بصیرت:امام خامنه ای در خلال بیانات شان در سالروز رحلت امام خمینی(ره) در جوار مرقد مطهر ایشان با اشاره به تحولات جریان یافته در منطقه به منظور تشخیص درست مسائل و اجتناب از هر گونه اشتباه و انحرافی، سه نشانه را مطرح ساختند و فرمودند: «اسلامی بودن، ضدآمریکایی - ضدصهیونیستی و مردمی بودن سه شاخص حرکت های مردمی منطقه است. معظم له پس از آن تأکید کردند: «جمهوری اسلامی هر جا حرکتی را با این شاخص ها مشاهده کند با آن همراه خواهد بود؛ اما گر ببینیم که تحریک آمریکا و صهیونیست ها در کار است با آن حرکت همراهی نمی کنیم، چرا که مطمئنیم شیطان بزرگ و همدستانش به نفع ملت ها کار نخواهند کرد.»
در کنار غوغایی که خیزش های مردمی منطقه به وجود آورده و با ابطال محاسبات و معادلات گذشته، منطقه مستعد مسائل جدید شده و کشورهای دارای منافع در منطقه را در وضعیتی غیرمعمول با خود درگیر کرده است، جدالی از جنس مباحث نظری درباره ماهیت این خیزش ها نیز آغاز شده که بی ارتباط با حوزه های منافع کشورهایی که ممکن است این خیزش ها به منافع آنها لطمه وارد کند، نیست. این جدال حاشیه ای اما بسیار مهم بر سر یکی از سه نشانه ای است که امام خامنه ای بیان کرده اند. یعنی، اسلامی بودن. محور این جدال ها همین است. برخی این خیزش ها را اسلام می دانند، برخی غیراسلامی. اثبات هر یک از این دو گزینه بر سرنوشت این خیزش ها تأثیر جدی خواهد گذاشت، کما اینکه وضعیت کشورهای صاحب منافع در حوزه این خیزش ها را نیز تغییر خواهد داد؛ اما هدف نوشتار حاضر، تبیین مختصر سه نشانه آمده در فرمایشات امام خامنه ای است:
1- اسلامی بودن: مسلمان بودن مردم قیام کننده و اسلامی بودن کشوری که مردمش به پا خاسته اند، نمی تواند نشانه قطعی اسلامی بودن حرکت باشد، چه بسا ممکن است این دو شاخص در حرکتی وجود داشته باشد؛ اما آن حرکت غیر اسلامی باشد. برای یقین پیدا کردن نسبت به اسلامی بودن یک حرکت باید به سراغ شاخص های دیگر رفت مانند اینکه، درخواست مردم چیست؟ محتوای شعارهای شان چیست؟ انگیزه و مبنای اعتراض شان چیست؟ چگونه و با چه فرایندی به اعتراض رسیده اند؟ رهبران شان چه کسانی هستند، در پی ایجاد چه ساختار و نظام سیاسی هستند؟ و... با بررسی دقیق این دست موضوعات، می توان درباره اسلامی و یا غیراسلامی بودن حرکت آغاز شده، داوری دقیق تری داشت.
2- ضد آمریکایی و ضدصهیونیستی بودن: کم و بیش هر از گاهی در گوشه و کنار جهان اعتراضاتی از سوی مردم نسبت به عملکرد دولتمردان صورت می گیرد که برای پرداختن به آن باید مناسبات بین مردم و دولت آن کشور مدنظر قرار گیرد. اگر چنانچه این اعتراضات علیه دولتمردانی باشد که وابسته به آمریکایند و تحت سلطه آن حکومت داری می کنند این اعتراضات ضدآمریکایی هستند و با بحث حاضر مرتبطند. ضدآمریکایی و ضدصهیونیستی بودن یعنی، نفی هر گونه وابستگی به آمریکا و درخواست استقلال و آزاد شدن از سلطه پیدا و پنهان آمریکا و انجام آنچه که خود تشخیص می دهند و می خواهند، این مسائل، درباره رژیم صهیونیستی نیز صدق می کند. فشار مردم مصر به دولت جدید برای بازگشایی گذرگاه رفح یک حرکت ضدصهیونیستی است که باید از آن حمایت کرد. اعتراض مردم به حکومت داری مبارک و خلع وی یک اقدام ضدآمریکایی و شایسته حمایت است...
3- مردمی بودن: مردمی بودن به معنای آن است که بخش قابل توجهی از مردم یک کشور به صحنه بیایند و درخواستی را ارائه دهند. حرکتی مردمی است که از اعماق جامعه برخاسته باشد، نه اینکه، عده ای با وعده و وعید و دریافت جیره و مواجب و از طریق زد و بندهای سیاسی و با شمارگانی اندک به خیابان بیایند و له یکی و علیه دیگری شعار دهند و یا به رفتار خطرناک دست زنند. شناخت این سه نشانه در حرکت های اعتراض به دقت و هوشیاری کشف کننده و مصونیت بخش نیاز دارد. چنانچه این سه نشانه در حرکتی مشاهده شد، باید در حمایت از آن درنگ نکرد.
رضا گرمابدرى