بسیج به عنوان «پدیده ای» اثر گذار برآمده از انقلاب اسلامی نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ لذا برای شناخت تأثیرات آینده آن باید با مراجعه به اهداف و عملکرد گذشته آن قضاوت کرد. در ماده 35 فصل چهارم اساسنامه واحد بسیج مستضعفین در خصوص هدف از تشکیل بسیج چنین آمده است: «هدف از تشکیل واحد بسیج مستضعفین ایجاد توانایی های لازم در کلیه افراد معتقد به قانون اساسی و اهداف انقلاب اسلامی به منظور دفاع از کشور، نظام جمهوری اسلامی و همچنین کمک به مردم هنگام بروز بلایا و حوادث غیرمترقبه با هماهنگی مراجع ذی ربط می باشد.» (ترابی و روحی، 1379، ص44)
حضرت امام(ره) در این خصوص می فرمایند: «ملتی که در خط اسلام ناب محمدی(ص) و مخالف با استکبار و پول پرستی و تحجرگرایی و مقدس نمایی است، باید همه افرادش بسیجی باشند و فنون نظامی و دفاعی لازم را بدانند، چرا که در هنگامه خطر ملتی سربلند و جاوید است که اکثریت آن آمادگی لازم رزمی را داشته باشد.» (امام خمینی، 1379، جلد21، ص195)
بر هیچ کس پوشیده نیست که امروز یکی از ابزارهای مبارزه بین تمدن تکنولوژیک غرب و جهان اسلام، «رسانه» است؛ لذا شناخت و بهره مندی از رسانه در مبارزه با ظلم و جور مستکبران جزء نیازهای دفاعی به حساب می آید. رهبر معظم انقلاب اسلامی در بیانی شفاف فلسفه وجودی بسیج را این گونه شرح می دهند: «بسیج، یعنی حضور بهترین و بانشاط ترین و با ایمان ترین نیروهای عظیم ملت در میدان هایی که برای منافع ملی، برای اهداف بالا، کشورشان به آنها نیاز دارد، بسیج به معنی حضور و آمادگی در همان نقطه ای است که اسلام و قرآن و امام زمان (ارواحنافداه) و این انقلاب مقدس به آن نیازمند است.» (موسسه فرهنگی قدر ولایت، 1382، ص 47-45)
لذا بسیج و بسیجیان باید، هم در شناخت خود و در ساختار و سازمان و سامانه فرهنگی، فکری بسیج تفکر کنند و هم در شناخت رسانه و کارکردهای آن. این نیاز از چهار منظر مورد توجه است و هر کدام با توجه به تأثیرگذاری خاص خود، از اهمیت ویژه ای برای برنامه ریزی در خصوص آن برخوردارند:
1- بسیج، خود یک «رسانه میان مردمی» است.
2- در بسیج چه در حوزه سازمان و چه در بعد فکری و اندیشه «رسانه» وجود دارد و نیاز به تعمیق و توسعه بخشی در تمام سطوح و ابعاد آنها حس می شود.
3- رسانه های جمعی بیرون از حوزه ساختار و سازمان بسیج وسایلی هستند که بسیج باید از آنها از یک سو برای سازماندهی آنها در ارتش بیست میلیونی و از سویی در جهت تحقق اهداف کلان نظام بهره برداری کند.
4- دشمنان انقلاب اسلامی همواره از رسانه به عنوان ابزار نبرد در حوزه افکار عمومی بهره گیری می کنند. این مسئله برای بسیج به عنوان برترین نیروی حافظ ارزش های انقلاب اسلامی و مدافع فرهنگ و تمدن ایران اسلامی و جغرافیای اقلیمی آن مهم است و برخورد مناسب با آن جزء وظایف وی به حساب می آید.