جذب حداکثری

رضا گرمابدری
دیدار هفته گذشته مسئولان نظام با مقام معظم رهبری فرصت مغتنمی بود تا در فضای سرشار از معنویت ماه مبارک رمضان مهمترین مسائل کشور در شرایط حاضر را از زبان معظم له بشنوند. فرمایشات مقام معظم رهبری در این دیدار حاوی فرازها و موضوعات متفاوت بود. یکی از فرازهای مهم ایراد شده در این جلسه موضوع «جذب حداکثری و دفع حداقلی» بود که ایشان پیشتر نیز آن را گوشزد فرموده بود. شاید وجود پاره ای از مسایل مهم در فرمایشات ایشان مانع از آن شد که اهمیت این نکته ارزشمند و حیاتی بتواند خودی نشان دهد و نظرها را جلب کند و شاید هم مستمعین احساس کردند در این خصوص در کشور مشکلی نیست و چه بسا پرداختن به آن را جزو وظایف غیرخودشان می بینند. همه این موارد می تواند در مهجور ماندن این موضوع بسیار مهم نقش داشته باشد. مهم دیده نشدن و یا مهم دیده شدن، اما با آن برخورد جدی نکردن نافی اهمیت اساسی آن نیست. یکی از نکات ظریف این موضوع جایگاه این بحث در روند سخنان مقام معظم رهبری در زمانی است که برخی از پیامدهای فتنه اخیر در حال تبدیل شدن به رسوب در جامعه است. معظم له پیش از پرداختن به این موضوع، درباره برخی حرکات اختلاف افکنانه هشدار داده و فرمودند:«عده ای در حال آتش افروزی های سیاسی میان جناح ها و عناصر مختلف جناح ها هستند و مقابله با این تحرکات، از مصادیق بارز تقوای الهی است.» و پس از آن با تغییر جهت سخن در مسیری به خلاف فراز فوق با تأکید بر سیاست «جذب حداکثری و دفع حداقلی» فرمودند:«البته میزان و معیار این کار اصول و ارزش هاست ، اما باید توجه کرد که ایمان اشخاص درجات متفاوتی دارد و باید کسانی را که جزو مجموعه بوده اند، اما بر اثر اشتباه یا غفلت، کنار افتاده اند با نصیحت و دلالت به راه برگرداند.»
به نظر می رسد تفاوت فرمایش اخیر مقام معظم رهبری درباره «جذب حداکثری و دفع حداقلی» نسبت به فرمایش قبلی ایشان پیرامون این موضوع این باشد که معظم له در فرمایش اخیر با ذکر دو نکته موضوع را کاملاً شفاف و کاربردی و تکلیفی کردند. این دو نکته عبارتند از:
الف- میزان و معیار بودن اصول و ارزش‌ها: در زمانی که آشوب و شرارت برنامه ریزی شده نظم و امنیت اجتماعی را بر هم می زند و اوضاع آشفته می شود و غبار فضا را می گیرد، ضریب خطای تشخیص افراد بالا می رود و با اقدامات هدفمندی که فتنه گران انجام می دهند احتمال سوء برداشت و موضعگیری ناصواب قوت می گیرد و بعضاً افراد سرشناس و خوشنام هدف فریب دشمنان قرار می گیرند و خواسته و ناخواسته از خود رفتاری بروز می دهند که به حمایت از فتنه گران تفسیر می شود. کسانی هم هستند که با درک نادرست از صحنه، صراحتاً از مواضع فتنه گران حمایت می کنند. در این میان افرادی هم هستند که با کینه ای که از نظام دارند با فتنه گران همراهی می کنند. اگر زمانی فرا برسد- کمااینکه با فرمایش اخیر مقام معظم رهبری به نظر می رسد آن زمان فرا رسیده است- که نظام بخواهد بر مبنای وظیفه ای که بر دوش دارد موضوع را بازبینی کند و موانع بازگشت برخی افراد به جایگاه قبلی شان را کنار زند، افرادی هم که وابستگی آنها به دشمن و آتش افروزی آنها در فتنه مسلم شده است درصدد برمی آیند تا از این فرصت استفاده کنند و بدون هزینه و مجازات به درون جامعه بخزند و کار ضد نظام خود را از آنجا و با استفاده از شرایط جدید دنبال کنند. جذب حداکثری
برای اینکه این اتفاق خطرناک نیفتد و این افراد نتوانند مجدداً در صفوف مردم رخنه کنند، بحث «میزان و معیار بودن اصول و ارزش ها» به میان می آید و کسانی مشمول بحث «جذب حداکثری و دفع حداقلی» می شوند که اعتقاد به اصول و ارزش ها در وجود آنها مشاهده شود.
