احمدرضا هدایتى
اراده الهی از بدو خلقت بر آن استوار بوده که انسان ها را در انتخاب راه خود مخیر خلق نماید و این پدیده شگفت الهی این آزادی انتخاب را داشته که یا به سوی تکامل و تعالی حرکت نموده و یا در وادی ظلمت و تعدی و تجاوز به حقوق دیگران تا به آن حد گام بردارد که به جز خود هیچ کس دیگر را نبیند. طبیعتاً در مسیر این انتخاب، هرکس به دنبال تحقق اهداف خود خواهد بود و تلاش خواهد کرد بهترین وضعیت و ایده آل ترین موقعیت را برای خویش ایجاد نماید، حال چه این ایده آل در جهت مثبت و مشروع و خواه در وادی انحراف و انحطاط باشد. بدیهی است که این موجود برتری جو و سرکش برای دستیابی به اوج کامیابی و کسب تمایلات مادی و معنوی خود از هیچ تلاشی فروگذار نکند و مسلماً در جریان این کوشش همگانی امکان سوء استفاده و درگیری و کشمکش بین انسان ها با شیطان نفس قوت می گیرد، اینجاست که باید حد و مرزها و حدود اختیارات انسان ها برای نیل به خواسته ها و آمال پایان ناپذیرشان مشخص شود و این بر عهده مراجع قانونگذار است تا این وظیفه را برعهده گرفته و با ضابطه گذاری مناسب و وضع قوانین لازم مانع از بروز هرگونه خللی در نظم اجتماعی شوند، اما چنانچه قوانین و مقررات در اجرا فاقد توانایی های لازم و یا نظارت و بازرسی مناسب و کافی، باشد، هرگز نخواهد توانست در امواج خروشان و پرتلاطم تمایلات بشری، نقش خود را به درستی ایفا کند.
حضرت امام (ره) نگرانی خود از این موضوع را در وصیت نامه سیاسی- الهی شان این چنین بیان فرمودند: «از اموری که اصلاح و تصفیه و مراقبت از آن لازم است قوه اجرائیه است، گاهی ممکن است که قوانین مترقی و مفید به حال جامعه از تصویب مجلس بگذرد و شورای نگهبان آن را تنفیذ کند و وزیر مسئول هم ابلاغ نماید، لکن به دست مجریان غیر صالح که افتاد آن را مسخ کنند و برخلاف مقررات، یا با کاغذبازی ها، با پیچ و خم ها که به آن عادت کرده اند یا عمداً برای نگران نمودن مردم عمل کنند که به تدریج و مسامحه غائله ایجاد می کند.»
ذکر این نکته ضروری است که علی رغم وجود تمام آزادی عمل هایی که خداوند برای انسان ها قائل شده است اما این بدان معنی نبوده که او را به حال خود رها نماید و قطعاً هرآنچه که انجام می دهــــــد بی حساب و کتاب نخواهد ماند. برای مثال خداوند در آیات 7 و 8 سوره مبارکه زلزال می فرماید: «هر کس به قدر ذره ای نیکی کرده باشد آن را ببیند و هر که هم ذره ای بدی کرده باشد آن را ببیند.»
آیات متعدد دیگری از جمله: آیه 18 سوره ق، آیه 10 سوره انفطار، آیه 49 سوره کهف و آیه 4 سوره طارق نیز بر همین موضوع دلالت دارند.
طبیعی است در جایی مانند سپاه که برخوردار از ویژگیهای معنوی فراوان بوده و ارزشهای اسلامی بیش از هر جای دیگر در متن زندگی افراد آن نهادینه شده و مورد توجه قرار می گیرد، احتمال بروز تخلف کمتر خواهد بود، اما با این حال همین مسئله خود می تواند باعث غفلت از پیشگیری برخی از ناهنجاری های احتمالی در سازمان شود و لذا به نظر می رسد، توجه به موضوع نظارت عمومی و حتی خودکنترلی در سپاه، بیش از سایر سازمانها، حائز اهمیت باشد.