شاخصههای سپاه
علاوه بر روزآمدی، انعطاف سازمانی و نوآوری، برخی از ویژگی ها و شاخصه های برجسته سپاه را در چند محور زیر می توان خلاصه کرد:
1- تبلور ارزشها و معیارهای دینی: از آنجا که پاسداران به عنوان نیروهای متدین و انقلابی از امتیازات بالایی در معرفت دینی، معنویت، بصیرت و بینش سیاسی برخوردارند؛ لذا تعلق به ارزش های مکتبی در رفتار، کردار، عملکرد و مدیریت آنها مشهود است.
2- مردمی بودن: سپاه نهادی برخاسته از متن توده های متدین جامعه است، همواره یکی از ویژگی های ذاتی خود (مردمی بودن) را حفظ کرده است. این ویژگی با شجره طیبه بسیج نهادینه گشته و سپاه را به یک قدرت ملی- مردمی در نظام جمهوری اسلامی تبدیل کرده است.
3- ولایی بودن: اعتقاد، التزام و عشق به ولایت در وجود پاسداران یکی از ویژگی های برجسته سپاه است و این ویژگی ، سپاه را به عنوان نهاد مکتبی و ولایی در ایران و بلکه جهان معرفی کرده است.
4- شهادتطلبی: روحیه و خصلت فداکاری، ایثار، جان فشانی برای آرمان های دینی و انقلاب با روحیه شجاعت و تهور، این توان را به سپاه داده که در مواجهه با دشمنان داخلی و خارجی با تمام قدرت ایستادگی کند. ایستادگی و ثبات قدم پاسداران شهید از فرمانده گرفته تا نیروی عادی در مقابله با ضدانقلاب داخلی و دشمنان متجاوز در حماسه هشت سال دفاع مقدس، تابلویی زرین و افتخارآفرین از نقش برجسته سپاه را در انظار و اذهان ملت مان و سایر ملل ترسیم کرده است.
5- فرهنگ و تفکر جهادی: یکی از اصلی ترین و اساسی ترین شاخصه های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از بدو پیدایش تاکنون، فرهنگ و تفکر جهادی بوده است. این تفکر یعنی، اطاعت محض از فرامین ولی امر مسلمین جهان و امام حاضر در عصر غیبت و خود این منویات و شاخص ها به عنوان یک تفکر و اطاعت اعتقادی در سپاه وجود دارد. تبلور ارزش ها و معیارهای دینی، مردمی بودن، ولایی بودن و شهادت طلبی تنها بخشی از شاخصه های اصلی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که در گرو اصل تفکر و فرهنگ جهادی می باشد.
قلمرو عملکرد سپاه
سپاه بر اساس رسالت پاسداری از انقلاب و دستاوردهای آن، هر عرصه ای از کیان نظام مقدس جمهوری اسلامی که بر اساس تهدیدات سخت، نیمه سخت و نرم به خطر بیفتد، عملاً خود را موظف به دفاع و مقابله با آن می داند. بنابراین مهم ترین قلمروهای عملکرد سپاه در محورهای ذیل خلاصه می شود:
الف) جنگ سخت (عرصه نظامی): سپاه به عنوان یک نیروی مسلح نیرومند و انقلابی، در هر شرایطی آماد ه پاسخگویی و مقابله با هجمه خارجی بوده و می باشد، نمونه برجسته اقتدارآمیز و غرورآفرین آن، مقابله با هجوم ناجوانمردانه ارتش بعثی عراق به خاک میهن اسلامی بود که طی هشت سال دوران دفاع مقدس خود را در اشکال عملیات نامنظم چریکی، منظم محدود و عملیات گسترده و منظم نظامی در حماسه هشت سال دفاع مقدس نمایان ساخت. اوج هنرنمایی و عملیات آفرینی معجزه آسای سپاه را در عملیات هایی چون فتح المبین، الی بیت المقدس، والفجر 8 و ... می توان مشاهده کرد که تمامی دشمنان نظام جمهوری اسلامی را به حیرت واداشت. امروز توانمندی های گوناگون سپاه و ارتقای آمادگی در مواجهه با تهدیدات خارجی، به گونه ای است که کوچک ترین تهاجم و تهدید نظامی دشمن، با پاسخ کوبنده و همه جانبه آن مواجه خواهد شد.
ب) جنگ نیمه سخت (عرصه امنیتی): سپاه در عرصه امنیتی و اطلاعاتی و مقابله با آشوب ها و بحران های داخلی، توانمندی بالایی دارد و از این توانمندی، برای کمک به دیگر نیروهای فعال در این زمینه بهره گرفته است، لذا با این توان قوی، مهار بحران ها و مدیریت آشوب های احتمالی، قدرت بازدارندگی اقتدارآمیزی را در دفاع از نظام جمهوری اسلامی ایجاد کرده است.
از آغاز پیروزی انقلاب اسلامی تا به حال همواره یکی از راهبردهای دشمن، بهره گیری از جریان های برانداز داخلی در مواجهه با جمهوری اسلامی بوده است، راهبرد بی ثبات سازی، آشوب آفرینی و برپایی غائله ها و فتنه ها و نیز حرکت های تجزیه طلبانه در طول سه دهه گذشته همواره در دستور کار استکبار جهانی به ویژه آمریکا و دیگر دشمنان جمهوری اسلامی قرار داشته است. با مروری بر وقایع آغاز انقلاب و برپایی فتنه هایی چون، غائله ترکمن صحرا، فتنه کردستان، شرارت اشرار در بلوچستان، آشوب خلق عرب در خوزستان، غائله شریعتمداری و خلق مسلمان در آذربایجان، فتنه ترور شخصیت های بارز انقلاب، جریان برانداز حزب توده، حمله به شهر هزار سنگر- آمل- توسط کمونیست ها، انفجار مراکز حساس نظام توسط منافقین و ده ها توطئه دیگر همچون کودتاها، به خوبی می توان دریافت که دشمن در هر زمانی که می توانسته، درصدد جنگ داخلی و نابودی جمهوری اسلامی برآمده، اما هر بار به سد فولادین مردمی و انقلابی سپاه برخورده است.
