اشاره : اکنون که پیش نویس قطعنامه سوم علیه فعالیت هاى صلح آمیز هسته ایران در نشست گروه 1+5 در برلین تدوین شده است نگاهى بر روند فعالیتهاى هسته اى ایران از آغاز تا کنون مى تواند ترسیم کننده آینده مسیر فعالیت هاى هسته اى ایران باشد.در این نوشتار به صورت اجمالى تحولات هستهاى ایران را از بدو پیدایش تا کنون از نظر مى گذرانیم.پس از استفادهآمریکا از بمب اتمى درهیروشیما و ناکازاکى و همچنین قدرت روزافزون شوروى ایالات متحده براى ترمیم چهره خود و همچنین حفظ کمربند آهنى در پیشروى کمونیسم شوروى طرح هسته اى شدن ایران را مطرح کرد.سال 1958 ایران با تلاش ایالات متحده به آژانس بین المللى انرژى اتمى پیوست و از این پس نمایندگان ایران در نشستهاى آژانس شرکت کردند.پس از آن در سال 1974 شاه سازمان انرژى اتمى ایران را تاسیس کرد و مسئولیت ساخت4 نیروگاه را بر عهده آن گذاشت.از آن پس این نهاد براى ساخت نیروگاه متوسل به شرکت هاى غربى شد.از مهمترین این شرکت ها را مى توان زیمنس آلمان و کرافتورک یونیون آلمان غربى نام برد.این تفاهم نامه ها با کشورهاى غربى سرانجام به ساخت 85درصدى راکتور شماره یک نیروگاه بوشهر و احداث 65 در صدى راکتور شماره دو این مجتمع منجر گشت.اما پس از انقلاب اسلامى اکثر شرکت ها حاضر به ادامه کار نبودند .از سوى دیگر برخى از اقدامات سازمان انرژى اتمى ایران همچون لغو یک طرفه قرار داد با شرکت یوردیف فرانسه موجب نیمه تمام ماندن فعالیت هاى غنى سازى و درخواست غرامت از طرف شرکت فرانسوى به مبلغ 900 میلیون فرانک شد.به هر حال از اوایل انقلاب تا سال 1369 تلاش هاى زیادى از طرف ایران براى تکمیل طرحهاى به زمین مانده همچون نیروگاه اتمى بوشهر صورت گرفت اما وضعیت بحرانى کشور که شامل حملات مکرر عراق به تاسیسات هسته اى و همچنین وضع تحریم هاى سیاسى اقتصادى علیه ایران مى شد مانع از آن شد که فعالیت ها ى صلحآمیز هسته اى ایران روند عادى خود را پیش بگیرد.اما پس از دوران جنگ و آغاز دوران سازندگى توجه زیادى به بازسازى و تکمیل پروژه هاى هسته اى صورت گرفت و توافقات متعددى با کشورهاى آرژانتین ، اسپانیا،چین و روسیه صورت گرفت که مهمترین نتیجه این مفاهمهها را مى توان پذیرش روسیه براى تکمیل پروژه بوشهر دانست .این کشور على رغم فشارهاى کاخ سفید و رژیم صهیونیستى ترمیم و تکمیل نیروگاه هسته اى بوشهر را تقبل کرد. اما پس ازعدم همکارى هاى کشورهاى غربى در همکارى با ایران براى تکمیل چرخه سوخت در سال 1376 شوراى فناورى تشکیل شد و در این شورا مصوب گردید علاوه بر تکمیل نیروگاه بوشهر 6 واحد نیروگاه هسته اى دیگر نیز راهاندازى شود و در عین حال ایران سوخت نیروگاههاى هسته اى را نیز خود تامین کند.در این راستا و براى آغاز چرخه سوخت ،جوانان برومند و افتخار آمیز کشور در سال1377 و در عین ناباورى پروژه اى که چینى ها باید در 11 سال به ایران تحویل مى دادند در عرض 4 سال به بهره بردارى رساندند.از سوى دیگر انجام پروژه نطنز بدون کمک کشورهاى خارجى به انضمام تولید دستگاه هاى گریز از مرکز مایه اى براى تعجب جهانیان شد.جمهورى اسلامى علاوه بر این موفقیتها توانست فناورى آب سنگین اراک و همچنین غنى سازى با استفاده از لیزر را تکمیل کند.این موفقیتها که در گزارشات بازرسانى آژانس ثبت مى شد باعث توجه افکار عمومى به مسئله ایران شد.