یقینا ده سال پیش هیچیک از افراد جامعه از پیدایش فناوری جدید ارتباطی یک فرد با افراد دیگر به وسیله دستگاههای تلفن همراه با نام بلوتوث اس .ام .اس ـ ام .ام .اس ـ اینفرارد و سایر امکاناتی که ما در فارسی به آن پیامک متنی یا تصویری می گوئیم خبر نداشت . امکان جدیدی که کافیست با حضور در قطار مترو شهر بزرگی همانند تهران از بوق های پی در پی آن متوجه ماهیت و عملکرد این سیستم ارتباطی آگاه شوید. در این میان معنی لغوی آن هم برای ما مهم نیست که یکی بخاطر استفاده از مادون قرمز فراسرخ معنی می دهد و دیگری بخاطر عملکرد قوی یکی از سلاطین اروپایی در قرون وسطی در ایجاد ارتباط با همسایگان نام آن پادشاه را به خود گرفته و... اما آنچه برای ما مهم است ضعف فرهنگ استفاده از این امکانات جدید ارتباطی در کشور ما است . ضعفی که در مرحله اول در میان دستگاههای متولی ارائه چنین خدماتی پدید آمده و به مرور این ضعف فرهنگی به سطح جامعه هم کشیده شده است . متاسفانه در این عرصه دستگاههای ارائه دهنده چنین خدماتی از همان ابتدا این سخن را وجهه همت خود ساختند که « نمی توان مانع گسترش فناوری نوین ارتباطی شد » در حالیکه موضع مخالفان هیچگاه مقابله با نفوذ امکانات جدید نیست ; بلکه درد مزمن ما غفلت است که نمی خواهیم بپذیریم این فناوری روز همانند رودی است که اگر با سدی فرهنگی در مسیری درست هدایت نشود و برای آن مهندسی فرهنگی شکل نگیرد سیلی بنیان کن خواهد شد. کسی از آب و آتش نمی هراسد اما ترس از استفاده ناصحیح از آن است که متاسفانه این روزها در کشور ما از این امکانات ارتباطی تا حد فراوانی به شیوه ای بسیار ناپسند و خلاف عفت عمومی و اخلاقی جامعه استفاده می شود. متاسفانه باید اعتراف کرد شبیخون فرهنگی این روزها به سرعت از طریق همین بیماری فرهنگی در حال تخریب بنیان های اساسی و تخریب کانون های خانوادگی است و صد تاسف که هنوز متولیان امور فرهنگی وا جتماعی متوجه این خطر نشده اند. همچنانکه در گزارش پیشین هم اشاره شد نگاه سودجویانه برای واگذاری هرچه بیشتر سیمکارت های تلفن همراه قبل از کیفیت بخشی و فرهنگ سازی اکنون به یک معضل فرهنگی و اجتماعی در کشور تبدیل شده در حالیکه حتی در سکولارترین ولائیک ترین کشورهای غربی هم در راستای حفظ بنیانهای اخلاقی و جلوگیری از فروپاشی خانواده ها سدهای محکمی برای جلوگیری از نفوذ پیامک های غیراخلاقی به شبکه تلفن همراه خانواده ساخته می شود و این ابزارهای خدماتی مقابله کننده همزمان با عرضه اصل خدمات ارتباطی به افراد و خانواده ها معرفی می گردد و مردم از زهر و پادزهر مطلع می شوند. امروز اگر در شهر بزرگی چون تهران فیلمی غیراخلاقی در گوشی همراه یک فرد پدید آید ساعتی بعد در مترو و عمیق ترین لایه های پنهان سطح شهر و یکی ـ دو روز بعد در گستره وسیعی از شهرها و روستاهای کشور از بندر دیر گرفته تا قوچان و از اردبیل گرفته تا بندر ماهشهر و مریوان و اهواز و... دست به دست می شود در حالیکه حتی کشورهای مسلمان حاشیه خلیج فارس با ایجاد امکانات لازم برای خانواده ها کنترل دقیق فنی و قانونی برای ممانعت از رواج آن ایجاد کرده اند. درد این است که امکانات فنی مهار چنین رفتاری امروز وجود دارد که اگر نبود. می گفتیم امکان حفاظت نیست و جالب اینکه بسیاری از اولیا هم در جستجوی مهار ورودی و خروجی اطلاعات تلفن های همراه خود و فرزندان خویش هستند اما از نحوه درخواست چنین