نقش سپاه و روحیه شهادت طلبی و شجاعت بی نظیر پاسداران در مقابله با توطئه های مذکور و مواجهه با دشمنان قسم خورده داخلی به گونه ای بود که امام خمینی(ه) در توصیف آنان فرمودند: «جوانان ارجمند و عزیز ما در جبهه های داخلی از عمق جنگ های وسیع تا بیغوله و پناهگاه های بزرگ منحرفان غافل از خدا، دموکرات و کومله تا منافقین و فدایی خلق و حزب خلق به اصطلاح مسلمان تا حزب توده و سایر گروهک های کوچک و بزرگ را با فداکاری ها و خداطلبی ها آنچنان قلع و قمع کردند که دنیا را با همه دشمنی ها که با جمهوری اسلامی دارند به اعجاب و تحیر درآوردند...»
ج) عرصه جنگ نرم: در سالیان اخیر نقش بسیار تأثیرگذار و غیرقابل انکار سپاه در مواجهه با بحران ها و آشوب های داخلی و مقابله با فتنه هایی همچون 18 تیر 78، مهار جریان برانداز ملی- مذهبی ها در سال 79، از بین بردن حرکت های ضدانقلابی گروهک های اجیر شده و ده ها مأموریت دیگر بر همگان واضح و مبرهن است.
گفتنی است در دهه اول انقلاب، دشمنان نظام دارای صف بندی شناخته شده ای بودند و به راحتی می شد مرزبندی آنان را با دوستان انقلاب تشخیص داد و اساساً دشمن شناسی سال های آغازین انقلاب کار چندان پیچیده ای نبود؛ اما به تدریج و به خصوص از دوم خرداد 76 به بعد فضای سیاسی کشور دچار پیچیدگی هایی شد که شناخت جبهه حق و باطل را دشوار ساخت و لذا نیاز به بصیرت دینی و سیاسی در جامعه به طور روزافزون احساس شد. هر چه از مبدأ انقلاب فاصله می گیریم، تشخیص صحنه مبارزه با مخالفان نظام و دفاع از انقلاب پیچیده تر می شود و شرایط را به سمت شکل گیری فتنه بیشتر سوق می دهد، زیرا وقتی دشمن به مرور، از رویارویی مستقیم و ایجاد ترور و ناامنی و ده ها شیوه دیگر خود ناامید شده؛ طرفی نمی بندد، شیوه های نوین و کم هزینه تری را انتخاب می کند. چنانکه پیداست؛ امروزه نهایت تلاش خود را به کار بسته تا با سرمایه گذاری روی احزاب و تأثیرگذاری بر ذهن نسل جوان، ضمن استفاده از ظرفیت های درونی نظام به مقابله با آن بپردازد. در چنین شرایطی است که مفهوم بصیرت، اهمیت بیشتری پیدا می کند.
به تعبیر مقام معظم رهبری فتنه آغاز شده در دوران حاکمیت اصلاح طلبان، امروز عمیق تر شده است، به طوری که حتی برخی نخبگان نیز در تشخیص با مشکل مواجه شده اند.
طبعاً انتظار از سپاهی که می خواهد در مقابل چنین فتنه و یا تهدید پیچیده ای بایستد؛ این است که شناخت کافی از شیوه های عملکرد دشمن داشته باشد.
وظیفه سپاه ایجاب می کند برای حفاظت از انقلاب و دستاوردهای آن؛ همواره با تغییر ماهیت تهدیدات، قابلیت و شیوه های مقابله خود را نیز تغییر دهد. از زمانی که احساس شد دشمن به تهدید نرم روی آورده است، سپاه با تدابیر مقام معظم رهبری و بر اساس رسالت ذاتی، سعی کرد خود را با الزامات مقابله با چنین تهدیداتی وفق دهد.
امروز دیگر بحث تهدید نرم مطرح نیست، بلکه ما وارد جنگ نرم شده ایم. بدین معنی که دشمن اکنون تهدیدات خود را به فعلیت رسانده است و ما در حوادث پس از انتخابات، به وضوح شاهد تلاش آنان برای براندازی نرم هستیم. در جنگ نرم دشمن و در حوادث پس از انتخابات، اگر ایفای نقش سپاه نبود، قطعاً امروز کشور وضعیت دیگری داشت. در این جنگ نرم وقتی جریان برانداز، نیروهای خود را به سمت اغتشاش و تعرض به جان و مال مردم سوق دادند حضور نیروهای بسیجی در صحنه، لازم احساس شد و باز هم شاهد بودیم حضور پربرکت آنها که با تقدیم سیزده شهید نیز همراه شد، توانست آتش برافروخته فتنه را مهار کند و بار دیگر کارکردهای بی نظیر این نیروی مردمی را به رخ دشمنان بکشد. قطعاً اگر در این فتنه عمیق، عملکرد دقیق سپاه نبود؛ کشور با آسیب های جدی مواجه می شد. به همین دلیل حجم تخریب ها علیه سپاه و بسیج امروز شدت گرفته، چون آنان به خوبی فهمیده اند که سپاه اجازه تعدی به اصول انقلاب را به هیچ جریان و گروهی در هیچ برهه ای نخواهد داد.