دشمنان قسم خورده این مرز و بوم که چشم دیدن موفقیت این ملت آزاده را نداشتند از سال1376 در صدد غیر صلح آمیز نشان دادن فعالیت هاى ایران برآمدند و از هیچ فعالیتى در منصرف کردن چین و روسیه در تکمیل پروژه هاى هسته اى ایران دریغ نکردند و این امر باعث شد که روند تکمیل پروژه هسته اى ایران به کندى پیش برود. اما در سال 1382 تلاش هاى جوانان ایرانى ثمر ه داد و ایران به جمع کشورهاى هستهاى پیوست و در صنعت انرژى هستهاى به نقطهاى غیر قابل بازگشت رسید.کارشکنى هاى ایالات متحده آمریکا و سه کشور اروپایى از همین مقطع آغاز شد.برهمین اساس در اکتبر 2003 دکتر حسن روحانى سه وزیر خارجه آلمان ، فرانسه و انگلیس را به تهران دعوت کرد و بر اساس توافقاتى که به وجود آمد در 29 مهر تفاهم نامه سعدآباد به امضا رسید.براساس این تفاهم نامه ایران پروتکل الحاقى را امضاء و بخشى از فعالیتهاى غنى سازى خود در نطنز را به حالت تعلیق درآورد، در عوض اروپا متعهد شد به بسته شدن پرونده ایران و عدم ارجاع به شوراى امنیت کمک کند و همچنین از ارائه کمکهاى تکنولوژیک در زمینــــــه فعالیتهاى هستهاى صلح آمیز و آغاز همکارى هاى اقتصادى تجارى و امنیتى با ایران دریغ نکند.این پیمان که در واقع قدم هاى اصلى و روبه جلوى تهران در اعتمادسازى را یادآور مى شد به دلیل عدم پایبندى تروئیکاى اروپایى لغو گردید اما در مهر 83 تفاهم نامه جدیدى در پاریس تشکیل شد و ایران براى ایجاد شفافیت در فعالیت هاى خود اختیارات فراتر از قانون را به بازرسان آژانس داد.این روند یعنى تعلیق بخشى از فعالیت هاى هسته اى ایران تا نشست بروکسل که در آن تروئیکاى اروپایى با ایالات متحده همسو شدند ادامه داشت اما پس از خرداد 83 ایران تفاهم نامه پاریس را ملغى اعلام کرد و پیشنهاد 6 گزینه اى جدیدى را ارائه داد که البته هیچ کدام از این پیشنهادها از سوى اروپا جوابى نداشت و لذا ایران پس از انتخابات ریاست جمهوری1384 پلمب مرکز یو سى اف را شکست و اقدام به بهره بردارى از این مرکز کرد.پس از این اقدام ایران تروئیکاى اروپایى خواستار ادامه مذاکرات شدند.برهمین اساس سه کشور اروپایى در آخرین پیشنهاد خود خواستار تعطیلى فعالیتهاى هسته اى ایران، تعهد تهران به عدم خروج از پیمان منع گسترش سلاح هاى هسته اى و تامین سوخت هسته اى ایران از روسیه شدند اما ایران این پیشنهاد اروپا درباره برنامه هسته اى کشورمان را رد کرد و آن را توهین آمیز و ناقض قانون بین الملل خواند.پس از عدم پذیرش پیشنهاد اروپا از سوى تهران اعضاى شوراى حکام آژانس بین المللى انرژى اتمى نشستى اضطرارى را در خصوص پرونده هسته اى ایران تشکیل دادند و قطعنامه پیشنهادى سه کشور اروپایى علیه برنامه هسته اى ایران را تصویب کردند.سرانجام در اسفند سال 1384 پرونده هسته اى ایران براساس گزارش محمدالبرادعى مدیر کل آژانس، به شوراى امنیت سازمان ملل متحد گزارش شد.این عمل را مى توان در حقیقت پایان مذاکرات تهران و تروئیکاى اروپایى دانست.کاخ سفید و اروپا در حقیقت با ارجاع پرونده هسته اى ایران به شوراى امنیت خواهان زیر فشار گذاشتن ایران با تحریم هاى متوالى بودند و سرانجام نیز در 9 مرداد سال1385 قطعنامه 1969 را علیه فعالیت هاى هسته اى ایران تصویب کردند.این قطعنامه که با واکنش ایران روبرو شد هیچ گونه تاثیرى بر فعالیتهاى هسته اى نداشت و ایران به بازگشایى مجتمع هاى پلمب شده خود ادامه داد.ادامه مخاصمات بین تهران و اروپا دوباره منجر به آن شد که قطعنامه1737 علیه ایران تصویب شود البته این قطعنامه تحت فشار چین و روسیه اندکى متعادل تر از قطعنامه قبلى بود.