ب- اشتباه و غفلت: در اینجا صحبت از «اشتباه و غفلت» صرف است. یعنی هم ممکن است کسانی که اصول و ارزش ها را قبول دارند بر اثر اشتباه و غفلت به مسیر و مواضعی متمایل شوند که مورد نظر فتنه گران بود و هم کسانی که در مقابله با فتنه مأموریت و وظیفه داشتند براثر اشتباه و غفلت نتوانستند مانع گرایش این افراد به جهت های دلخواه فتنه گران شوند. حسن اینگونه نگاه کردن به بحث «اشتباه و غفلت» این است که دو طرف همدیگر را متهم نمی کنند و زمینه اختلاف کاهش و احتمال اجرای مطالبه مقام معظم رهبری افزایش می یابد.
در هر حال این فراز از سخنان مقام معظم رهبری برای نظام اهمیت جدی و حیاتی دارد که با آشکار شدن این اهمیت انگیزه توجه به آن و چاره جویی برای چگونگی انجام آن افزایش می یابد و می تواند منجر به موفقیت هایی در این باره شود. پاره ای از مسایل که این اهمیت را آشکار می سازد عبارتند از:
1- سرمایه‌گذاری دشمن: دشمن با تجزیه و تحلیل فتنه اخیر می تواند به نتیجه ای با محورهای مختلف برسد. در این باره وضعیت دشمن با ایران تا حدودی مشابه است چرا که مسئولان ایرانی هم با همین عمل می توانند به نتیجه ای با محورهای متفاوت برسند. یکی از محورهای نتیجه گیری دشمن این خواهد بود که پس از گذشت حدود 32 سال از انقلاب، توانست از قبل فتنه ایجاد شده، صدمه ای به پیکره اجتماعی ایران وارد آورد. در سال های پس از انقلاب وحدت و انسجام ملی ایرانیان بزرگترین مانع برای به بارنشستن تلاش های براندازانه دشمن بود، با رفتار خائنانه ای که فتنه گران در قبال حضور 40 میلیونی مردم در انتخابات از خود بروز دادند و جفای بزرگی که در حق ملت و نظام کردند و آشوبی که به راه انداختند، دشمن احساس کرد که به یکی از دست نیافتنی ترین آرزوهایش که لطمه زدن به وحدت ملی بود نزدیک شده است. دشمن با دیدن فتنه و مسایل پس از آن بر این گمان است که پیامدهایی از فتنه باقی مانده که از جنس شکاف اجتماعی است و می تواند با سرمایه گذاری در آن بر آن مسلط شود و از این امکان به عنوان امتیاز و موقعیتی در کنار مسایل همسو علیه نظام در آینده استفاده کند.
2- تداوم دو دستگی و تعمیق شکاف: تئوری پردازان فتنه با اعتقاد به نظرات تئوری پردازان کودتاهای مخملی بر این باورند که برای مقابله با حکومت به دو دستگی نیاز است اما لازم نیست این دو دستگی از نوع متوازن باشد. یعنی در دو دستگی برابری کمی ضروری نیست. صرف دو دستگی که در آن یک دسته جسارت تعرض و یورش به پایگاه های شهری نظام را داشته باشد برای برخورد با نظام کافی است و چنانچه در یک نوبت این تعرض و تهاجم مهار شد و شکست خورد نباید اجازه داد دسته شکست خورده در دسته پیروز که قاطبه جامعه است هضم شود. آنها تلاش می کنند تا با هر وسیله ای این دو دستگی را تداوم بخشند، زیرا تداوم دو دستگی قابلیت تعمیق شکاف اجتماعی را دارد و در پاره ای اوقات تعمیق شکاف اجتماعی تعرض علیه حکومت را از لحاظ خشونت به اوج می رساند و از لحاظ ماندگاری موجب پایداری می شود.
