الگو شدن جمهوری اسلامی ایران

جواد رضایى
اعضای مجلس خبرگان پس از اتمام اجلاس دو روزه در روز سوم با مقام معظم رهبری دیدار کردند و معظم له به حسب شأن و جایگاه این مجلس و بزرگانی که عضو آن هستند بیاناتی ایراد کردند که در بر دارنده مهم ترین مسائل جاری جهان اسلام و ایران بود. درباره بیانات ایراد شده می توان گفت: از یک منظر به سه دسته قابل تقسیم است: 1- مسائل داخلی، 2- مسائل خارجی، 3- مسائل میانی که حلقه واسط و ربط دهنده مسائل داخلی به مسائل خارجی است. از منظر دیگر مسائل مطرح شده در یک راستا و کاملاً در ارتباط با یکدیگر است که قابلیت جدا شدن و هویت مستقل پیدا کردن را دارد. نوشتار حاضر به «الگو شدن جمهوری اسلامی ایران» و موضوعات مرتبط با آن پرداخته که در فرمایشات مقام معظم رهبری برجسته بود.
الف) وظایف مهم: مقام معظم رهبری زمینه بحث «الگو شدن جمهوری اسلامی ایران» را با این عبارت فراهم کردند: «حوادث بسیار عظیمی که در کشورهای منطقه در حال وقوع است هنوز در ابتدای راه است و باید با درک ابعاد گوناگون آن، به وظایف مهم خود عمل کنیم.» این فراز از سه مسئله صحبت می کند: 1- این حوادث در ابتدای راهند. یعنی باید مسیر طولانی را طی کنند تا به ثبات سیاسی برسند و در طی این مسیر حوادث پیش بینی نشده و متعددی پیش رو دارند که هر یک به نوبه خود می تواند بر سرنوشت این حوادث تأثیر بگذارد. 2- باید ابعاد گوناگون این حوادث را درک کرد. اگرچه همه این حوادث در کشورهای مختلف ظاهری مشابه هم دارد و در آنها مخالفت با رژیم های مستبد حاکم مشاهده می شود، اما این به معنای یکسان و یک جور بودن این اعتراض ها و قیام ها نیست و می توان از جنبه های مختلف برای آنها ویژگی های متفاوت بیان کرد. مانند: موقعیت جغرافیایی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، ساختار اجتماعی، اهمیت منطقه ای و بین المللی و... درک ابعاد مختلف این حوادث مقدمه طرح مهم ترین محور این فراز یعنی «عمل به وظایف مهم» است.
3- عمل به وظایف مهم: از این بیان مقام معظم رهبری این طور برداشت می شود که جمهوری اسلامی نسبت به این حوادث وظایف مهمی دارد که باید به آن عمل کند. حال این سوال پیش می آید که این وظایف مهم کدامند؟ یقیناً جمهوری اسلامی ایران قصد دخالت در امور این کشورها را ندارد و مفهوم این بیان هم دخالت نیست. نفی دخالت هم به معنای نادیده گرفتن این حوادث و دوری از آن ها نیست. با این غربال مفهومی و نفی و اثبات های انجام گرفته، تا حدودی روشن تر می شود به این سوال پاسخ داد: این وظایف مهم کدامند؟ آنچه مسلم است اینکه این حوادث منجر به تحولاتی می شود که در حوزه منافع جمهوری اسلامی ایران قرار دارد. نتیجه آن هر چه باشد، ایران نمی تواند و نباید نسبت به آن بی تفاوت بماند. مسلماً ایران وظیفه دارد تا آنجایی که ضوابط بین المللی اجازه می دهد و در عرف بین المللی مرسوم است تلاش کند تا مسیر تحولات همسو با منافع کلان ایران در منطقه باشد، همان طور که تمامی کشورهایی که در این حوادث برای خود نقش و سهمی قائل هستند، در تلاشند منافعی کسب کنند. این کلیت بحث است که مقام معظم رهبری به آن اشاره فرمودند، اما برای جزیی و برنامه ای شدن آن باید کلیه دستگاه های دخیل فعال شوند تا ایران در مقابل رقبایی که برخلاف ظاهر درهم ریخته در خفا بسیار پیچیده عمل می کنند، از روند تحولات عقب نماند.
