بصیرت:عملکرد گروهک منافقین در قبل از آغاز تهاجم عراق به ایران به گونه‌ای بود که رژیم بعث عراق از تحلیل‌ها، مواضع و نشریات آنها برای برنامه‌ریزی‌های خود استفاده می‌کرد. گروهک منافقین با آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران موضع فریبکارانه‌ای را اتخاذ کرد، بدین ترتیب که در اعلامیه‌های آغازین خود، ضمن محکوم کردن تجاوز عراق، حضور نیروهای خود را در جبهه‌های جنگ به خواست مقامات کشور منوط دانست. با این همه، با گذشت هفت روز، در اطلاعیه دیگری از حضور نیروهای خود در جبهه‌های جنگ خبر داد. کمتر از یک ماه از آغاز جنگ نگذشته بود که دادستان انقلاب اسلامی آبادان ۴۱ نفر از اعضای این گروهک را به اتهام جاسوسی بازداشت کرد. این گروهک در حالی مدعی حضور در جبهه‌ها بود که اساساً در تحلیل‌هایش این جنگ را جنگی ارتجاعی و ناعادلانه می‌دانست. اعضای این گروهک با نادیده گرفتن اینکه عراق آغازگر تهاجم به ایران بوده است و انگار که یک گروه غیرایرانی است؛ انگیزه ایران از این جنگ را نه دفاع از کشوری که مورد حمله واقع شده بود بلکه صدور انقلاب و همچنین انگیزه عراق را شکل‌گیری جریانی قطبی در منطقه دانست. این سازمان پس از شکست در انتخابات مجلس شورای اسلامی در نخستین دوره، خود را به رئیس‌جمهور مخلوع، بنی‌صدر نزدیک کرد. بنی‌صدر نیز که با مشاهده ناکامی‌های نظامی ناشی از سیاست‌های مغرضانه و غلطش در آزادسازی مناطق اشغالی ایران خود را در مخاطره می‌دید، سعی کرد پس از ائتلاف با منافقین و به ظاهر چپ‌های امریکایی، مناقشات داخلی را گسترش دهد. غائله ۱۴ اسفند ۱۳۵۹ در دانشگاه تهران نقطه آغاز مرحله جدید منازعات سیاسی بود. در این روز طی سخنرانی بنی‌صدر در دانشگاه تهران، منافقین به همراه دیگر طرفداران رئیس‌جمهور مخلوع، مردم حاضر در صحنه و هواداران حزب جمهوری اسلامی حاضر در مراسم را مورد ضرب و شتم قرار دادند. به رغم تأکیدات حضرت امام خمینی(ره) بر تمرکز همه امکانات و نیروهای داخلی بر دفاع همه جانبه، تداوم بحران‌آفرینی سیاسی منافقین در داخل کشور در نخستین ماه‌های آغاز تجاوز به میهن اسلامی، سرانجام به درگیری مسلحانه آنان با نیروهای انقلاب در خرداد ۱۳۶۰ منجر شدند. امام خمینی(ره)، بنی‌صدر را از فرماندهی کل قوا خلع کردند و مجلس هم رأی به عدم کفایت سیاسی وی داد. سرانجام وی به اتفاق رجوی با خلبان پیشین شاه به فرانسه متواری شدند و در پی آن نیز سازمان منافقین موجی از ترور و انفجار به امید براندازی نظام جمهوری اسلامی را در سراسر کشور به راه انداخت. بنی‌صدر و رجوی در پاریس به همراهی تعدادی از گروه‌های ضد‌انقلاب گروهی به نام شورای مقاومت ملی را تشکیل دادند. رجوی وعده سرنگونی سریع جمهوری اسلامی را طی دو ماه به رهبران سازمان‌های همپیمان داد، اما گذشت زمان، باور متحدان رجوی را نسبت به سخنان وی سست‌تر کرد. رجوی در سال دوم عمر شورای خود ساخته در مقابل تعیین دوره سرنگونی جمهوری اسلامی پاسخ داد: «تا پایان سال آینده، نمی‌توانم به این سؤال جواب بدهم چون مشغول ارزیابی نیروهای خود هستیم و در میان نیروهایمان حلقه مفقوده‌ای داریم که مشغول یافتن و وصل آن به سازمان هستیم.» به مرور برای همگان ثابت شد که این حلقه مفقوده، رژیم بعث عراق بود و رجوی قصد داشت سازمان خود را با آن پیوند دهد. رجوی از همان نخستین سال سکونت در فرانسه کوشید تا از طریق پیام‌ها و مصاحبه‌هایش به دولتمردان عراق بفهماند که او می‌تواند با زیاده‌خواهی‌های عراق همراهی کند و حتی تا جایی پیش رفت که اروندرود را متعلق به عراق معرفی کرد و به جای اروندرود واژه «شط‌العرب» را هماهنگ با عراق به کار برد. وی علاوه بر ارسال پیام‌های محبت‌آمیز برای رژیم عراق، کوشید متحدان خود را آماده پذیرش ارتباط و همکاری با عراق کند. پس از زمینه‌سازی‌های لازم، سرکرده منافقین و طارق عزیز در پاریس با یکدیگر ملاقات کردند. طی ملاقات مزبور، طارق عزیز اظهار کرد: «امیدوارم در آینده نزدیک دوست عزیزم مسعود رجوی را در پست ریاست جمهوری یا نخست وزیری ایران ملاقات کنم، پس از ملاقات سرکرده منافقین با طارق عزیز، عراق به