بررسی موسیقی انحرافی رپ زیرزمینی (بخش اول)

علیرضا بیرانوند
سال هاست که دشمنان این انقلاب، با ناامیدی از حمله نظامی، جنگ نرم را علیه کشورمان به راه انداخته اند و در این تهاجم از تمام ابزارهایی که در اختیار دارند استفاده می کنند. یکی از مصادیق جنگ نرم به فساد کشیدن جوانان پاک میهن مان از طریق موسیقی رپ زیرزمینی است؛ موسیقی رپ زیرزمینی که مبتذل ترین نوع موسیقی به شمار می رود به حدی مخرب است که تاکنون هیچ کشوری در دنیا حاضر نشده به خوانندگان این سبک اجازه فعالیت رسمی دهد. البته خوانندگان این سبک هم مخصوصاً طوری می خوانند که نتوان به آنها اجازه فعالیت داد؛ با این حال این سبک موسیقی حدود یک دهه است که وارد کشورمان شده و اثراتی منفی بر جای گذاشته است. با توجه به اهمیت این موضوع نگارنده طی چند مقاله با رعایت اصل اختصار به بررسی این موسیقی انحرافی می پردازد، اما پیش از هرچیز تعریفی از موسیقی رپ زیرزمینی:
واژه « «رپ» یک کلمه آمریکایی است در معنای بیهوده و بی معنا»(1) این واژه ابتدا تکیه کلام دی جی هایی (DJ) بود که برای اینکه مردم را هیجان زده کنند در بین آهنگ های شان مدام از این کلمه بیهوده استفاده می کردند با این توضیح می توان گفت که موسیقی رپ زیرزمینی سبکی از موسیقی است که از «کلام ریتمیک و سریع با آهنگ ضعیف» تشکیل شده است. همچنین در اصطلاح رپ خوان ها به کلام مورد استفاده در موسیقی رپ «تکست» می گویند. به بیان ساده تر به دیالوگ های قافیه دار تکست گویند. تکست ها به قالب شعری «بحرطویل» شباهت دارند همچنین به آهنگ مورد استفاده در رپ «بیت» می گویند و به عبارتی دیگر بیت قطعه ای بسیار کوتاه از یک موسیقی است که مدام تکرار می شود.
تاریخچه رپ در غرب
«در سال 1979 گروه سیاه پوست «شوگرهیلز گنگ» با اجرای شیوه متفاوتی از خواندن»(2) سبک رپ را به وجود آورد دو سال بعد ترانه مسیج 3 از «فلش اند فیریس فایو4»(3) اجرا شد که باعث هدفدار شدن این سبک شد چرا که مضمون این ترانه اعتراض به زندگی سخت در محله های فقیرنشین آمریکا بود. با انتقادی شدن رپ، سیاه پوستان آمریکایی از این سبک استقبال کردند و این قشر مورد ستم در جامعه نژادپرست آمریکا از رپ به عنوان وسیله ای برای بیان اعتراض شان علیه سیاست های نژادپرستانه آمریکا استفاده کردند. گفتنی است از آنجایی که خوانندگان این سبک در محله های فقیرنشین و در فقر زندگی می کردند، لذا امکاناتی برای استفاده از آهنگ و یا ضبط آثارشان نداشتند پس به ناچار «رپ» را در خیابان ها و بدون آهنگ خاصی اجرا می کردند.
