قاسم غفورى
کشورهای آلمان، انگلیس، فرانسه و آمریکا که در سال های اخیر ائتلاف های آشکار و پنهانی داشته اند همواره با بهانه های مختلف به دنبال اجرای اهداف سلطه طلبانه مشترک در عرصه جهانی بوده اند در حالی که حفظ موقعیت داخلی خود را نیز مورد نظر داشته اند.
روند تحولات در این کشورها نشان می دهد که بار دیگر این کشورها تحرکات استراتژیکی را برای تحکیم ائتلاف های گذشته و بهره گیری از آنها در جهت تأمین منافع داخلی و بین المللی در پیش گرفته اند که محوریت آن را فضای امنیتی و ادعای امنیت داخلی و بین المللی تشکیل می دهد.
الف) آمریکا در کنار برخی تحرکات تبلیغاتی در راهبرد امنیت ملی خود بار دیگر تروریسم و تهدید امنیت ملی ایالات متحده را مطرح کرده است. در راهبرد پنتاگون و دستگاه های اطلاعاتی آمریکا نیز مسئله تروریسم به ویژه در حوزه آفریقا از چالش های آمریکا عنوان شده است.
ب) انگلیس نیز در راهبرد امنیتی خود بار دیگر تروریسم و مقابله با آن را از اهداف خود عنوان داشته است. در راهبرد انگلیس نیز با اشاره به افزایش حملات احتمالی به انگلیس، افغانستان و آفریقا را از عوامل دغدغه های امنیتی لندن عنوان کرده اند.
ج) فرانسه نیز در هفته های اخیر با موجی از تحرکات امنیتی مواجه بوده که اعلام چندین مورد بمب گذاری و به گروگان گرفته شدن اتباع این کشور در سایر کشورها از جمله این مسائل است. جالب توجه آنکه در فرانسه نیز محور حملات تروریستی از آفریقا عنوان شده که گروگانگیری در نیجر و موریتانی نمونه ای از این تحولات است.
د) آلمان نیز در گزارش های امنیتی خود بر تشدید افراط گرایی و حملات تروریستی به این کشور هشدار داده است.
هر چند که این فرآیند ها سندی آشکار بر شکست این کشورها در اجرای اصل به اصطلاح مبارزه با تروریسم و برقراری امنیت داخلی و بین المللی است اما نوع پردازش اطلاعات در این کشورها نکاتی دیگر را آشکار می سازد.
گزارش های اطلاعاتی فرانسه، آلمان، انگلیس و آمریکا حول محورهای امنیتی بوده که بعضاً دشمنان مشترکی را هدف قرار داده است. جالب توجه آنکه آنها راهکارهای مشترکی را برای مقابله با این تهدیدات پیشنهاد داده اند.
با توجه به تحولات داخلی این کشورها و اهداف بین المللی آنها می توان گفت که این کشورها بار دیگر به ائتلافی جدید روی آورده اند تا در لوای آن، اهداف داخلی و جهانی خود را اجرایی سازند.
1) هر چهار کشور به دنبال بالا بردن فضای امنیتی حاکم برکشورشان هستند که محور آن را اخراج مهاجرین و طرح اسلام ستیزی تشکیل می دهد. مواضع دولتمردان و دستگاه های اطلاعاتی این کشورها نشان می دهد که مفهوم تهدیدات امنیتی برای آنها به مسئله مهاجرین به ویژه اقلیت های دینی و نژادی و لزوم اخراج آنها و نیز تهدیدات مسلمانان برای امنیت این کشورها مبدل شده است.
2) هر چهار کشور گرفتار بحران های اقتصادی می باشند که صف بندی مردم در برابر آنها را به همراه داشته است. آنها با فضا سازی امنیتی و دشمن سازی به دنبال انحراف افکار عمومی از چالش های اقتصادی به مسائل امنیتی می باشند.
3) از نکات مهم برای کشورهای مذکور توجیه ادامه ائتلافشان در قبال جنگ افغانستان است. پس از گذشت 9 سال از جنگ افغانستان این کشورها نه تنها به اهداف خود دست نیافته اند بلکه هر روز با چالش های گسترده تری مواجه می شوند. بی ثباتی و زوال درونی ساختار نظامی و تشدید اعتراض های مردمی به ادامه جنگ آنها را با چالش های گسترده ای مواجه کرده است. آنها اکنون برای توجیه ادامه ائتلاف شان جهت استمرار جنگ افغانستان به بالابردن فضای امنیتی و نیز دشمن سازی در ساختار راهبردهای جدید امنیت ملی خود روی آورده اند. جالب توجه آنکه این کشورها همچنان تهدید کنندگان امنیت ملی خود را افرادی از افغانستان و پاکستان معرفی می کنند.
4) نکته بسیار مهم در تحرکات امنیتی و تبلیغاتی این چهار کشور، محور قرار گرفتن قاره آفریقا در گزارش های اطلاعاتی است. آنها بر این ادعایند که گروه های تروریستی بویژه القاعده به آفریقا گسترش یافته و تهدیدات آینده از این قاره است. اکنون افرادی که در این کشورها به ویژه انگلیس، آمریکا و فرانسه به عنوان تهدید کننده امنیت ملی بازداشت می شوند، تابعیت آفریقایی به ویژه از کشورهایی مانند سومالی، یمن، نیجر، چاد، موریتانی و... دارند. بررسی موقعیت جغرافیایی این کشورها نشان می دهد که برخی از آنها مانند سومالی و یمن از موقعیت انحصاری جغرافیایی نظیر نزدیکی به دریای سرخ، خلیج عدن و تنگه باب المندب برخوردارند و یا اینکه دارای منابع انرژی و معدنی فراوانی می باشند. روند تحولات نشان می دهد که آمریکا و برخی متحدان غربی آن با طرح های جدید به دنبال حضور فعال بویژه در حوزه نظامی در آفریقا هستند که به بهانه امنیت داخلی و مبارزه با تروریسم اجرا می شود. به عبارت دیگر بهانه امنیت اکنون به مولفه جدید این کشورها برای ایجاد ائتلاف جدید جهت جهت سلطه بر قاره آفریقا مبدل شده است.
در جمع بندی کلی می توان گفت کشورهای آمریکا، انگلیس، فرانسه و آلمان، هر چند گزارش های متفاوتی از تهدیدات امنیتی خود منتشر کرده اند، اما در نهایت اهداف مشترک داخلی و خارجی مشترکی را پیگیری می کنند. در این میان اجرای بندهای جدیدی از سلطه طلبی در حوزه آفریقا اساس طرح آنها را تشکیل می دهد، چنانکه در بسیاری از گزارش های اطلاعاتی آنها، به اصطلاح گروههای تروریستی آفریقا عامل ناامنی معرفی شده اند. تشدید بحران های امنیتی در بسیاری از کشورهای آفریقایی و تحرکات نظامی کشورهای غربی و آمریکا در این کشورها به بهانه امنیت اتباع خود گواهی بر این رویکرد فریبکارانه غرب جهت اجرلی بخش جدیدی از طرح سلطه بر قاره ثروتمند آفریقا است.