قاسم غفورى
آخرین نظامیان رزمی آمریکا پس از هفت سال اشغالگری، نهم شهریور در مراسمی رسمی با حضور «جو بایدن» معاون رئیس جمهور و «رابرت گیتس» وزیر دفاع آمریکا از عراق خارج شدند تا به ادعای اوباما رئیس جمهور آمریکا عملاً جنگ در عراق پایان یابد. آمریکایی ها برای تکمیل این سناریو «جیمز جفری» را به جای «کریستوفر هیل» به عنوان سفیر جدید آمریکا در عراق معرفی کردند. همچنین ژنرال «اودرنو» فرمانده نیروهای آمریکایی در عراق جای خود را به ژنرال «اوستین» داد.
هر چند که دولتمردان آمریکا ادعا می کنند که این خروج بر اساس شعار تغییر اوباما بوده و حتی برآنند تا از آن در جهت تبلیغات انتخابات میان دوره ای کنگره بهره برداری کنند اما روند تحولات نشانگر رویکرد آمریکا به اجرای نوعی اشغالگری جدید است که به دلیل مغایرت آن با خواست ملت و دولتمردان عراق، چالش های آشکار و پنهان میان طرفین را به همراه دارد.
اولاً، دولتمردان عراق خروج نیروهای آمریکایی بر اساس توافقنامه امنیتی بغداد- واشنگتن را گامی مهم برای پایان اشغال کشورشان و گامی برای بر عهده گرفتن امور و تحکیم استقلال عراق می دانند. آنها تأکید دارند که توانایی اجرای طرح های امنیتی را داشته و سایر نیروهای آمریکایی نیز باید عراق را ترک کنند. عراقی ها در کنار تشکیل دولتی مقتدر و مستقل، استقلال در عرصه نظامی را گامی مهم می دانند که از ابزارهای آن خروج کامل نظامیان آمریکایی از عراق است. در این چارچوب عراق قراردادهای تسلیحاتی نیز با برخی کشورها امضا کرده تا گامی دیگر برای کاهش وابستگی به آمریکا برداشته باشد.
ب) هر چند که آمریکا تبلیغات بسیاری در زمینه خروج نظامیان از عراق صورت داده و حتی جو بایدن معاون اوباما نیز در مراسم خروج آخرین یگان های رزمی آمریکا از عراق حضور یافت اما عملکردهای آمریکا نظیر تأکید بر افزایش شرکت های امنیتی و نیز تأسیس پایگاه نظامی در عراق در کنار اصرار بر حفظ هزاران نیرو برای آموزش نیروهای عراقی نشانگر طرح آمریکا برای اجرای سناریوهای جدید اشغالگری است.
ارتش آمریکا پس از هفت سال اشغالگری با موجی از بحران ها و چالش های درونی مواجه شده است. کاهش شدید روحیه نظامیان و تشدید اختلالات روانی در میان آنها و عدم گرایش جوانان به ارتش در کنار اختلافات شدید میان نظامیان و سیاستمداران در زمینه چگونگی نظامی گری در جهان، می رود تا ارتش آمریکا را با فروپاشی از درون مواجه سازد. با توجه به این روند آمریکا با خروج بخشی از نیروها تلاش دارد تا با ادعای تسریع در روند خروج، روحیه نظامیان را تقویت نماید. با تمام این تفاسیر بر اساس سناریوی جدید آمریکا 05 هزار نظامی به عنوان نیروهای آموزشی و تجهیزکننده ارتش عراق و نیز هفت هزار نیروی امنیتی خصوصی برای امنیت سفارت خانه آمریکا و برخی طرح های ویژه در عراق باقی خواهند ماند. آمدن پیمانکاران آمریکایی به بهانه بازسازی عراق و نیز احداث پایگاه نظامی در مناطق حساس به بهانه های امنیتی و خروج نیروها از درون شهرها از دیگر طرح های آمریکا برای حضور بلند مدت در عراق است. این سناریو در شرایطی اجرا می شود که آمریکا بهانه اصلی این مسئله را ناتوانی دولت عراق در تأمین امنیت و فعال شدن دوباره القاعده قرار داده است. ناظران سیاسی تشدید انفجارهای خونین در عراق را نتیجه این سیاست واشنگتن می دانند.
در همین حال آمریکا به هر نحوی تلاش دارد تا ترکیب دولت جدید عراق را بر اساس منافع خود تشکیل دهد. واشنگتن در شرایطی حفظ و گسترش نفوذ در بخش نظامی عراق را به بهانه آموزش ارتش این کشور، در دستور کار دارد که تلاش دارد تا با ناکارآمد نشان دادن دولتمردان عراق در تشکیل دولت جدید، با دخالت در این روند، دولتی همسو با خواسته های خود را تشکیل دهد. دیدارهای مکرر مقامات آمریکایی و حمایت از برخی جریان ها و کشاندن پرونده تشکیل دولت عراق به شورای امنیت در این چارچوب است.
با توجه به مواضع و اقدامات مقامات عراقی و آمریکایی می توان گفت که رقابتی پنهان و آشکار میان طرفین آغاز شده است. از یک سو دولتمردان عراق به دنبال پایان دادن به مداخله آمریکا در امور داخلی کشورشان هستند و از سوی دیگر آمریکا با بهانه های مختلف اشغال بلند مدت عراق را در سر می پروراند هر چند که در ظاهر از خروج نیروها و پایان عملیات نظامی در عراق سخن میگوید.