رضا اشرفى
سال2011 از همان روزهای اول نشان داد که برای آمریکا سال پر درد سری خواهد بود. تنها سه روز از ژانویه (اولین ماه میلادی) این سال گذشته بود که انفجار در مقابل کلیسای قبطیان مصر اولین جرقه را به سمت انبار باروت آماده انفجار خاورمیانه پرتاب کرد، اما کلید اصلی این انفجار در تونس زده شد و آتش آن تا امروز ادامه داشته که دامن آمریکا را نیز گرفته است. اما این کشور در دل قیام های مردمی با مسئله دیگری مواجه است که چندان نمی تواند برایش خوشایند باشد. بر اساس «توافقنامه سوفا» که در 16 نوامبر 2008 به تصویب کابینه نوری مالکی، نخست وزیر وقت و کنونی عراق رسید و 27 نوامبر همان سال مورد تأیید پارلمان این کشور قرار گرفت، نیروهای آمریکایی و متحدانش باید تا پایان سال 2011 اشغال عراق را پایان داده و از خاک این کشور خارج شوند.
البته بر اساس قطعنامه 1790 شورای امنیت سازمان ملل که در 18 دسامبر 2007 به تصویب رسیده بود، نیروهای خارجی قرار بود تا پایان سال 2008 خاک کشور عراق را ترک کنند؛ اما دولت جورج دبلیو بوش، رئیس جمهور پیشین آمریکا، موفق شد این تاریخ را سه سال دیگر تمدید کند. طرحی که هم اکنون نیز روی میز کار باراک اوباما، رئیس جمهور کنونی آمریکا، دیده می شود. شرایط کنونی خاورمیانه عربی، وضعیت نامناسب آمریکا و متحدانش در گرد و غبار تحولات اخیر و همچنین چشم انداز تاریک رژیم صهیونیستی در این دوره زمانی که پس از حمله آمریکا به عراق پایش را در این کشور نیز دراز کرده بود و وجود دیگر عوامل پیدا و پنهان، سبب شده تا آمریکایی ها بار دیگر برای تمدید قطعنامه سوفا و باقی گذاشتن نیروهایشان در عراق به تکاپو بیفتند. مسئله ای که در سفرها و سخنان جان بوئنر، رئیس مجلس نمایندگان؛ رابرت گیتس، وزیر دفاع؛ مایک مولن، رئیس ستاد مشترک ارتش و دیگر مقامات کوچک و بزرگ آمریکا دیده می شود. این مسئله سبب شده تا روحانیت، افکار عمومی و مقامات سیاسی عراق در این باره موضع بگیرند و مخالفت خود را با رویکرد جدید آمریکا برای تداوم اشغال کشورشان ابراز کنند.
نوری مالکی به عنوان اولین فرد اجرایی و تصمیم گیر در امور عراق، اخیراً تأکید کرده است: «تشورش هیچ نیازی به نیروهای آمریتایی برای حفظ امنیت داخلی ندارد.» وی همچنین با اعلام اینکه دولت و مجلس عراق تمدید حضور نظامیان آمریکایی را بررسی خواهند کرد، تأکید کرده است که دولت و مجلس هرگز به فشارهای خارجی توجه نمی کنند و آنچه را که به نفع ملت عراق است، انجام خواهند داد.
البته بر اساس توافقنامه سوفا نیروهای آمریکایی به طور کامل از عراق خارج نخواهند شد و بر اساس آنچه که نوری مالکی در 14 دسامبر 2008 امضا کرده، 20 هزار پرسنل از واحدهای مدنی، نه نیروهای نظامی و رزمی آمریکا در این کشور باقی خواهند ماند که به گفته علی الدباغ، سخنگوی دولت عراق «در زمینه های آموزشی و عمرانی و همچنین سیاسی فعالیت خواهند کرد.» با این وجود آمریکا علاقه مند است نیروهای نظامی خود را نیز در این کشور حفظ کند؛ زیرا خروج نظامی آمریکا از عراق در چنین شرایطی که خاورمیانه در گرگ و میش تغییرات بنیادی وجود دارد، بار منفی زیادی را به دوش غرب خواهد گذاشت. به خصوص که مقامات عراقی درباره تحولات خاورمیانه مواضع مخالف آمریکا، غرب و دیکتاتورهای خاورمیانه عربی را دنبال می کنند که بیشترین نمود آن را می توان در قیام های بحرین مشاهده کرد. بغداد بر خلاف واشنگتن، شورای همکاری های خلیج فارس و اتحادیه عرب با سرکوب مردم بحرین برای حفظ دیکتاتوری آل خلیفه مخالف است و اتفاقاً به همین خاطر است که اتحادیه عرب نشست خود را در این کشور تشکیل نداد. احمد بن حلی، معاون دبیرکل اتحادیه عرب، هفته گذشته گفت که سخنان اخیر مسئولان عراقی درباره حوادث کشور بحرین، موجب شد نشست سران کشورهای عربی که قرار بود ماه پیش در بغداد برگزار شود، به تأخیر بیفتد. وی مدعی شد که سخنان مسئولان عراقی، نحوه برخورد با شرایط بحرین را مشکل و پیچیده کرد؛ زیرا سخنان آنان خارج از چارچوب توافق بین کشورهای عربی در نشست های پیشین شورای اتحادیه عرب بود. این دومین بار است که نشست اتحادیه عرب در عراق با مشکل مواجه شده است. چون از اول قرار بود جلسه آن در عراق در نهم فروردین ماه برگزار شود؛ اما به نیمه اول اردیبهشت ماه موکول شد که در حال حاضر نیز بار دیگر به تأخیر افتاده است.
در هر صورت آمریکا، غرب و دیکتاتورهای عرب و نزدیک به رژیم صهیونیستی تمام تلاش خود را برای حفظ حاکمان ضد مردم انجام می دهند؛ اما عراق به عنوان یک کشور عربی و عضو اتحادیه عرب با مواضعش این سناریو را دچار مشکل کرده است. حال اگر در چنین شرایطی آمریکا عراق را ترک کند یکی از عمده ترین پایگاه هایش را برای تأثیرگذاری در تحولات جاری از دست خواهد داد. بنابراین تمام تلاش خود را برای تمدید قطعنامه سوفا انجام خواهد داد. امری که خوشایند مقامات و مسئولان عراقی، روحانیت و مردم این کشور نیست. اگر چه ایاد علاوی به همراه حزب العراقیه تمام تلاش خود را برای موفقیت واشنگتن در این زمینه انجام می دهند.