قاسم غفوری
در حالی که رکود اقتصادی و نارضایتی عمومی از سیاست های دولت سراسر ایتالیا را فراگرفته است، انتخابات پارلمانی این کشور برگزار گردید. در این انتخابات 86/09 از مجموع 47 میلیون واجد شرایط برای انتخاب 618 نماینده مجلس عوام و 309 نماینده مجلس اعیان(سنا) به پای صندوق های رای رفتند. براساس نتایج اعلام شده، همان گونه که پیش تر، کارشناسان و ناظران سیاسی پیش بینی کرده بودند ائتلاف چپ میانه به رهبری «رومانوپرودی» نخست وزیر اسبق ایتالیا با کسب 341 کرسی عوام و 158 کرسی مجلس سنا، توانست بر رقیب اصلی خود، ائتلاف راست میانه به رهبریت «سیلویوبرلوسکنی» که 277 کرسی مجلس عوام و 156 کرسی سنا را کسب نمود، پیروز شود تا مامور تشکیل دولت گردد.
با توجه به تحولات ایتالیا و سیاست های برلوسکنی در طول پنج سال نخست وزیری در سیاست داخلی و خارجی، مهمترین عوامل و دلایل تاثیرگذار بر نتایج انتخابات که منجر به وداع وی از قدرت گردید، در چند بعد قابل تامل و بررسی است:
1-سیلویو برلوسکنی، در طی پنج سال نخست وزیری، در کنار متحدان خود در ائتلاف راست میانه، همواره با اتهام فساد مالی و دست داشتن در تجارت های غیرقانونی و حتی همکاری با مافیای اقتصادی مواجه بوده اند بگونه ای که در طی ماه های اخیر، برخی از محاکم قضایی علیه برلوسکنی اقامه دعوا نموده و خواستار پاسخگویی وی به پرونده جرایم اقتصادی گردیده اند. برملا شدن ثروت های برلوسکنی و حضور وی در لیست گروه های مافیایی اقتصادی، نوعی انزجار همگانی را بویژه در قشر پایین جامعه از وی به همراه داشت، بگونه ای که بسیاری خواستار استعفای وی از قدرت شدند.
2-در طول دوران نخست وزیری ائتلاف راست، هیچ گونه تحول، جز افزایش تورم، نرخ بیکاری، رشد فساد اقتصادی و مالی در دستگا های اداری، گسترش جرم و جنایت، در ایتالیا روی نداد. سیاست های اقتصادی برلوسکنی موجب شد تا ایتالیا با رشد فزاینده بدهی خارجی مواجه و به عنوان کشوری که یکی از بیمارترین اقتصادها را در اتحادیه اروپا دارد معرفی گردید. بحران اقتصادی چنان سراسر ایتالیا را فراگرفته است که حزب چپ میانه، اولین اولویت شعارها و تبلیغات انتخاباتی خود را بر محور حل مشکلات اقتصادی، افزایش مالیات ثروتمندان (در دوران برلوسکنی، به دلیل همسویی وی با اشراف، آنها از دادن مالیات معاف بودند که این امر فشار مالیاتی را بر سایر اقشار جامعه افزایش می داد)، مبارزه با مفاسد اقتصادی، اشتغال، رفاه اجتماعی و... تدوین و اجرا نمودند. چنانکه بسیاری از ناظران سیاسی علت پیروزی «پرودی» را سیاست های اجتماع گرایانه وی عنوان نمودند.