ب) دو شاخص مهم تحولات: مقام معظم رهبری درباره نسبت این تحولات با خواست مسلمانان فرمودند: «روند این تحولات، آرزوی همه مسلمانان صادق و اندیشه های والا در ایران و دیگر کشورهای جهان بوده است.» از نگاه مقام معظم رهبری حوادث جاری در جهان عرب به عنوان یک خیزش اعتراضی علیه وضع موجودی که با اسلام ناب فرسنگ ها فاصله دارد، در زمره آرزوی مسلمانان و اندیشه های رشد یافته است و باید از آن استقبال و حمایت درخور و سنجیده کرد. معظم له برای این تحولات دو شاخص مهم برشمردند: 1- حضور و استقامت ملت ها در میدان مبارزه و خطر که قدرت الهی را به صحنه می آورد و اراده و عزم آنان را استحکام می بخشد و پیروزی آنان را قطعی می کند. 2- شعار اسلام. معظم له با تأیید اینکه ممکن است در انگیزه معترضان مسائل لیبرالی و قومی وجود داشته باشد، اما تأکیدشان بر این است: «متن و بدنه ملت های منطقه، مسلمان است و به همین علت شعارهای اسلامی در تحولات جاری، نمایان و محسوس است.» علت بسیج شدن اجانب و به میدان آوردن تمامی امکانات و به خرج دادن تلاش های پیدا و پنهان برای در دست گرفتن هدایت تحولات همین مسلمان بودن معترضان و تأثیرپذیری از آموزه های اسلامی است. دشمنان می دانند چنانچه معترضان آزادانه و بدون دخالت اجانب کارشان را ادامه دهند و به پیش برند منزل و مقصد نهایی آن ها اسلام خواهد بود که در آن صورت کار برای اجانبی که ده ها سال با حمایت از حکام وابسته این کشورها مشغول غارت و چپاول ثروت عظیم این ملت ها بودند، سخت و تلخ خواهد شد و چه بسا آن ها مجبور شوند از منافع عظیم و باد آورده دست بکشند و منطقه را به حال خود رها کنند و با آن ها مشابه بسیاری از کشورهای جهان از نو رابطه برقرار کنند.
ج) الگوی جمهوری اسلامی ایران: شاید بتوان گفت در بین فرازهای مختلف بیانات مقام معظم رهبری موضوع محوری «الگوی جمهوری اسلامی ایران» مهم ترین است، کما اینکه یقیناً این مهم در روند تحولات جاری مهم ترین است و با اینکه سعی می شود ترفندهای مختلفی به کار گرفته شود تا این واقعیت نمود نیابد، اما به دلایل عدیده می توان اثبات کرد، «الگوی جمهوری اسلامی ایران » فعال است و برای این فعال بودن می توان مراحلی را برشمرد از جمله: انگیزه آفرینی برای اعتراض، مشوق و مقوم بودن برای ادامه اعتراض و اینکه پس از پیروزی و حتی رسیدن نسبی به خواسته ها چگونه عمل کنند. مقام معظم رهبری در این باره فرمودند: «پیروزی انقلاب اسلامی، تشکیل جمهوری اسلامی، ماندگاری، استحکام و پیشرفت های چشمگیر و روزافزون نظام اسلامی در زمینه های مختلف به عنوان یک الگوی هویت بخش و عزت آفرین در مقابل چشمان ملت های مسلمان منطقه قرار دارد و آن ها را تحت تأثیر قرار داده است.» از فرمایشات معظم له مشخص می شود جذابیت های انقلاب اسلامی در مرحله آغاز و نظام جمهوری اسلامی پس از پیروزی و تثبیت آنقدر قوی و زیاد و متنوع است که می تواند در ملت ها شجاعت اعتراض و شور و امید رسیدن به مراتب و منافعی را ایجاد کند که در عین شایستگی از آن محروم هستند. سال هاست کشورها از جنبه های مثبت و منفی تقلید که در معنایی به بحث الگو مربوط می شود، استفاده می کنند. تقلید از سیاست های اقتصادی موفق، تقلید از سیاست های فرهنگی موفق، تقلید از برنامه ها و رویکردهای سیاسی موفق، تقلید از روش ها و راهبردهای نظامی موفق و... در جهان امروز بخشی از روش های اداره موفق کشورها محسوب می شود. در مقابل این تقلیدهای تقریباً مثبت تقلیدهای منفی هم وجود دارد که توسط کشورهای قدرتمند و با اهداف استکباری ترویج می شود که امروزه از ارکان ناتوی فرهنگی و جنگ نرم است که با مقلد نمودن مردم یک کشور در مسائل فرهنگی و آداب اجتماعی ملت ها را از سرمایه ملی که حاصل صدها سال زندگی و تجربه بوده جدا می کنند و با جایگزین کردن تدریجی فرهنگ ها و آداب اجتماعی تباه کننده آن سرمایه ملی را از بین برده و پس از بی پشتوانه کردن ملت ها آنها را استحاله و بی هویت می کنند. ملت های استحاله و بی هویت شده لقمه های چرب و نرمی هستند برای مستکبرین حریص و طماع که هیچ گاه سیر نمی شوند و از بلعیدن دست برنمی دارند. اگر تقلید وجود دارد که وجود دارد و براساس یک الگو انجام می شود و موارد متعدد آن در موضوعات مختلف مشاهده شده است، پس در اعتراض و انقلاب هم می توان براساس یک الگوی زنده و موفق و برخوردار از عوامل مشترک تقلید کرد و به نتایج درخشان رسید.