امکاناتی بی اطلاعند در حالیکه بخاطر ضعف در عملکردهای اجرایی منفعت طلبی مادی بدترین ضربه های فرهنگی را نصیب خانواده ها می کنیم که اگر این ضربه ها را انقلابی مخملین در قالب بلوتوث و... بنامیم سخن به گزافه نگفته ایم . وقعا راه چیست و چاره کدام است چگونه می توان با استفاده از این فناوری ارتباطی از لبه مفید آن در جهت توسعه فرهنگی استفاده برد در این زمینه آقای احمدرضا معیرزاده کارشناس ارشد ارتباطات در گفت وگو با گزارشگر ما یکی از ضعف های شرکت مخابرات در کشور را عدم کنترل بر بلوتوث و اس .ام .اس و...می داند و می افزاید : در حالیکه در بسیاری از کشورها دولت ها با نصب دستگاههای مطمئن مانع از رسیدن تصاویر و مطالب مستهجن برای فرزندان خود می شوند اما در کشور ما که اینهمه درباره شبیخون فرهنگی سخن گفته می شود در این حوزه هیچ کاری صورت نگرفت . وی می گوید : یکی دیگر از ضعف ها عدم واگذاری پرینت ورودیهای تلفن همراه به والدین است در حالیکه بسیاری از اولیا با مراجعه به ارتباطات سیار وقتی پرینت خروجی ها را می خواهند می توانند بگیرند اما ورودی ها را بجز با حکم قضایی آنهم پس از شکایت و صرف شش ماه وقت نمی دهند در حالیکه پدر ولی فرزند خود است و همانند دریافت خروجی تلفن همراه از ورودی ها هم باید به آسانی مطلع شود. وی عدم راه اندازی موبایل خانواده را هم یکی از ضعف های ماهیتی مطرح می سازد و ادامه می دهد : متاسفانه فقط در فکر افزایش تعداد خط هستند اما در راستای انسجام خانوادگی مردم مسلمان ایران قدمی برنمی دارند در حالیکه علاوه بر بسیاری از کشورها در کشورهای مسلمان حاشیه خلیج فارس موبایل خانواده واگذار می شود تا فرزندان یک خانواده صرفا بتوانند با فامیل درجه اول ارتباط داشته باشند تا از این طریق کانون خانواده مستحکم بماند و هر فرد خلافکاری نتواند در شبکه خانوادگی افراد نفوذ کند. مهندس معیرزاده ادامه می دهد : متاسفانه چنین امکاناتی را فقط می توانند در سیمکارت تلفن های همراه 500 هزار تومانی ایجاد کنند در حالیکه این خدمات باید به طور رایگان به مردم داده شود و اجازه ندهند سرمایه های ملی چه مادی و معنوی این کشور اینگونه به یغما رود. این کار را با یک نرم افزار می توانند انجام دهند اما چون اپراتور اصلی کشور نمی خواهد درآمدهای خود را از دست بدهد مانع از دست یابی عموم مردم به این خدمات می شود. وی ضعف فرهنگ سازی در استفاده از تلفن همراه را مشکل عمده فرهنگی در کشور ما معرفی می کند و می افزاید : متاسفانه در بسیاری موارد تلفن همراه در کشور ما به ابزاری برای اشاعه منکرات و تهدیدات سیاسی و اجتماعی تبدیل شده است اما مدیران دولتی در این زمینه جز به سود آنی به هیچ مساله ای فکر نمی کنند. وی می افزاید : شرکت مخابرات به عنوان متولی اصلی دستگاه دولتی برای نظارت بر عملکرد فرهنگی تلفن های همراه بیشتر علاقه دارد خدمات یک طرفه تلفن همراه را که برای خود سود دارد به مردم معرفی کند و از تعهدات متقابل که بالغ بر دهها نوع می باشد به مردم نمی گوید تا انتظاری در این زمینه برای خود ایجاد نکند. این کارشناس حوزه مخابرات می گوید : امروزه اگر اشکالی در خدمات و حتی گارانتی پیش آید نمی توان از این اشکال در اتحادیه ای شکایت کرد در حالیکه در کشور 5000 واحد صنفی موبایل فروش و خدمات مربوط به آن داریم که مردم نمی دانند شکایت خود را به کجا ببرند و اگر شکایتی هم باشد مجبورند