علی امینی
نتایج انتخابات اخیر شوراهای محلی انگلیس، دولت و حزب کارگر این کشور را با زلزله سیاسی بزرگی مواجه ساخت. در این انتخابات حزب حاکم 250 کرسی خود را از دست داد و پس از حزب محافظه کار با 40% و حزب لیبرال دمکرات با 27% در ردیف سوم قرار گرفت.
متعاقب این زلزله چند ریشتری، تونی بلر نخست وزیر با برگزاری یک نشست اضطراری به تغییرات گسترده ای در کابینه اهتمام ورزید تا از گسترش دامنه خرابی های ناشی از نتایج انتخابات شوراها جلوگیری کند. عزل و برکناری چهار وزیر کلیدی (کشور، خارجه، آموزش و پرورش و بهداشت و درمان) و جابجایی یک وزارت کلیدی دیگر (دفاع) تنها بخشی از پیامدهای زلزله سیاسی است که بلر ناگزیر به آن مبادرت ورزیده است. کارشناسان مسائل انگلیس بر این باورند که انجام تغییرات و جابجایی های دیگر در دولت کارگری اجتنابناپذیر است.
واقعیت این است که دولت بلر در دو عرصه داخلی و بین الملل با مشکلات عدیده ای مواجه است که گزینه های برون رفت از این وضعیت برای بلر بسیار محدود و اندک است. در عرصه بین الملل دنباله روی از سیاست های یک جانبه گرایانه و شکست خورده نومحافظه کاران واشنگتن بخصوص در مسائل مربوط به اشغال عراق و فشار بر ایران، این کشور را در انزوا و در مرحله سقوط قرار داده است. طی سال های اخیر میان دیدگاه ها و رفتار دولتمردان لندن و سایر کشورهای اروپایی تفاوت های فاحشی ایجاد شده است که ترمیم آن به سهولت امکان پذیر نیست.
اگرچه مقامات اروپایی از بزرگ نمایی این اختلافات پرهیز می کنند اما دنباله روی کورکورانه دولت لندن از سیاست های واشنگتن در تحولات جهانی خشم بسیاری از مقامات، اندیشمندان و شهروندان اروپایی را بر انگیخته است.
انزجاری که نسبت به سیاست های یکجانبه گرایانه نومحافظه کاران آمریکایی در افکار عمومی جهان ایجاد شده است، دامن سیاستمداران دنباله رو لندن را نیز فراگرفته است. مشکل بلر این است که از شکست دوستان دیرینش نظر «خوزه ماریا استار» نخست وزیر اسپانیا و «سیلویو برلوسکونی» نخست وزیر ایتالیا که هر دوی آنها از آمریکا در جنگ عراق حمایت می کردند درس عبرت نگرفته و با اصرار بر مسیر انحرافی خود در تبعیت از سیاست های واشنگتن نه تنها خود که حزب متبوعش را با چالش های غیرقابل جبرانی مواجه ساخته است.
در محیط داخلی نیز بلر طی سال های گذشته با اعتراضات افکار عمومی مواجه بوده است. ادغام فزاینده لندن در سیاست ها و استراتژی جهانی آمریکا، مقامات این کشور را در رسیدگی به ناهنجاری های اجتماعی و سیاسی جامعه بازداشته است. بی توجهی به وضعیت بهداشت و درمان، افت شدید وضعیت آموزش و پرورش، برخوردهای تبعیض آمیز با مهاجران و مسلمانان، فساد اخلاقی برخی از دولتمردان از جمله «جان پریسکات» معاون بلر و... سبب شده تا شهروندان از وی و حزب متبوعش روگردان شوند.
جابجایی در کابینه و تغییرات گسترده وزرا که در طول دو دهه گذشته بی سابقه بوده است اگرچه ناشی از فشارهای فزاینده سیاسی انجام می گیرد، اما تلاشهایی مذبوحانه از سوی بلر با هدف انحراف و فریب افکار عمومی آنها قلمداد می شود تا شاید از سقوط حتمی خود پس از گذشت یک سال از دوره سوم نخست وزیریش جلوگیری کند. براساس نظرسنجی هایی که اخیرا انجام گرفته است محبوبیت بلر بشدت تنزل یافته و امکان عزل و کنارگیری وی رو به افزایش است، بویژه اینکه وی اینک در میان یاران هم حزبی اش نیز با انتقادات تندی مواجه است.
با این حال باید منتظر زمان بود که آیا تونی بلر متحد جورج بوش می تواند از پیامدهای زلزله سیاسی ناشی از انتخابات شوراهای محلی خلاصی یابد یا اینکه نظیر دوستانش در اسپانیا و ایتالیا عرصه را به رقبای سیاسی خود واگذار میکند.