از این رو انقلاب اسلامی قابلیت الگو شدن را دارد به ویژه برای کشورهای مسلمانی که این روزها دستخوش تحولات سرنوشت ساز هستند. دشمن به این قابلیت رسیده و از ارتباط ذاتی الگو بودن انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی با ملت های مسلمانی که حقوق شان توسط حکام مستبد زیر پا گذاشته شده، اطلاع دقیق و کاملی دارد و سیاست های منطقه ای اش را بر پرهیز دادن مردم این کشورها از الگو گیری از انقلاب اسلامی قرار داد و برای چند سالی در ظاهر موفق به نظر می رسید، اما گویا همه مسئله در ظاهر نمایان نشده بود و در بخش پنهان ماجرا الگوی انقلاب اسلامی بدون سر و صدا و ابراز وجود مشغول فعالیت و متراکم کردن انرژی اعتراض و قیام بود که در یک حرکت دفعی و ناگهانی خودش را نشان داد. در اوضاع و احوال فعلی نیز همچون گذشته ستیز رسانه ای غرب برای ممانعت از الگو شدن انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران وجود دارد، چرا که به زعم آنها هنوز هم می توان خیزش ایجاد شده را مهار کرد و یکی از راه های آن را تهاجم رسانه ای : تبلیغاتی علیه جمهوری اسلامی ایران با محوریت سیاه نمایی می دانند. مقام معظم رهبری در تشریح این مهم بیان داشتند: «زورگویان جهانی با روش های مختلف از جمله بزرگنمایی ضعف ها و دروغ پردازی های مستقیم و غیرمستقیم، تلاش می کنند الگوی جمهوری اسلامی را در چشم ملت ها تضعیف و تخریب کنند.»
د) تضعیف الگوی جمهوری اسلامی ایران: صورت مسئله و موضوع اصلی این است که انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران از جذابیت ها و توانایی های ذاتی برخوردار است که می تواند الگوی بسیاری از ملت ها واقع شود و روند تحولات جاری نشانه موید این نظر و ادعاست و دشمن نیز آن را پذیرفته و به شدت احساس خطر کرده و بر میزان فعالیتش برای مقابله با آن افزوده است. مقام معظم رهبری ضمن بیان ارزش و اهمیت «الگو شدن جمهوری اسلامی» در نگاهی آسیب شناسانه معتقدند دو عامل درونی و بیرونی در تضعیف الگوی جمهوری اسلامی موثرند و آن را این گونه تشریح می کنند: «عامل درونی از جمله نقص ها، کوتاهی ها، کم کاری ها، اختلافات، قدرت طلبی، بی سیاستی و دنیاطلبی در تخریب جمهوری اسلامی در چشمان ملت ها، تأثیر بیشتری دارد و اگر این مسائل را مراقبت و علاج کنیم عامل بیرونی یعنی تبلیغات دشمن با اراده خداوند خنثی خواهد شد.» عوامل درونی که مقام معظم رهبری ذکر کردند در دو دسته جای می گیرند که امکان افزودن بر آنها در این دو دسته وجود دارد. این دو دسته عبارتند از: 1- عواملی که به حوزه کار و تلاش و پیشرفت مربوط است و غفلت از آنها کشورها را دچار عقب ماندگی، فقر و فلاکت می کند، مانند: نقص ها، کوتاهی ها، کم کاری ها و بی سیاستی. نتیجه این عوامل به محبوبیت و مقبولیت کشور از حیث مادی لطمه وارد می کند و باعث می شود در جهانی که اقبال و ادبار نسبت به کشورها