آن را به اتحادیه غیرمرتبطی به نام لوازم یدکی فروش ببرند! در حالیکه اگر صنفی بیش از 100 واحد صنفی خدماتی داشته باشد طبق قانون می تواند اتحادیه تشکیل دهد که نشان می دهد وزارت بازرگانی هم در این زمینه ضعف های بنیادی دارد. وی تعداد دارندگان تلفن همراه در کشور تا 22 بهمن امسال را بالغ بر 30 میلیون نفر اعلام می کند و می افزاید : برای این 30 میلیون نفر ایرانی یک اتحادیه صنفی که به مشکلات این صنف پاسخ گویند نداریم و اگر واحدی خدماتی اطلاعات و تصاویر خانوادگی یکی از مشترکین را به دیگری فروخت محلی برای شکایت شناخته شده ندارد در حالیکه مافیای بزرگ در همه بخش های این بازار پولی نفوذ دارد. دکتر عماد افروغ استاد دانشگاه و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی هم در گفت وگو با گزارشگر ما ضمن هشدار جدی به مسئولان و خانواده ها درخصوص روند شتابان استفاده ناصحیح از برخی فناوریهای ارتباطی می افزاید : اینکه فناوری هر روز در جهان توسعه می یابد در تمام جهان امری رایج است اما اگر مسئولان بدانند که در دنیا دقت نظرهایی برای واگذاریها به نوجوانان انجام می شود مسئولان شرکت مخابرات هم می بایست در نحوه واگذاریها تجدیدنظر کنند یا امکانات نظارت خانواده ها را فراهم نمایند. وی ادامه می دهد : ویژگی فناوری جدید این است که هم می توان از آن در جهت مثبت و هم از جهت منفی استفاده کرد در این عرصه متولیان امور فرهنگی کشور هم باید فعالتر برخورد کنند تا فرهنگ استفاده سالم را ازاین فناوری تقویت کنند و باورهای اعتقادی به نوعی نهادینه شود که با سرقت هایی از جمله بلوتوث های غیراخلاقی آسیب نبیند. دکتر افروغ ادامه می دهد : متاسفانه مشکل ما بیش از آنی که بابت ایجاد فناوریهای نوین باشد در ضعف فرهنگ سازی و اشاعه اخلاق سالم استفاده از این ابزارهاست . فرهنگ سازی صوری و شکلی اهمیت ندارد مساله موردنظر من فرهنگ سازی عمقی و محتوایی است . چه بسا این فرهنگ سازیها نباید مستقیم هم باشد چه بسا این فرهنگ سازیها باید به نوع مدیریت و نوع نگاه ما به مقوله فرهنگ بازگردد. باید به نوع تلاش ما در جهت ارتقا و پیشرفت و رشد نظام جمهوری اسلامی باشد در حالیکه ما در بسیاری موارد دچار نقض غرض می شویم یعنی به جای اینکه بیائیم جمهوری اسلامی را به لحاظ کیفی به رخ بکشیم تلاش می کنیم به لحاظ کمی آن را مطرح سازیم که این به رخ کشیدن عددی و رقمی باعث ایجاد یک فضای اقتصادزده و سیاست زده می شود. وی با هشدار به مسئولان درباره اشاعه عملکردهای عددی و رقمی و آلوده کردن مسایل فرهنگی با سیاسی و اقتصادی ادامه می دهد : مسلم بدانیم در فضای اقتصادزده و سیاست زده اخلاق و فرهنگ ذبح می شود. در حالیکه مسولان نباید به خود اجازه بدهند به نام جمهوری اسلامی دست به هر کاری بزنند و هر کاری برای آنها مباح باشد. متاسفانه این مباح گرایی های درآمدزا علائم و نشانه هایی برای بخش های غیر رسمی می فرستد که اباحه گرایی عمومی را گسترش می دهد و ریشه این اباحه گرایی های عمومی از نوع اباحه گرایی های دولتی و حاکمیتی است . عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی ادامه می دهد : واقع مساله این است که بر این باورم در کشور تا حدی اسیر بحران اخلاقی و فرهنگی شدیم و برخی از این بحران اخلاقی و فرهنگی به دلیل دسترسی به فناوریهاست بخش عمده آن به ضعف مدیریت بازمی گردد که مدیریت های فرهنگی مدیریت رها