هیپ‌هاپ
با گسترش «رپ» در آمریکا یک حاشیه نیز برای آن به وجود آمد که فرهنگ «هیپ هاپ» نام گرفت. مشخصه های اصلی این فرهنگ «طراحی روی دیوار»، «رپ خوانی»، «آهنگ سازی الکترونیکی»، «رقص خیابانی»(4) است. همچنین این فرهنگ که رپ را جزیی از خود می داند الگوی ظاهری خاصی را نیز معرفی کرد مانند:
«پوشیدن لباس های گشاد از قبیل شلوار گشاد با جیب های فراوان به طوری که کمر شلوار تا روی باسن می رسد، یک رکابی بسکتبال که بر روی تی شرت ساده پوشیده می شود، استفاده از مچ بند و سربند یا کلاهی که تا آخرین حد پایین می آید و یا کج قرار گرفته و آویزان کردن گردنبندی بسیار بزرگ به گردن.»(5)
خط فکری هیپ‌هاپ
ترویج شرارت و اوباشگری، همجنس بازی، خودفروشی، سرقت، تجاوز جنسی، اعتیاد، خشونت علیه زنان، تخریب اموال عمومی،(6) و دوری گزیدن از مسائل سیاسی و ... از خطوط فکری هیپ هاپ بود. با این وجود می توان گفت که فرهنگ انحرافی هیپ هاپ از طرف سیاست مداران آمریکا برای به حاشیه راندن هدف اصلی موسیقی رپ که «اعتراض به سیاست های ظالمانه آمریکا علیه سیاه پوست هاست» طراحی شد و موسیقی رپ را از یک موسیقی اعتراضی به یک موسیقی پورنو(بزهکاری)تبدیل کرد. ویژگی های هیپ هاپ باعث شده که اکثرخوانندگان این سبک از میان بزهکاران جامعه آمریکا باشند، برخی از آنها عبارتند از:
توپاک: معروف ترین خواننده هیپ هاپ که «بعد از یک تجاوزجنسی» به یک سال و نیم تا چهار سال و نیم زندان محکوم شد. او در نهایت در یک تیراندازی کشته شد. (7)
فیفتی سنت: خواننده بزهکار و قداره بندی که «از سن 12 سالگی به معامله مواد مخدر روی آورد یکی از آهنگ های معروف او «چگونه دزدی کنیم» نام دارد»(8) که به شکل توهین آمیزی از دزدی کردنش از دیگر رپرهای آمریکایی سخن می گوید.
اسنوپ داگ: رپ خوانی که سه سال با پلیس به خاطر مواد مخدر و شرارت درگیر بود و پی در پی به زندان می افتاد. او در سال 2009 میلادی به «گروه امت اسلام»(9) پیوست و مسلمان شدنش را اعلام کرد البته کلیپ های او که مملو از زنان برهنه است نشان دهنده دروغ بودن ادعای مسلمانی او است. با این حال می توان گفت، در حال حاضر در موسیقی رپ دیگر خبری از آن عقاید مبارزه جویانه و آرمان گرایانه نیست و این نوع موسیقی صرفاً تجاری شده است و آرمان ها جای خود را به پول و سکس و خشونت داده اند. هم اکنون ویدئو کلیپ های رپرها پر از خشونت و تصاویر پورنوگرافی است. با این وجود، این ویژگی های رپ باعث نگرانی دولت های مختلف در سطح جهان شده، به طوری که دولت ها اجازه فعالیت رسمی به این موسیقی ضد انسانی و ضد فرهنگی را نمی دهند از طرفی در کشورهای غربی بسیاری از «والدین فرزندان خود را از گوش دادن به این موسیقی منع می کنند.»(10)
وضعیت موسیقی رپ زیرزمینی در ایران
پیش از اینکه موسیقی رپ زیرزمینی به کشورمان وارد شود فرهنگ مبتذل آن، یعنی «هیپ هاپ» از طریق ماهواره و اینترنت و همچنین رفت و آمد ایرانیان به کشورهای غربی به کشورمان وارد شد و تیپ ظاهری برخی از جوانان را تغییر داد به طوری که بعضی از مردان جوانان به تقلید از رپرهای غربی موهای خود را به شکل عجیبی آرایش می کردند و با آرایش زنانه، گوشواره به گوش می انداختند و یا شلوار جین بسیار گشاد می پوشیدند و در عین حال به شکل عجیبی راه می رفتند، اما با روی کار آمدن دولت اصلاحات در سال 1376و آزادی هایی که این دولت در زمینه موسیقی پاپ به وجود آورد آشفته بازاری در فضای موسیقی کشور به وجود آمد که زمینه ساز ورود سبک رپ به کشورمان شد، به طوری که در اواخر دهه 70 شمسی «رپ زیرزمینی» در کشورمان شکل گرفت و اولین آلبوم رپ فارسی با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت اصلاحات با نام «اسکناس» با خوانندگی «شاهکار بینش پژوه»(11) در سبک رپ فان (سرگرمی) منتشر شد.