براساس مظاهر پیشرفت و توسعه در کنار سایر ویژگی ها انجام می گیرد از این حیث به جمهوری اسلامی ایران نگاه خریدارانه و مفتون شده نشود و با تبلیغات دشمن که در این مواقع همیشه مترصد و هوشمندانه عمل می کند به ملت های دیگر القا شود انقلاب و بر هم زدن وضع موجود انجام و فرجامش بیچارگی و عقب ماندن از کاروان تمدن بشری است. این تبلیغات ممکن است بیشتر در کسانی موثر افتد که در وضع موجود از موقعیت مالی و امکانات خوبی برخوردارند و نشان دادن آینده ای سرشار از محرومیت که اعتراض و قیام به دنبال دارد در آئینه کشوری انقلاب کرده و محروم شده از مواهب جهان مادی، اراده آنها را برای حرکت خیزشی و اعتراضی سست می کند و برعکس چنانچه آنها ببینند کشوری که انقلاب کرده و توانسته با خارج شدن از سلطه و نفوذ استکبار با ایستادن بر روی پای خود و تکیه بر توانمندی های داخلی اش به دستاوردها و پیشرفت های بزرگ برسد، انگیزه خیزش و اعتراض و بر هم زدن قواعد و ضوابط مستبدانه موجود درش تقویت می شود و آینده مادی اش را در تعریف و شناختی جدید روشن و افتخارآمیز می بیند و از دست دادن موقت مکنت امروز برای رسیدن به عزت فردا برایش آسان می شود. 2- عواملی که ریشه در نفسانیات دارد و در کلام مقام معظم رهبری به تعدادی از آنها اشاره شد: اختلافات، قدرت طلبی و دنیاطلبی. بروز این ویژگی های مذموم که بعضاً دخالت و هدایت غیر محسوس دشمن در آن وجود دارد در نگاه دیگران جمهوری اسلامی ایران را از اساس با سوالی ویرانگر و دفع کننده مواجه می سازد. اینکه آیا نتیجه یک قیام و انقلاب پر زحمت، پرمخاطره و پرهزینه این است که به جای دولتمردان و قدرتمندان گذشته افراد جدیدی با همان خلق و خوی قدیمی جای پیشینیان را گرفته اند و کار آنها را ادامه می دهند؟ چنانچه آن ویژگی های مذموم پایدار شوند و ادامه یابند و برای این پرسش پاسخ قانع کننده ای تدارک دیده نشود تضعیف الگوی جمهوری اسلامی قطعی است. اما به لطف و مدد الهی طی 32 سال گذشته روند تحولات کشور با اینکه بعضاً موارد منفی را با خود داشته اما در کلیت آن غلبه با عوامل امیدبخش در هر دو سوی ماجرا بود. یعنی نظام اسلامی هم در امور مادی حرکت رو به جلوی تحسین برانگیز داشت و هم در ویژگی های مذموم و اختلافات، نتایج به سود انقلاب و اثبات کننده پویایی و بالندگی آن بود. از این رو به نظر می رسد با توجه به موقعیت حساس موجود بیانات مقام رهبری در این خصوص بیشتر جنبه تحذیری و انذاری داشت و اقدامی پیشگیرانه بود تا همگان با رعایت آن و مقابله با مواردی که احیاناً وجود دارد، شایسته الطافی از حضرت سبحان شویم که به موجب آن تبلیغات مسموم و فریب دهنده دشمن خنثی و بلااثر شود. به علت اهمیت داشتن این مبحث معظم له از مسئولان، زبدگان، برجستگان، روشنفکران و همه افراد تأثیرگذار دعوت کردند ضمن مراقبت کامل برای رفع مسائل و عوامل درونی تضعیف جمهوری اسلامی تلاش کنند.