شده است . در این زمینه دکتر داوود زارعیان مدرس دانشگاه و مدیر ارتباطات شرکت مخابرات درباره عملکردهای فرهنگی به گزارشگر ما می گوید : ما در زمینه موضوعات فرهنگی و اجتماعی تلفن های همراه وظیفه ای داریم اما سایر دستگاهها هم وظیفه دارند فعال باشند و همکاری کنند ما زیرساخت های فنی را آماده می سازیم اما در زمینه زیرساخت های فرهنگی و محتوایی ما دخالتی نداریم اگر دستگاههای فرهنگی کشور هرگونه امکاناتی بخواهند. ما برای آنها فراهم می کنیم . بنابراین ما نمی توانیم در همه بخش ها دخالت کنیم و در پی چگونه مصرف کردن تلفن همراه از سوی نوجوانان با سایر افراد جامعه باشیم . دکتر زارعیان ادامه می دهد : ما این آمادگی فنی را داریم که پیشرفته ترین امکانات کنترل محتوایی را هم فراهم آوریم اما برای کارهای فرهنگی باید کارهای فراوانی انجام شود و فرهنگ سازی صورت بگیرد. این عرصه یک عرصه نرم افزاری است نه سخت افزاری . اما نمی توان مانع از حرکت روبه رشد توسعه علم و فناوری شد ولی همه دستگاههای مسئول در حوزه فرهنگ هم باید به کارهای خود عمق ببخشند و کمک کنند تا یک وسیله ای که می تواند کارکردهای مثبت داشته باشد نتیجه منفی عاید کشور نسازد و ما هم در مخابرات این آمادگی را داریم که هر جا لازم باشد کمک کنیم . وی ادامه می دهد : هر فناوری جدید ارتباطی که وارد شبکه می آید برای مدت کوتاهی کارکرد اصلی خود را ندارد. اما بعد از مدتی شکل واقعی خود را پیدا می کند ما درباره اس ام اس ها از محتوا خبر نداریم اما با نظرسنجی هایی که با مردم کردیم محتوای اس ام اس در یکسال گذشته بهتر شده که حاکی از حرکت به سمت کارکردهای واقعی خود است . ضمن آنکه تعداد و ارسال اس ام اس ها دهها برابر سالهای قبل شده پیامهای مذهبی و تبلیغی هم فراوان شده تا حدی در روز عید غدیر سال گذشته 72 میلیون پیام تبریک داشتیم که دارای بار معنوی و ارزشی بوده است . دکتر زارعیان می افزاید : من از دستگاههای مسئول فرهنگی درخواست می کنم با آگاهی از شرایط فنی روز دنیا برای کمک گرفتن آن در راستای فراهم سازی محیطی سالم برای نوجوانان و جوان به کمک مخابرات بیایند. وی درباره مهار ورودی و خروجی تلفن همراه کودکان و نوجوانان همانند آنچیزی که در سایر کشورهای اسلامی در اختیار اولیا قرار می گیرد هم می گوید : در این شرایط قطعا از طرف اولیا باید شماره ها به مخابرات اعلام شود و به سادگی هم نیست ضمن آنکه ما هم این نظر را به عنوان یک پیشنهاد به مسئولان شرکت مخابرات ابلاغ می کنیم آن کسانی که می خواهند می بایست شماره ها را اعلام کنند تا در شبکه ها فرایند خاص ارتباطی روی آن خط پیاده شود. این مدرس دانشگاه ادامه می دهد : البته یک راه دیگر هم ارتقا سطح فرهنگی جامعه به ویژه جوانان و نوجوانان است تا بیش از آنکه نگران آثار منفی این فناوریهای جدید ارتباطی باشیم آثار مثبت آن را توسعه دهیم . همانطوری که در ایام شهادت و یا میلادها میزان ارسال اس .ام .