رضا گرمابدرى
حضرت امام(ره) عمر طولانی و پربرکت و پرمشغله ای داشت. اشتغالات، درگیری ها و تراکم کاری با اینکه همگی دارای یک منشأ و جهت بود اما به ایشان اجازه نداد اندیشه های والا و فرایند شکل گیری آن در عرصه های مختلف را با فراغت کامل عرضه کند. اگر چه وجود نشانه هایی دال بر موضوعات مختلف که در لابه لای فرمایش های ایشان وجود دارد و می تواند روزنه ای برای ورود به فضای ذهنی امام(ره) باشد، غنیمت است؛ اما درست آن است که این نشانه ها تنها امکان هستند و برای پرواز در سپهر اندیشه والای امام که بحق، گنجینه ای بی بدیل از تفکرات، تأملات و معارف ناب اسلامی است، باید بیشتر تلاش کرد و روش های مناسب تری یافت. شاید برجسته ترین و یا یکی از برجسته ترین نمادهای عینی اندیشه دینی اوج گرفته حضرت امام(ره) «حکومت جمهوری اسلامی ایران» باشد که ایشان در اهمیت پاسداری از آن فرمود: «حفظ نظام از اوجب واجبات است.»
این عبارت نغز و کوتاه از حیث گوینده به چهار دسته تقسیم می شود:
الف-گوینده سیاستمدار باشد؛ در این صورت، این کلام، جنبه کاملاً سیاسی ناظر بر قدرت و مناسبات آن دارد و از آن فراتر نمی رود.
ب - گوینده فقیه باشد؛ در این صورت، این کلام جنبه سیاسی دارد که از متن معارف دینی برآمده و به عنوان یک نظر مطرح شده است.
ج -گوینده فقیه سیاسی باشد؛ در این صورت، این کلام برآمده از متن معارف دینی است و با لحاظ مسائل عرصه قدرت و حکومت ابراز شده است.
د- گوینده فقیه سیاسی و رهبر موسس باشد؛ در این صورت، این کلام ضمن آنکه برآمده از متن معارف دینی و لحاظ کردن امور عدیده عرصه سیاست نیز است، در امرتأسیس و اجرا به پشتوانه ای نیاز دارد که در فرایندی تاریخی، اندیشه فرد را شکل و پرورش داده و در نهایت، آن را به ایده ای ضروری و گریزناپذیر تبدیل کرده است.
در سه دسته اولیه، به ترتیب افراد زیادی وجود دارند و در تاریخ از آنها کم و بیش نام و نشانی برجای مانده و دیده می شوند؛ اما یگانه ابرمرد دسته چهارم در دوران پس از غیبت فخر اسلام و ایران و انسان، رهبر کبیر و مجاهد استکبارستیز و عالم هادی و محیی دین و عبدصالح خداوند، امام خمینی(قدس الله نفسه الزکیه) است.
پس از این توضیحات، جا دارد به این پرسش پاسخ داده شود: چرا حضرت امام(ره) حفظ نظام جمهوری اسلامی ایران را از اوجب واجبات می دانستند؟ مقدمه پاسخ، این است که قرار گرفتن امام(ره) در دسته چهارم در خاطر باشد؛ یعنی امام(ره) فقیهی سیاسی و رهبری موسس بود. اینکه امام(ره) چگونه به ایده «تأسیس حکومت» رسید، از همان مقولاتی است که با ورود به لایه های اندیشه امام(ره) در مراحل مختلف، قابل پاسخ دادن جامع و کامل است؛ اما از باب استفاده از قراین، نشانه ها و احتمالات و امکانات تحلیلی می توان به مواردی اشاره کرد:
1- حضرت امام(ره) در گذر زمان و به موازات فراگیری و آشنایی با معارف اسلامی و نیز سیر در تاریخ گذشته و ارزیابی میراث سلف، به این نتیجه رسید که با وجود زحمات و مشقاتی که بزرگان از گذشته های دور برای حفظ توسعه و روزآمد نگه داشتن میراث اسلامی کشیده اند، کار اصلی همچنان ابتر و عقیم مانده است. این تلاش درازمدت و ارزشمند نمی توانست تمام آن چیزی باشد که اسلام و پیشوایان دین انتظار داشتند. پس از گذشت چند قرن ذخایر فراهم آمده از فعالیت گسترده علمی علمای دین تبدیل به ده ها هزار کتاب شد و جامعه اسلامی با انبوهی از مباحث و مطالب نظری مواجه گردید که روزبه روز هم بر حجم آن افزوده باشد؛ اما در مقابل، در عرصه عمل اثر و نمود چندانی از آن حجم عظیم مباحث نظری و احکام تشریح شده اسلامی مشاهده نمی شد. امام(ره) به این بخش بسیار ارج می گذاشت؛ اما هیچ گاه راضی نشد و پیوسته در پی بخش غایب و بی متولی آن، یعنی عرصه عمل به احکام جمع آمده در این دریای معارف و برپایی حکومت بود.
2- امام(ره) مشاهده کرد زمان صرف شده برای تلاش نظری و کاوش های بنیانی بسیار طولانی بوده و رویکرد به عرصه عمل، بسیار اندک است؛ از این رو، رسالت خود را در این میدان دید و مایل نبود تمام عمر را صرف حرکت در مسیر گذشتگان کند. امام(ره) نمی خواست فرصت را از دست بدهد؛ از این رو مسیر متفاوتی را برگزید تا کار متفاوت و یگانه ای انجام دهد.
3- شناخت و احساس وظیفه متفاوت امام(ره) و همراهی جانانه و فداکارانه مردم که آن هم ناشی از آگاهی بخشی امام(ره) و غیرت و حمیت دینی مردم بود، امام(ره) را با سرعت تمام به سمت محقق ساختن ایده والایش پیش می برد.
4- پس از تأسیس و تثبیت نظام، امام(ره) به دردانه ای که همه پیشوایان در پی اش بودند دست یافت و حرکت تاریخی اسلام به مرحله نوینی وارد شد.
5-در مرحله نوین، موانع سخت و سنگین تاریخی پیشروی اجرای احکام الهی برطرف و مسیر برای اجرای این احکام هموار شد.
6-جمهوری اسلامی ایران با شاخص های برجسته اسلامی، نماد جهانی و مصداق عینی حکومت اسلامی شد و پس از آن، هجمه ها و حمله های دشمنان آغاز گردید. امام(ره) که قدر و ارزش این نظام را می دانست و با تشکیل آن، نقشه جامعه موردنظر اسلام با وجود پاره ای نواقص قابل رفع، تکمیل شده بود، به هیچ بهایی نمی خواست آن را از دست بدهد و وضعیت گذشته تکرار شود از این رو برای تحریض و سهیم کردن دیگران در حفظ آن فرمودند: « حفظ نظام از اوجب واجبات است.»
درود به روح و روان آن تربیت شده بی بدیل مکتب اسلام که تنفس در فضای جمهوری اسلامی ایران را به ما ارزانی داشت.