عمده‌ترین مرکز فعالیت سازمان منافقین تبدیل شد. گروهک منافقین از همکاری با حکومت بعثی عراق اهدافی را دنبال می‌کرد؛ نخست اینکه از نظر جغرافیایی عراق با مرزهای زمینی طولانی‌ای که با ایران داشت؛ بهترین و آسان‌ترین مسیر برای نفوذ گروه‌های عضو این گروهک به داخل ایران محسوب می‌شد. دوم آنکه این گروهک با بهره‌گیری ازکمک‌های مالی و تسلیحاتی سخاوتمندانه دولت عراق می‌توانست توان مبارزاتی خود را در برابر نظام اسلامی ایران به میزان قابل توجهی افزایش دهد. به دنبال این سیاست پایگاه‌های منافقین که تعداد آنها ۱۷ پایگاه اعلام شده بود، در دل خاک عراق و در نزدیکی مناطق مرزی این کشور با ایران تأسیس شد. اصلی‌ترین پایگاه آنها به نام «اشرف» در ۱۰۰ کیلومتری شمال غربی بغداد واقع شده بود. عمده فعالیت این گروهک در خلال جنگ تحمیلی هشت‌ساله را می‌توان اعزام گروه‌هایی برای انجام عملیات‌های ترور و خرابکاری به ویژه ترور رزمندگان و فرماندهان نظامی در داخل ایران، جاسوسی از تحرکات نظامی ایران، انجام تبلیغات مسموم از طریق رادیوی اختصاصی این گروه در عراق و نیز شایعه‌سازی برای تحت‌الشعاع قرار دادن حمایت‌های مردمی از جبهه‌ها دانست. نیروهای وابسته به منافقین حضور گسترده‌ای در کنار نیروهای عراقی داشتند و شنود مکالمات بی‌سیمی و تلفنی نیروهای ایرانی بیشتر از سوی نیروهای این سازمان صورت می‌گرفت و همچنین در سرکوب شیعیان و کردهای عراق از سوی رژیم بعث نقش مهمی داشتند. با وجود امکانات فراوان نظامی که این سازمان در اختیار داشت، به غیر از مرحله پایانی جنگ، هیچ وقت در اندازه‌ای نبود که بتواند عملیات نظامی مستقلی را علیه نیروهای ایران انجام دهد. در اوایل سال ۱۳۶۷ نیروهای سازمان با پشتیبانی ارتش عراق عملیاتی را با نام «آفتاب» در منطقه شوش انجام دادند که با متحمل شدن تلفات فراوانی به عقب‌نشینی مجبور شدند. پس از آن منافقین با بازسازی قوای خود در قالب ۲۰ تیپ (هر تیپ به استعداد یک گردان منظم حدود ۱۵۰ نفری) در روز سوم مرداد ۱۳۶۷ از سمت اسلام‌آباد غرب و کرند به ایران حمله کردند و به داخل خاک ایران پیشروی کردند. آنان به خیال واهی خود قصد داشتند براساس یک برنامه زمان‌بندی شده ۳۳ ساعته در پنج مرحله از شهرهای سرپل ذهاب، اسلام آباد، همدان و قزوین عبور کنند و خود را به تهران برسانند. دولت عراق در این عملیات با ادواتی از قبیل ۱۲۰ دستگاه تانک، ۴۰۰ دستگاه نفربر، ۹۰ قبضه خمپاره‌انداز ۸۰ میلی‌متری، ۳۰قبضه توپ ۱۲۲میلی‌متری، ۱۵۰ قبضه خمپاره ۴۰۰ میلی‌متری، ۱۰۰۰ قبضه تیربار کلاشینکف، ۳۰ قبضه توپ ۱۰۶ میلی‌متری و ۱۰۰۰ دستگاه کامیون و خودرو آنان را یاری می‌کرد. همزمان با این عملیات، برای جلوگیری از عملیات هوایی هواپیماها و هلیکوپترهای جمهوری اسلامی ایران، هواپیماهای عراقی پایگاه‌های شکاری «نوژه» همدان و حتی دزفول و همچنین پادگان تیپ ۲ سقز و پایگاه هوانیروز کرمانشاه را بمباران کردند. در واکنش به این تحرکات منافقین، روز پنج‌شنبه 5 مرداد ۱۳۶۷ عملیات «مرصاد» با رمز «یا علی بن ابی طالب (ع)» از سوی نیروهای ایرانی آغاز شد. در این عملیات سه گردان از نیروهای بسیج و سپاه با دور زدن نیروهای منافقین شهر اسلام آباد را آزاد کردند. بلافاصله پس از آزادسازی شهر اسلام آباد، یگان‌های سپاه پیشروی را به سمت کرند آغاز کردند. نهایتاً با کشته شدن ۱۶۰۰ تا ۲۰۰۰ منافق و اسارت و زخمی شدن تعداد زیادی از منافقین در روز ۷ مرداد، ۱۳۶۷ اعضای این گروهک تروریستی هر آنچه داشتند بر زمین نهاده و به داخل خاک عراق متواری شدند. برتری ایران در صحنه نظامی که موجب عقیم ماندن طرح مشترک عراق و منافقین شده بود، موضع سیاسی ایران را که در حال مذاکره با دبیرکل سازمان ملل در چارچوب قطعنامه ۵۹۸ بود، تقویت کرد و ادعای صلح طلبی عراق و منافقین در عرصه بین‌المللی با تجاوز به خاک ایران زیر سؤال رفت. پس از شکست در عملیات مرصاد، منافقین دیگر هرگز نتوانستند به انسجام قبلی خود بازگردند و به علل مختلف از جمله اضمحلال اخلاقی، دچار اختلافات درون سازمانی شده و اختلافات شدید میان کادر رهبری و دیگر اعضای آن به وقوع پیوست.