پژوهش حاضر که به روش تحلیل اسنادى انجام گرفته، به بررسى عمدهترین علل اقتصادى، سیاسى و فرهنگى ـ اجتماعى پدیده قاچاق، زمینههاى مؤثر بر ناکارآمدى نظامهاى مقابله و پیامدهاى قاچاق در ابعاد فوق مىپردازد و برخى از عمدهترین راهکارهاى مقابله در ابعاد مذکور را ارائه مىنماید