بصیرت: مونیتورینگ شبکه به معنای پایش سختافزارها برای اهداف راهبری شبکه است.به گزارش ایران، این رویه، در یک شبکه کامپیوتری اجزایی را که صحیح عمل نمیکنند (اعم از سختافزار، نرمافزار یا سرویس) یا مشکل سختافزاری دارند، نشان داده و از طرق مختلف (پست الکترونیکی، پیام کوتاه،Pager، ایجاد آلارم صوتی، ثبت در فایل یا پایگاه داده، تماس تلفنی) راهبر شبکه را از بروز مسئله مطلع میکنند. در مونیتورینگ هدف آن است که سیستمهایی که در شبکه کامپیوتری فعالیتهای حیاتی و مهم را انجام میدهند توسط یک یا چند کامپیوتر مورد پایش قرار گیرند. سیستم مونیتورینگ میتواند مسائل مختلفی از قبیل سیستمهایی با بار بیش از حد پردازنده، سرورهایی که دچار قطع ارتباطات شبکهای شده اند، وجود ویروس یا بدافزارها، قطعی برق، صحیح عمل نمودن سرویسهای شبکه، امنیت و... را نشان دهد.
یک سیستم مونیتورینگ در کنار مرکزعملیات شبکه (NOC) در مجموع فعالیتهایی را انجام میدهند که میتوان به قسمتهای زیر بخش بندی کرد: نرمافزارهای مونیتورینگ، پروتکلها یا عوامل مونیتورینگ برای نصب روی سایر سرورها، تعریف گردش کار و نحوه اطلاع رسانی، تعیین ترشهلدهایی مناسب برای شاخصهای اندازهگیری، وجود متخصص یا متخصصان شبکه برای یافتن و تحلیل بررسی و نهایتاً رفع نارساییهایی پیش آمده یا محتمل برای پیش آمدن در آینده.
ملزومات مونیتورینگ
برای ایجاد سیستم مونیتورینگ به پیش نیازهایی نیاز است که از موارد اولیه آن میتوان به ابزارهای مورد استفاده اشاره کرد. به عنوان یکی از سادهترین ابزارهای پایش میتوان از Ping نام برد. نرمافزارهای مونیتورینگ یا از طریق پروتکلهای مدیریتی (مانند SNMP،Syslog ، WMI، WBEM) یا نصب عوامل نرمافزار اصلی بر روی دستگاهها (سرورها، PCها)، پایش منابع را انجام و نتیجه را به نرمافزار مادر گزارش مینمایند. به هر شکلی که پایش منابع انجام شود، در صورتی مونیتورینگ به هدف تعریف شده و مطلوب آن نزدیک میشود که اطلاع رسانی دقیق، به موقع و مؤثری از وقایع پیش آمده داشته باشد. مثلاً فرض کنید که بطور سادهای برای تست زنده بودن یک سرور تصمیم به Ping آنها میگیرید. برای آزمون لحظهای و کوتاه مدت میتوانید عمل Ping سرورها را از طریق خط فرمان سیستم عامل یکی از دستگاههای داخل شبکه انجام دهید. اگر از تعداد دفعات ارسال شده 10 درصد آنها با پیام عدم دریافت پاسخ مواجه شوند آیا میتوانید نتیجه بگیرید که سرور خاموش است یا ارتباط آن با شبکه قطع میباشد؟ پاسخ منفی است. حال فرض کنید به عنوان راهبر شبکه مسئول فعال نگاه داشتن پنج سرور هستید آن هم در تمام طول مدت ساعت کاری. درآن مدت زمان قطعاً آزمون Ping در خط فرمان سیستم عامل پاسخگوی نیاز شما نخواهد بود و ممکن است به عنوان گزینهای بهتر از نرمافزارهایی که به همین منظور ساخته شدهاند استفاده کنید.
از سویی دیگر برای آنکه سیستم مونیتورینگ تبدیل به «چوپان دروغگو» یا «نگهبان خواب آلود» نشود ضروری است اندازهای دقیق و مؤثر از ترشهلدها برای نرمافزارهای مونیتورینگ تنظیم شود. زمانی موضوع اهمیت بیشتری پیدا میکند که شاخص مورد اندازه گیری مواردی همچون حجم آزاد دیسک سخت، درصد اشتغال CPU یا کارت شبکه و سایر مواردی باشد که نتوان به صورت (قطع/وصل – خوب/بد) در مورد آنها صراحتاً اعلام نظر کرد.