این قطعنامه شامل برخى از محدودیتهاى اقتصادى براى بانک هاى ایران و سران نظامى ایران که در فعالیت هاى موشکى دخیل بودند مىشد.پس از این قطعنامه گزارش محمد البرادعى در نوامبر که مبتنى بر توافقات دکتر لاریجانى با خاویر سولانا مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا بود مشروعیت ادامه کار پرونده هسته اى ایران را زیر سوال مى برد . در این گزارش محمد البرادعى با اشاره به فعالیت هاى گسترده ایران با آژانس تصریح کرد که هیچ مدرکى دال بر وجود سلاح هسته اى در ایران وجود ندارد.از سویى گزارش 16 نهاد جاسوسى ایالات متحده پیرامون فعالیت هاى هسته اى ایران باعث رسوایى کاخ سفید و تروئیکاى اروپایى در جهان شد .سفر اخیر رئیس آزانس به تهران و دیدار با مقامات بلند پایه ایرانى گواهى بر این موضوع است.شاید بتوان مهمترین رخدادها در فعالیت هاى هسته اى ایران را مباحثى دانست که از نظر گذراندید .دلیل ذکر این مبحث دربالا به دست آوردن تحلیل جامع پیرامون روند فعالیت هاى هسته اى کشورمان است.شاید با توجه به نکات بالا این امر تنویر گردد که ایران از ابتدا به دنبال سلاح هسته اى نبوده و در تمام اوقات خواهان شفاف سازى و حرکت در مسیر قوانین نهادهاى بین المللى بوده وتنها این غرب است که همواره به دنبال جنجال آفرینى و هوچى گرى بوده است .این بحث که خود کشورهاى اروپایى خواستار بهره مندى ایران از انرژى هستهاى بودند قابل کتمان نیست اما با برچیده شدن نظام طاغوتى پهلوى تمام فعالیت ها با ایران قطع مىشـــــــود و این خود دلیلى است کــــــــــــه قدرتهاى بزرگ همواره به دنبال منافع خود هستند و نه مطالبات ملت ها. اما پیرامون نشست اخیر گروه 1+5 باید گفت که این نشست در حقیقت هیچ کدام از اهدافى را که مدنظر کشورهاى غربى بوده بر آورده نساخته است.کشورهاى اروپایى همواره خواستار این امر بودند که با ارجاع پرونده هسته اى ایران به شوراى امنیت راه را براى قطعنامه هاى پله اى باز کنند.اما مقاومت و پایدارى جمهورى اسلامى ایران در قبال احقاق حقوق حقه خود همچنان ادامه دارد.جان بولتون نومحافظه کار افراطى کاخ سفید در مورد روند قطعنامه هاى علیه ایران مى گوید سیاستهاى دولت بوش در قبال برنامه هسته اى ایران مرا به شدت ناامید کرده زیرا ایرانى ها بدون آنکه ما بتوانیم جلوى پیشرفت آنها را بگیریم همچنان به برنامه هسته اى خود ادامه مى دهند و ما در برابر آنها تسلیم شده ایم .وى اخیرا کتابى به نام “تسلیم شدن یک گزینه نیست “منتشر کرده است که در مورد سیاست هاى امریکا در قبال ایران است.وى در مورد این کتاب و علت نامگذارى آن تصریح مى کند “من کتاب خود را دقیقا به این علت «تسلیم شدن یک گزینه نیست» نام نهادم که اعلام کنم ما در برابر ایران تسلیم شده ایم. زیرا ایران همچنان در حال ادامه دادن به برنامه تسلیحات هسته اى خود است و ما آن را در حد خود متوقف نکردیم.”تحولات هسته اى ایران را مى توان همچون گلوله اى دانست که از اسلحه خارج شده و هرگز به عقب بر نخواهد گشت و غرب در صورتى که حتى تمام تلاشش را به کار گیرد نمى تواند ایران را از مسیر هسته اى منحرف کند زیرا که انرژى هستهاى نه خواست دولت ایران بلکه مطالبه عمومى اى از سوى اقشار مختلف جامعه ایرانى است و لذا هرگونه اقدامى از سوى غرب نمى تواند ایران را به عقب برگرداند.