البته این آلبوم با شکست تجاری مواجه شد و استقبالی از آن نشد. با این حال بها دادن به رپ زیرزمینی مختص دولت اصلاحات نشد و با نهایت تأسف باید گفت که در سایه غفلت مسئولان وقت رسانه ملی «دوسال قبل از انتشار آلبوم اسکناس، برای اولین بار در برنامه تلویزیونی «اکسیژن» قطعه ای از موسیقی رپ با اجرای شهاب حسینی، مجری برنامه مذکور خوانده شد.» (12) (گفتنی است که پخش موسیقی رپ در رسانه ملی مختص به برنامه اکسیژن نشد و بعدها در تیتراژ چند مجموعه تلویزیونی دیگر از جمله «متهم گریخت» و «ترش و شیرین» و «خانه به دوش» از موسیقی رپ استفاده شد) با مرور زمان موسیقی رپ زیرزمینی با حمایت دست هایی در داخل و خارج از کشور گسترش پیدا کرد؛ به حدی که آهنگ های رپر ها از سایت های اینترنتی فرا تر رفته و سر از شبکه های ماهواره در آورد.
بعد از مدتی کوتاه هم خواننده های آن به کشورهای مختلف غربی دعوت شدند و شبکه های ماهواره ای از کنسرت های شان پوشش رسانه ای قوی را به عمل آوردند. «در حال حاضر، نزدیک به 50 هزار نفر در عرصه موسیقی زیرزمینی- خواننده، شاعر، آهنگساز، دکوراتور، تهیه کننده، تصویربردار و...- فعالیت دارند که اگر توزیع کنندگان و فروشندگان و فعالان اینترنتی را هم به این تعداد اضافه کنیم رقمی میلیونی خواهد شد.»(13) یکی از خوانندگان مطرح رپ فارسی درباره تعداد خیلی زیاد خوانندگان رپ می گوید: «تعداد خواننده های رپ از شنوندگانش بیشتر است.»(14) با این اوصاف، برای آشنایی بیشتر با وضعیت این جریان در داخل کشور، در اینجا به ذکر دلایل گرایش جوانان به رپ زیرزمینی پرداخته می شود.
دلایل گرایش جوانان به رپ زیرزمینی عدم نیاز به صدای خوش
در حالی که یک خواننده سنتی علاوه بر داشتن صدای زیبا مجبور است سال های زیادی را صرف یادگیری دستگاه ها و گوشه های آوازی کند تا بتواند یک آلبوم موسیقی منتشر کند و از طرفی یک خواننده پاپ نیز مجبور است حداقل، آموزش سلفژ را طی کند که بتواند اصولی بخواند، ولی برای رپ خواندن احتیاجی به یادگیری اصول خوانندگی و یا آموزش خاصی نیست و تنها چیزی که یک خواننده رپ نیاز دارد «قدرت تکلم» است که اکثر مردم از این نعمت (قدرت تکلم) برخوردار هستند.
هزینه پایین ساخت آهنگ
در حالی که خوانندگان دیگر سبک های موسیقی، برای ساخت یکی آهنگ مجبورند وقت و زمان زیادی را صرف کنند، اما به علت اینکه موسیقی رپ از یک ریتم کوتاه تشکیل شده که مدام تکرار می شود( که به آن بیت می گویند) لذا با کمترین هزینه ساخته می شود. البته بسیاری از خواننده های رپ ایرانی چون خیلی هنرمند هستند!! «بیت»های خوانندگان آمریکایی را سرقت می کرده و به صورت رایگان از آن استفاده می کنند.
عدم برخورد مسئولان
یکی از دل مشغولی های اکثر خواننده های داخل کشور سیر طولانی کسب مجوز است؛ رپر ها بدون صرف وقت برای گرفتن مجوز با پشت پا زدن به قانون آهنگ های خود را به صورت زیرزمینی ضبط کرده و بر روی اینترنت منتشر می کنند همه اینها در حالی است که خیال شان از عدم برخورد مسئولان با آنها راحت است چرا که تا به حال برخورد جدی با رپرها نشده است.
نتیجه
آنچه از بررسی محل های تجمع مانند مدرسه، دانشگاه، پارک، مترو و... به دست آمده نشان دهنده نفوذ «رپ زیرزمینی» در میان نوجوانان و جوانان بوده است. البته ضریب نفوذ این سبک در چند سال اخیر مخصوصاً با فعال شدن سبک رپ فان(سرگرمی) در کشور بیشتر شده است که این نشان دهنده تلاش شبانه روزی دشمن برای منحرف کردن جوانان کشورمان است. یادمان باشد که رهبر عزیزمان فرمود: «امروز اولویت اصلی کشور مقابله با جنگ نرم دشمن است.»(15)حال اگر بخواهیم در این جنگ منفعل باشیم و به مبارزه با تهاجم دشمن از این طریق نپردازیم بدون شک ضررهای زیادی به فرهنگ اسلامی کشورمان وارد خواهد شد .
منابع در دفتر نشریه موجود است.