بصیرت: یکی از سیاست های اصلی کاخ سفید در مقابله با روند هسته ای شدن کشورمان تکیه بر قدرت تحریم ها بوده است.روند تحریم ایران از سوی شورای امنیت در تاریخ 23 دسامبر 2006 کلید خورد که این شورا باوجود فقدان سند مستندی دال بر انحراف فعالیتهای صلحآمیز هستهای، قطعنامه 1737 را که بیشتر بر تحریمهای تجاری، مالی، صنایع موشکی و هستهای ایران بر اساس بند 41 فصل هفتم منشور مللمتحد متمرکز شده بود تصویب نمود . پس از آن در تاریخ 24 مارس 2007 (4 فروردین 1386)، شورای امنیت قطعنامه 1747 که دومین قطعنامه بود را تصویب کرد. پس از آن شورای امنیت در سوم مارس 2008 (13 اسفند 1386) با چهارده رأی موافق و یک رأی ممتنع، قطعنامه 1803 را تصویب نمود .
شورای امنیت در 27 سپتامبر 2008 (ششم مهر 1387) نیز قطعنامه 1835 را به تصویب رساند و در آن بدون ذکر تحریمهای جدید، تنها خواستار «تمکین فوری و کامل» ایران به مفاد قطعنامه 1737، 1747 و 1803 و حل وفصل مسالمت آمیز موضوع شد و در آخرین مورد نیز در 9 ژوئن 2010 قطعنامه 1929 را علیه ایران صادر کرد.
با این حال باید گفت که به اذعان بسیاری از صاحب نظران تحریم ها دیگر کارایی خود را از دست داده اند. به عنوان مثال چندی پیش روزنامه آمریکایی نیویورک پست در گزارشی با اشاره به ناکارآمدی تحریمها در قبال ایران، فهرستی از اقداماتی که مردم آمریکا نباید در سال جدید میلادی به محقق شدن آن امید داشته باشند، منتشر کرد. روزنامه آمریکایی نیویورک پست در گزارشی به مناسبت آغاز سال جدید میلادی به انتشار لیستی که معتقد است در سال 2011 نیز که در سال آینده میلادی نباید روی آنها شرط بندی کرد اقدام کرده است.یکی از مواردی که این روزنامه آمریکایی به آن اشاره کرده است موفقیت غرب در اعمال تحریم علیه ایران است.این نشریه آمریکایی در گزارش خود با اشاره به عدم موفقیت تحریمهای اعمال شده علیه ایران، تأکید کرد که در سال 2011 نباید روی موفقیت تحریمها علیه ایران حساب کرد و به محقق شدن آن امید داشت.
در واقع ادامه تنش سیاسی بین ایران و غرب در سال های اخیر نه تنها به ضرر تهران نبوده بلکه این شرکت های غربی بوده اند که از بازار ایران محروم شده اند. به عبارت بهتر در مقطعی که جهان در بحران و رکود اقتصادی به سر می برد اقتصاد بسته ایران فرصت بسیار مناسبی برای شرکت ها و سرمایه گذاران اقتصادی غربی است. البته غالب شرکت های غربی نیز خواهان لغو تحریم ها علیه ایران شده اند که شاید شاخص آن تلاش بیش از 20 شرکت آمریکایی از جمله بوئینگ ، اکسون موبیل، هالیبرتون، زمینس، کونوکوفیلیپس و هانوور برای جلوگیری از تصویب تحریم ها علیه ایران در کنگره باشد.
