای را در عرصه داخلی و دیپلماسی منطقه ای و جهانی خود آغاز کرده است. بررسی سیاستهای ترکیه نشان می دهد که دولتمردان این کشور طرح های خود را بر دو اصل استوار ساخته اند.
الف ) در عرصه سیاست داخلی دولت اسلام گرای عدالت و توسعه به نخست وزیری رجب طیب اردوغان، تلاش دارد تا در کنار اجرای طرح های گسترده برای توسعه اقتصادی و اجتماعی ، شرایط را برای تحقق خواسته های مردمی به ویژه در تدوین و اجرای قوانین اسلامی فراهم سازد. در این چارچوب مشاهده می شود که دولت اردوغان طرح های اصلاحی برای قانون اساسی را به پارلمان ارائه کرده است تا بر اساس آن بخش هایی از خواسته های مردمی در زمینه قوانین جاری بر کشور را اجرا کند. با توجه به زمینه های تاریخی مخالفت ارتش با اینگونه اصلاحات به دلیل آنچه ارتش مغایرت با اصول آتاتورک می نامد مقابله با کودتای احتمالی نظامیان نظیر بازداشت و محاکمه سران گروه آرگنه کن از دیگر اصول کاری دولت در عرصه داخلی ترکیه است. این اقدامات در حالی صورت می گیرد که مردم ترکیه نیز از این اقدامات حمایت همه جانبه ای داشته اند.
ب) بخش دیگر سیاست های دولتمردان ترکیه را بازیگری در عرصه منطقه ای و جهانی تشکیل می دهد.
رویکرد به توسعه روابط با ایران ، عراق ، سوریه ، روسیه و کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز ، کشورهای عربی ، قاره آفریقا ، آمریکا ، کشورهای شرق آسیا و... را می توان در این چارچوب ارزیابی کرد. ترکیه همچنین با رویکرد به اصل میانجی گری در حل چالشهای جهانی برای تقویت موقعیت بین المللی خود تلاش می کند.
نکته مهم در سیاست خارجی ترکیه را در عملکرد این کشور در قبال رژیم صهیونیستی و آمریکا می توان مشاهده کرد. ترکیه که در گذشته و به دلیل سیاستهای سکولاریستی و گرایشات همه جانبه به آمریکا و اروپا روابط گسترده و فراگیری را با رژیم صهیونیستی و آمریکا اجرا کرده بود در مسیر دوری از این اصول گام برداشته است . پس از روی کار آمدن دولت اسلام گرای رجب طیب اردوغان و با توجه به خواسته های مردمی ترکیه ، نوعی گرایش به دور شدن از همکاری استراتژیک با رژیم صهیونیستی و آمریکا آغاز شد .
افشای اسنادی مبنی بر دخالت صهیونیستها و آمریکا در امور داخلی ترکیه به ویژه حمایتهای آنها از پ. ک. ک، اقدامات آنها برای چالش آفرینی برای ترکیه در کردستان عراق به ویژه در کرکوک ، همسویی صهیونیستها و کنگره آمریکا با ارمنستان مبنی بر تکرار ادعای نسل کشی توسط امپراطوری عثمانی در 15- 1914 و... را می توان از عواملی دانست که بیش از گذشته ترکیه را به سمت دوری از رژیم صهیونیستی و واشنگتن سوق داد . مشارکت گسترده ترکیه در ارسال ناوگان امدادرسانان به غزه و مواضع قاطع ترکیه در قبال جنایت رژیم صهیونیستی علیه این ناوگان بعد جدیدی از تقابل آنکارا با تل آویو را رقم زد.
در نقطه دیگر هرچند که آمریکا در دوران اوباما برنامه هایی را برای بهبود روابط با ترکیه مطرح و حتی اوباما رئیس جمهور آمریکا به ترکیه نیز سفر کرد، اما در نهایت مغایرت اقدامات آمریکا و تحرکات صهیونیست ها با منافع ملی ترکیه مانع از حل اختلافات میان طرفین شد. آمریکایی ها و صهیونیست ها که نتوانسته بودند ترکیه را با خود همسو سازند رویکرد به سیاست تهدید را در پیش گرفتند که نمود آن را تصویب نسل کشی ارامنه در کنگره آمریکا و برخی ناآرامی های داخلی ترکیه می توان مشاهده کرد، اما در نهایت این راهکار نیز نتوانست تأثیر چندانی در مواضع آنکارا داشته باشد.
نکته قابل توجه آنکه ترکیه همزمان با دور شدن از رژیم صهیونیستی و آمریکا گرایش به دشمنان آنها به ویژه ایران و سوریه و حمایت از مقاومت را در دستور کار قرار داد به گونه ای که نتانیاهو نخست وزیر صهیونیستها رسماً روابط ترکیه با این کشورها را عامل تقابل میان تل آویو و آنکارا نامید .
جالب توجه آنکه ترکیه برای تکمیل گرایشات جدید خود حتی عضویت در اتحادیه اروپا را نیز در حاشیه تحرکات دیپلماتیک قرار داد، چنانکه اردوغان نخست وزیر ترکیه، طرح مرکل صدر اعظم آلمان که در سفر به ترکیه (9/1/1389) خواستار عضویت افتخاری ترکیه در اتحادیه اروپا شده بود را مردود دانست. در بررسی دلایل و علت گرایشات جدید ترکیه چند نکته اساسی قابل بررسی است .
اولاً در عرصه داخلی ترکیه افکار عمومی به شدت در جهت آرمانهای اسلام گرایانه گام برمی دارد . دولت اردوغان که با پشتوانه مردم، بسیاری از سیاستهای خود را اجرایی کرده اکنون با گرایشات جدید در عرصه سیاست خارجی سعی در اجرای بخش دیگری از خواست مردم را دارد.
ثانیاً محیط منطقه ای و افکار عمومی نیز پیرو کشورهایی هستند که به نوعی با رژیم صهیونیستی و آمریکا درگیر هستند .
ثالثاً عرصه جهانی نیز مانند گذشته پیرو حامیان غرب و صهیونیستها نمی باشد . برپایی تظاهرات ضد صهیونیستی و ضد آمریکایی و حتی اعلام حکمهایی برای بازداشت و محاکمه سران این رژیم گواهی بر این حقیقت است.
بر اساس آنچه ذکر شد می توان گفت که مجموعه ای از مولفه های منطقه ای و جهانی موجب شده تا ترکیه ضمن تلاش برای حضور فعال در معادلات منطقه ای و جهانی در مسیر تقابل بیشتر با صهیونیستها و آمریکا و حتی دوری از اروپا و حمایت از مقاومت قرار گیرد که مسلماً دستاورد های بسیاری برای این کشور به همراه دارد.