آزمایش هستهای کرهشمالی که به گفتهی این کشور با هدف رویارویی با سیاستهای خصمانه آمریکا صورت گرفت، از تضعیف "پیمان منع اشاعهی سلاح هستهای"(انپیتی) و نقش آمریکا در تحلیل تدریجی کارایی این پیمان نشان دارد. به گزارش خبرگزاری فرانسه از واشنگتن، با وجود یک سال دیپلماسی جهانی فشرده، "پیونگیانگ" که سال ۲۰۰۳میلادی از انپیتی خارج شده بود، روز دوشنبه از انجام آزمایش هستهای خبر داد. آزمایش هستهای این کشور اولین انفجار هستهای از زمانی محسوب میشود که پاکستان با اجرای شش انفجار در سال ۱۹۹۸میلادی جایگاه هستهای خود را تثبیت کرد و به عنوان یکی از اعضای باشگاه هستهای، به هند رقیب منطقهای خود پیوست. بیاعتنایی این سه کشور اسیایی (به انپیتی) و همچنین "اسرائیل" که گمان میرود سلاح هستهای در اختیار دارد، موجب تحلیل تدریجی انپیتی، این معاهده چندجانبه برای جلوگیری از اشاعه سلاح هستهای شده است، اما تحلیلگران اقدامات آمریکا را نیز از مهمترین عوامل تضعیف کارایی انپیتی میدانند. دورنمای پیمان منع اشاعه هستهای حتی پیش از آزمایش هستهای کره شمالی نیز به خاطر اقدامات دولت "جرج بوش" رئیس جمهوری آمریکا تیره و تار شده بود. بوش با ارائهی پیشنهادی در زمینهی یک توافق مهم برای کمک به گسترش صنعت انرژی هستهای هند، کشوری که انپیتی را امضا نکرده است، به واقع از بیاعتنایی و چالشطلبی در برابر این پیمان حمایت کرد. با وجود ممانعت کشورهای عمدتا صنعتی جهان از عرضهی سوخت مورد نیاز رآکتورهای اتمی و سایر تجهیزات مربوطه به هند، واشنگتن براساس یک توافق هستهای غیرنظامی، به توسعه برنامه انرژی هستهای غیرنظامی هند کمک میکند. از سوی دیگر، آمریکا و پنج کشور دیگر قرار است هفته جاری رایزنیهایی را در سازمان ملل در خصوص برنامه هستهای صلحآمیز ایران و خودداری این کشور از تعلیق غنیسازی اورانیوم، به عمل اورند. ایران تاکید دارد که هدف از فعالیت غنیسازی، صرفا تولید سوخت مورد نیاز نیروگاههای هستهای است، اقدامی که انپیتی آن را برای اعضای خود از جمله ایران مجاز میداند. جمهوری اسلامی در عین حال هشدار داده است که در واکنش به تحریمهای احتمالی به خاطر پیگیری برنامهای که براساس ضوابط پیمان منع اشاعه هستهای حق مشروع کشورهاست، احتمالا از این پیمان خارج خواهد شد. از سوی دیگر، احتمال دارد آزمایش هستهای کره شمالی کشورهای همسایهی آن را مانند کره جنوبی، تایوان و ژاپن، به بازبینی وضعیت عدم اشاعه هستهای خود ترغیب کند. برخی از کارشناسان بخش عمده مسوولیت ایجاد وضعیت موجود و بحرانهای هستهای کنونی را متوجه دولت آمریکا و خودداری این کشور از انجام مذاکرات مستقیم با کشورها میدانند. "جرج پرکوویچ"، یک کارشناس عدم اشاعه هستهای در "موسسه کارنگی برای صلح بینالمللی" گفت: "تصور میکنم نقطه خطای ما در داشتن این دیدگاه است که مذاکره با افرادی را که رابطه دوستانهای با ما ندارند، پاداشی وحشتناک برای خود میدانیم." "جوزف سیرینسیونه" از "مرکز پیشرفت آمریکا" نیز گفت که واشنگتن "فرصتهای متعددی برای توافق با کره شمالی داشت"، اما از این فرصتها استفاده نکرد.