البته در حالی که برخی از شرکت های آمریکایی خود را مجبور به اعمال سیاست های کاخ سفید می کنند بسیاری از شرکت های اروپایی و آسیایی در حال تجارت با ایران هستند. به عنوان مثال رویترز اخیرا اعلام کرد تحریمهای آمریکا علیه ایران روند واردات نفت از این کشور را متوقف نکرده و مشتریان نفت ایران با دور زدن تحریمها همچنان به واردات از ایران در2011ادامه میدهند.بر اساس این گزارش چین، ژاپن و کره جنوبی که مجموعا روزانه یک میلیون بشکه نفت از ایران خریداری می کنند در سال 2010 به روند عادی واردات نفت از این کشور ادامه دادند و این روند در سال 2011 نیز ادامه خواهد یافت.ژانگ لیو تانگ کارشناس ارشد موسسه فکتس گلوبال انرژی تاکید کرد ایران یک
صادر کننده بزرگ نفت است . برای چین، هند،کره جنوبی و ژاپن غیر ممکن است که خرید نفت از ایران را متوقف کنند و از این کشور بزرگ چشم پوشی نمایند. وی افزود شرکتهای هندی نیز برای واردات نفت از ایران در کوتاه مدت راهکارهای دیگری را پیدا خواهند کرد .
اگر هند تحت تاثیر فشارهای آمریکا و اروپا واردات نفت از ایران را کاهش دهد این مسئله به نفع چین خواهد بود .
یک مقام آگاه چینی نیز گفت هیچ دلیلی برای متوقف شدن مبادلات نفتی ایران و چین وجود ندارد . صادرات نفت ایران هنوز در فهرست تحریم های شورای امنیت قرار نگرفته است . البته اگر شورای امنیت تحریم جدیدی وضع کند چین نیز پیروی خواهد کرد . ولی با توجه به همکاری های گسترده ایران و چین در گذشته دلیلی برای متوقف شدن این همکاریها وجود ندارد .
بانک مرکزی هند اخیرا با تصمیم ناگهانی خود مبنی بر ممنوعیت مبادلات ارزی بر مبنای یورو و دلار با ایران تا حدی بر این روند تاثیر منفی گذاشته است .گرچه صادرات نفت ایران به چین در سال 2010 حدود
10 درصد کاهش داشت ولی ایران هنوز سومین صادر کننده بزرگ نفت به چین است .یک مقام ارشد شرکت اس کی انرژی کره جنوبی نیز تاکید کرد تحریم های آمریکا هیچ تاثیری بر واردات نفت ما از ایران نداشته است . تا زمانی که با مشکل خاصی روبرو نشویم واردات نفت از ایران در سال 2011 ادامه خواهد داشت . یک مقام رسمی هیوندای اویل بانک کره نیز گفت واردات نفت کره جنوبی از ایران در سال 2011 ثابت خواهد بود .حجم مبادلات تجاری کره با ایران حدود 1/5 درصد کل مبادلات تجاری سئول را تشکیل می دهد . ایران چهارمین صادر کننده بزرگ نفت به کره به شمار می رود .
طی یازده ماه نخست 2010 کره بیش از1/67 میلیون بشکه نفت از ایران وارد کرده است که این رقم 8 درصد کل واردات نفت این کشور را تشکیل می دهد . این رقم در سال 2009 بیش از 10 درصد بوده است .ژاپن دومین مصرف کننده بزرگ انرژی در آسیا نیز روزانه حدود 320 هزار بشکه نفت از ایران وارد
می کند . میزان واردات نفت ژاپن از ایران در سال 2010 نسبت به سال 2009 بیش از
24 درصد کاهش داشته است و به کمترین حد خود در 17 سال اخیر رسیده است .
البته وضعیت اقتصادی ایران نیز در مقطع فعلی دلیلی بر بی تاثیری تحریم های اقتصادی غرب علیه ایران است . در واقع اجرای هدفمند سازی یارانه ها نشانه ای محکم از بی تاثیر بودن تحریم ها
بر جامعه ایرانی است. این برنامه که می توان آن را مهمترین برنامه اقتصادی نظام جمهوری اسلامی ایران از ابتدای پیدایش تاکنون نام نهاد در اوج فشار های اقتصادی در حال اجراست. این در حالی است که خود اجرای این طرح بالطبع می تواند به دلیل افزایش قیمت ها موجب نارضایتی در میان مردم می شود .
لذا در نهایت باید گفت تحریم های کاخ سفید و شورای امنیت علیه ایران نه تنها تاثیر گذار نبوده است بلکه این تحریم ها بیش از بیش شرکت های بحران زده غربی را تحت فشار قرار می دهد.
زهرا خسروی