اس حداقل سه برابر روزهای دیگر می شود این روند را یک رخداد مثبت بدانیم و تلاش کنیم جامعه را به این سمت سوق دهیم . جامعه را یک جامعه توسعه یافته فرهنگی کنیم تا از لبه مثبت این فناوری استفاده شود. وی می گوید : من با دغدغه فکری شما برای ضرورت توسعه فرهنگی کشور موافقم اما همچنان تکرار می کنم این حرکت نیازمند همراهی همه وزارتخانه ها و سازمانها و رسانه ها رادیو و تلویزیون و روزنامه ها و مجلات است . اگر دستگاهی این فناوری را نیاورد و به کار نگیرد مطمئن باشید برخی از مردم از روش های غیرقانونی و غیراصولی آن هم که شده استفاده می کنند این هماهنگی باید همه جانبه باشد. در این شرایط ما هم موافقیم . ضمن آنکه اصل انقلاب اسلامی انقلاب فرهنگی بوده مردم هم به خاطر دغدغه های فرهنگی قیام کردند حالا ما هم لازم است در این عرصه درست حرکت کنیم . وی یکی از مشکلات را هم قانون معرفی می کند و می افزاید : قانونگذار هم این فیلترها را ندیده است و از مخابرات خواسته فقط زیرساخت ها را مهیا کند اما اگر از ما بخواهند زیرساخت هایی ایجاد کنیم که با لحاظ قراردادن مسایل فرهنگی و جلوگیری از شبیخون فرهنگی باشد در آن زمینه ها هم آمادگی برای ارائه خدمات داریم . ما به هیچ وجه مخالف گسترش شبکه تلفن همراه و حتی به کارگیری جدیدترین انواع خدمات ارتباطی روز دنیا نیستم اما مشکل ما این است که به دلایل مادی حتی آن امکاناتی که دیگر کشورها برای حفظ بنیان های خانواده محافظت از کودکان و نوجوانان درمقابل موضوعات ضداخلاقی به کار می گیرند از آن استفاده نمی کنیم و فرزندان خود را در مقابل سلاح برنده زنگی زنگ بی دفاع رها می سازیم . درد کشور ما این است که به موازات ورود سمی به جغرافیای داخلی پادزهر آن را که اتفاقا همزمان هم در همان کشورها تولید می شود وارد نمی سازیم تا هزینه های مادی ما کاهش یابد اما در مقابل زیانهای جبران ناپذیر معنوی را به جامعه تحمیل می کنیم . این هزینه اضافی نداشتن برای کارهای فرهنگی و یا به بی راهه رفتن این بودجه ها خود آفت مرگ آوری است که هیچگاه حساسیت دستگاههای نظارتی و قانونگذاری را برنمی انگیزاند در حالیکه مسئولان مدعی می شوند نمی توان جلوی تکنولوژی را گرفت این عارضه سرکردن در برف است تا اطراف را نبینند این یک نوع غفلت است که اگر از سر جهل باشد باید درمان شود و اگر علیرغم دانایی باشد خیانت است که به شدت می بایست به هر نحو ممکن با آن به مقابله برخاست . هنگامی که درباره عدم برنامه ریزی جدی برای مهار بلوتوث های غیراخلاقی سخن گفته می شود برخی مدعی می شوند که نمی توان مانع گسترش فناوری شد در حالیکه این فناوری فقط اگر در مسیر درست هدایت نشود خطرناک است امروزه در سکولارترین کشورهای جهان در راستای حفظ حریم خصوصی افراد و خانواده ها با صرف هزینه های کافی امکانات محافظتی در اختیار اولیا و خانواده ها قرار می گیرد تا ورودی و خروجی تلفن های همراه خانواده در اختیار پدر و مادر باشد در حالیکه در کشور ما بخاطر منفعت طلبی در این زمینه سرمایه گذاری نمی شود پیامک های غیراخلاقی تلفن همراه اگر مهار نشود بنیان بسیاری از خانواده ها را ویران می سازد مهندس معیرزاده کارشناس مخابرات : عدم واگذاری پرینت ورودیهای تلفن همراه یکی از ضعف های اساسی اجرایی و قانونی در عرصه مخابرات کشور است در حالیکه مخابرات برای تحویل پرینت ورودی مکالمات حکم قضایی می خواهد اما خروجی ها را به آسانی در اختیار اولیا قرار می دهد دکتر عماد افروغ استاد دانشگاه و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس : در فضای اقتصادزده و سیاست زده اخلاق و فرهنگ ذبح می شود و متاسفانه ریشه بسیاری از این اباحه گری عمومی از نوع اباحه گری دولتی و حاکمیتی است زیرا مباح گرایی درآمدزا علائم و نشانه هایی را به بخش های غیررسمی می فرستد که به مرور اباحه گری عمومی را گسترش می دهد