پس از آنکه پیام صحیح و مؤثر از سمت عوامل پایش صادر شد چگونگی گردش و اطلاع رسانی این آلارم از سایر موارد تعیینکننده در حصول نتیجه مناسب میباشد. اطلاعرسانی بروز یک مشکل میتواند از طریق نمایش وضعیت قرمز، ارسال ایمیل، ایجاد آلارم صوتی و ارسال پیام کوتاه یا تماس تلفنی صورت پذیرد. بدیهی است درجه اهمیت شاخصهایی که برای پایش تعیین شده یکسان نمیباشد، مثلاً به همان میزانی که شاخص قطع بودن سرور پایگاه داده مهم میباشد، شاخص لحظه افزایش بار ترافیکی کارت شبکه حیاتی نیست. پس چند گونه واکنش برای هر دسته قابل تعریف است. مثلاً برای دسته اول ممکن است با ارسال پیام کوتاه و ارسال ایمیل اطلاعرسانی را انجام دهد و در مورد دوم به ارسال ایمیل بسنده شود. زمانی اطلاعرسانی میتواند مؤثر واقع شود که افرادی که به هر نحوی در رفع مسئله میتوانند کمک نمایند، در زمان مناسب باخبر شوند.
کاربردهای سیستم مونیتورینگ
از کاربردهای استفاده از سیستم مونیتورینگ کشف نقاط ضعیف یا دارای مشکل در زیرساختهای IT میباشد. به صورت عملی زمانی که کاربران در حین کار با نرمافزارها احساس کند بودن نرمافزارها و سنگین عمل کردن آنها را پیدا میکنند، اولین بخشی که مورد توجه قرار میگیرد شبکه است همان بخشی که شامل سوئیچها، کارتهای شبکه و کابلکشی پسیو میباشد. شاید بیان این مسئله دور از واقعیت به نظر برسد اما متأسفانه رایجترین رویکرد در ارتباط با حل مشکل تعویض کابلکشی ساختمان، تعویض سوئیچها و کارتهای شبکه میباشد. سیستم مونیتورینگ با قابلیت زیر نظر داشتن دامنه وسیعی از اجزای سختافزاری این امکان را برای راهبر شبکه فراهم میکند که با بررسی وضعیت حسگرهای نصب شده و جمع بندی و تحلیل وقایع گزارش شده بتواند به پاسخی صحیح برای حل کندی اجزای نرمافزارها (یا اصطلاح رایج کندی شبکه) برسد. ممکن است کندی اجرای نرمافزار، مربوط به افزایش بار CPU به دلیل واگذاری وظایف جدید برنامهریزی نشده به سرور اصلی باشد یا آنکه ارسال بستههای همهبخشی با نرخ بالا به دلیل وجود ویروس یا کرم باعث وقوع کندی شده باشد.
عموماً مطلوب این است که وقایعی که سیستم مونیتورینگ گزارش مینمایند، وقایعی باشند که از درجه اهمیت بالا و با درجه اولویت «اضطراری» مشخص شده باشند اما دستهای دیگر از وقایع را میتوان پایش و ثبت نمود که گرچه مانند دسته اول تأثیر فوری نمیگذارند اما بررسی گزارشات تجمیعی آنها در بازههای زمانی بلندمدت (مثلاً ماهانه، فصلی، سالانه) میتواند به مشخص شدن نقاط ضعیف زیرساختها و در نتیجه تقویت آنها کمک کند. برای آنکه بتوان از این بعد نیز از سیستم مونیتورینگ بهره گرفت ضروری است که دسته وسیعی از وقایع را با تعیین ترشهلدهای مناسب پایش و در فایل یا ODBC ثبت و سپس برای تحلیل از کارشناسان متخصصی در حوزه تخصصی شبکه، سرور و سختافزار، پایگاه داده، سیستم عامل و امنیت استفاده کرد.
در مجموع میتوان با بهرهگیری مناسب از چنین سیستمی، به هزینه - بهرهوری مناسبی رسید و به عبارتی نحوه استفاده از سختافزارها را در جهت افزایش بهرهوری اصلاح کرد.