بصیرت :یک تحلیلگر عرب بنام ریاض قهوجی به عنوان کارشناس امور استراتژیک در مقاله ای که تحت عنوان "واقعیتهای در حال تغییر و سیاست های شکست خورده: معضل اقدام یا عدم اقدام قدرت های جهانی"[1] منتشر کرده ؛ نوشته است:در همان حال که جهان شاهد گسترش سریع شورش هایی در سراسر خاور میانه می باشد که به ظهور نظم نوین جهان عربی می انجامد ؛مقامات رسمی ،تحلیلگران و شاهدان درگیر بحث پیرامون نتایج این تغییرات هستند که ذینفع آمریکاست یا ایران؟
این تحلیلگر عرب نهایتا به این واقعیت تاکید می کند که سیاست ایالات متحده در منطقه برای او شکست به ارمغان آورده است؛ بویژه شکست سیاست های آمریکا در عراق و افغانستان باعث شده است که دست ایران در منطقه و وقایعی که در بحرین ومصر و یمن .... رخ می دهد بالاتر از دست آمریکا قرار گیرد.
در همین حال دکتر پل کول[2] یک پژوهشگر بین المللی در تحلیلی تحت عنوان" تغییر رژیم در جهان عرب : نظریه دومینوی اسلامی[3]" که در سایت یک مرکز مطالعات استراتژیک منتشر شد ؛ نوشت:
وقایع اخیر در جهان عرب نشان می دهد که شکلی اسلامی از نظریه دومینو وجود دارد. اگر یک کشور حکومت مطلقه ای را سرنگون کند ، پس از آن همه همسایگان استبدادی این کشور ممکن است همان مسیر را دنبال کنند.
از سوی دیگر ؛ ولادیمیر سوتنیکف پژوهشگر ارشد انستیتو مطالعات شرقی آکادمی علوم روسیه هم در مصاحبه ای با صدای روسیه تاکید کرده است که از منظر سیاستمداران واشنگتن و تحلیلگران مستقر در واشنگتن ،این کشور در میان تمایلش به دفاع از عربستان سعودی به عنوان متحد نزدیک خود و مبارزه با جمهوری اسلامی دشمنش در خاورمیانه و خاور نزدیک گرفتار آمده است.
مجموعه این تحلیل ها که از سوی تحلیلگران استراتژیک با ملیت ها و گرایش های متفاوت بعمل آمده ، حاکی از آنست تصویری در ذهن تحلیلگران جهان شکل گرفته است که نبردی پیچیده در مهمترین منطقه جهان میان ایران و آمریکا در جریان است که اتفاقا در این نبرد ایران توانسته است به نوعی برتری دست یابد.
تردیدی نیست که نبرد موجود ، نبردی از جنس سخت نیست بلکه این نبرد نرم با حساسیت های ویژه اش در جریان است.
حال پرسش اینست که دستگاه سیاست خارجی ایران تا چه اندازه آمادگی مدیریت این نبرد نرم را دارد؟
تردیدی نیست که این جنگ نرم مستلزم آگاهی لازم از قوانین مدیریت ادراک است؛از اینرو شایسته است دستگاه سیاست خارجی ایران(فراتر از وزارت خارجه) با حساسیت و دقت لازم پروسه تحولات را زیر نظر گرفته و اجازه ندهد غرور یا عجله دستاوردهای پدید آمده برای امت اسلامی را زیر سئوال ببرد.
در همین راستا نکات ذیل پیشنهاد می گردد:
1. آفت تمایل به نمایش قدرت می تواند دستاوردهای بدست آمده ناشی از نفوذ معنوی انقلاب اسلامی را به صورت دخالت نشان داده و دستاویزی برای مداخله گر نشان دادن جمهوری اسلامی به جریانات مترصد موقعیت دهد.تلاش آمریکا برای مبالغه در قدرت تاثیر گذاری جمهوری اسلامی نباید ما را به درون تله خودنمایی بیفکند.
2.فضای نبرد نرم،فضای واقعیت های مجازی است و کوچکترین اشتباه در انتخاب ادبیات مناسب می تواند ذهنیت ها را علیه بازیگران صحنه دگرگون سازد.صرف اعتقاد به حقانیت مواضع خودی کفایت نکرده و لازم است در نزد ملل منطقه نیز این ذهنیت پدید آید.
3.حضور در معادلات منطقه ای وحتی جهانی لزوما به معنای ظهور در معادلات نیست.
4.برآورد نادرست از میزان عمق گرایش های اسلامی جریانات فعال منطقه ای،چه بهصورت فزون نگری و چه کم نگری ، می تواند به
تصمیم گیری های نادرست بینجامد.دریافت دقیق واقعیت آنچنان که هست و نه آنچنان که دوست داریم از اهمیت بسزایی برخوردار است. نباید آرزو را با واقعیت یکی پنداشت.
5.آمریکا از شوک اولیه در قبال تحولات پیش بینی نشده خارج شده ومی کوشد مدل های کنترلی برای مدیریت اوضاع طراحی کند.مدل لیبی که دخالت به بهانه دفاع از مردم را توجیه می کند یا مدل بحرین که مدل مداخله توسط همپیمانان را پیشنهاد می کند یا مدل سوریه که در پی کشاندن آتش به سرزمین جریانات ناهمسوست؛مدل هایی هستند که آمریکایی ها در حال اجرای آنها هستند.افتادن در دامن بی عملی یا انفعال ممکن است جریانات را از مسیر درست خارج نماید.
6.در مدیریت وقایع نه می توان به امید بخت و اقبال نشست ، نه می توان بدون برنامه وارد صحنه ای حساس و مهم شد ونه می توان خیالبافانه از موضع قدرت با سرانگشت اشاره مسائل را به پیش برد. پیام های ارزشمند دینی و انقلابی در حوزه بین الملل در حال اثر گذاری است؛خردمندانه باید آن را به سود امت اسلامی به مرحله ثمر دهی وارد کرد.
پی نوشتها:
[1] Riad Kahwaji, CEO INEGMA, Mar 15, 2011
[2] Dr. Paul Cole
[3] Regime Change in the Arab World: An Islamic Domino Theory