3-یکی از بازرترین مشخصه های دوران نخست وزیری برلوسکنی، عملکرد و مواضع وی در قبال اتباع خارجی بویژه مهاجرین بود که سبب شده تا بسیاری وی را احیا کننده سیاست های نژادپرستانه و فاشیستی ارزیابی نمایند. در دوران وی محدودیت ها برای مهاجرین بویژه رنگین پوستان که آفریقا به این کشور آمده بودند، افزایش یافت. در حالی که مراکز حقوق بشر از بازداشت های گسترده اقلیت های نژادی و نگهداری آنها در مراکز غیربهداشتی و مغایر با معیارهای بین المللی خبر داده و از آن انتقاد نمودند(در ماه های اخیر شاهد اعتصابات و تحصن های گسترده مهاجران در اعتراض به سیاست های خصمانه و نژاد پرستانه دولت بوده ایم) در همین حال دولتمردان ایتالیا با تصویب قانون مبارزه با تروریسم همسو با اتحادیه اروپا به ایجاد محدودیت برای اقلیت های دینی بویژه مسلمانان پرداخته که نتیجه آن بازداشت و اخراج صدها مسلمان از ایتالیا بود که موجب شد تا در انتخابات اخیر، برلوسکنی از آراء اقلیت های دینی و نژادی محروم گردد.
4-در عرصه سیاست خارجی نیز برلوسکنی، سیاستی مغایر با خواست و انتظار مردم در پیش گرفت. در حالی که مردم خواستار ارتقای روابط با اروپا و حضور پر رنگ تر در آن به عنوان بازیگری فعال و موثر بودند، برلوسکنی، سیاست خود را بر گسترش مناسبات با آمریکا و همپیمان با اهداف توسعه طلبانه آن در عرصه بین الملل معطوف نمود، بگونه ای که بسیاری «رم» را پس از انگلیس برادر و متحد و حتی ستون پنجم آمریکا در اروپا لقب دادند. همگرایی با آمریکا سبب شد تا ایتالیا برخلاف خواست جهانی، وارد جنگ عراق گردد در حالی که نتایج این جنگ برخلاف افغانستان دستاوردی برای بانیان آن نداشت. برلوسکنی در حالی به حضور در عراق ادامه داد که از یک سو انتقادهای جهانی از سیاست های اشغالگران افزایش یافت و ایتالیا نیز به عنوان متحد در جمع این متهمان قرار دارد. از سوی دیگر جنگ عراق حاصلی جز تلفات و بدنامی و افزایش هزینه ها برای مالیات دهندگان ایتالیا در پی نداشت. اهمیت جنگ عراق و مسئله خروج 360 نیروی ایتالیا از این کشور ائتلاف چپ را بر آن داشت تا از ابعاد انتخاباتی خود را خروج فوری از عراق و تجدیدنظر در روابط با آمریکا اعلام کند تا از جو حاکم بر کشور که مخالف جنگ بودند برای پیروزی در انتخابات بهره برداری کند تا حدود زیادی به این مهم نائل آمد.
در نهایت می توان گفت که بی کفایتی برلوسکنی در اجرای سیاست های داخلی و گرایشات یکجانبه وی در سیاست خارجی به آمریکا موجب شکست ائتلاف راست میانه در انتخابات گردید، هر چند که آنها همچنان به سبب پست های کلیدی امیدوارند. البته به این نکته باید توجه داشت که هر چند ائتلاف چپ میانه توانسته به عنوان پیروز انتخابات قدرت را در دست گیرد، اما براساس نتایج و نزدیکی آرا، آنها مجبور به پذیرش ائتلاف و احتمالا واگذاری پست های کلیدی به راست ها می باشند که این امر می تواند، بر عملکرد آینده آنها تاثیرگذار باشد. به عبارتی دیگر روند تحولات ایتالیا بگونه ای پیش می رود که هیچ کدام از ائتلاف ها، نمی توانند تنها برای سیاست های خود تصمیم گیری نمایند و اجبارا باید منافع طرف مقابل را در نظر داشته باشند، لذا ضمن استمرار اختلافات و بحران سیاسی، اجرای طرح های آنها بویژه در راه مبارزه با اشراف و مفاسد اقتصادی و نیز جهت گیری ؟؟؟ در سیاست خارجی از جمله خروج از عراق و همکاری با آمریکا با اختلاف نظر و احتمالا تاخیر بسیار همراه خواهد بود.