3- محدود شدن دامنه حکومت: افرادی که در پشت صحنه از لحاظ فکری و برنامه ای فتنه را تغذیه می کنند، مهار فتنه را به معنای پایان فتنه نمی دانند و فتنه گری را در مسیر دیگری دنبال می کنند تا همیشه از پشتوانه ای برای توفانی کردن دریای فتنه برخوردار باشند. آنها درصدد هستند با استفاده از ته مانده نیروهای اجتماعی فتنه و جذب افراد جدید مجموعه ای را پدید آورند که از لحاظ اعتقادی و رفتاری خارج از چتر حکومتی نظام باشند تا بدینوسیله دامنه حکومت را محدود کنند. این روش در گذشته هم وجود داشته، اما می تواند با این هدف با برنامه ریزی دقیق تر شتاب بیشتری بگیرد.
4- تضعیف حس تعلق به نظام: فتنه گران در زمان حضور پرشور و آگاهانه مردم در عرصه های دفاع و حمایت از نظام در برابر فتنه سبز ناامیدانه این صحنه های حضور افتخار و سرافرازی را مشاهده می کردند و به این نتیجه هم رسیدند که حضور ده ها میلیونی مردم که از حس تعلق آنها به نظام اسلامی سرچشمه می گیرد آنها را بر زمین زد. از این رو درصدد هستند تا این حس ارزشمند تعلق به نظام را در وجود مردم تضعیف کنند تا در هنگام تهاجم به نظام مردم در حمایت از نظام وارد صحنه نشوند.
نکات فوق و نکات مشابهی که از ذکر آنها اجتناب شد در حکم واگن های قطار هستند که بدون وجود لکوموتیو قادر به حرکت نیستند. لکوموتیو این قطار اشخاص شاخص و شناخته شده در عرصه های مختلف هستند که فتنه گران بسیار کوشیدند تا به لطایف الحیل آنها را به سوی خود بکشانند و بر تعداد آنها بیفزایند. چنانچه مسئولان نظام بتوانند این اقدام فریبکارانه فتنه گران را خنثی کنند، دامنه تحرکات و موقعیت آنها آنچنان محدود خواهد که بیشتر فتنه گران را دچار یأس و سرخوردگی خواهد کرد. در این باره توجه به چند نکته راهگشاست:
1- فرمایش مقام معظم رهبری درخصوص موضوع «جذب حداکثری و دفع حداقلی» و ابعاد و ضرورت آن دقیقاًً تبیین شود.
2- برای جلوگیری از سوءاستفاده های احتمالی توسط فتنه گران مصادیق و نشانه های بارز«اصول و ارزش ها» تعیین گردد.
3- در تعیین مصادیق و نشانه های «اصول و ارزش ها» آنچنان دقیق عمل شود که تنها شایستگان واقعی بتوانند از فرصت بازگشت به جایگاه گذشته برخوردار شوند و از طرفی هم آنگونه نباشد که عده ای هم که شایسته هستند از بازگشت باز بمانند.
4- متولی اصلی که باید این وظیفه مهم را به عهده بگیرد تعیین شود و کار را به سرعت آغاز کند. کهنه‌شدن برخی زخم ها التیام را مشکل می سازد.
5- سهولت، یکی از ارکان بازگشت شایستگان در نظر گرفته شود.
6- برنامه های اجرایی مشخص برای حضور این افراد در محافل و مجامع در نظر گرفته شود.
چنانچه این برنامه با موفقیت اجرا شود، فرمان مقام معظم رهبری اجرا، دست فتنه گران از سرمایه های اجتماعی کوتاه و انسجام اجتماعی ترمیم خواهد شد.ان‌شاء‌الله