فلسطین به لحاظ مقام و موقع مذهبی خاصی که در میان ملسمانان و مسیحیان و یهودیان داشته و دارد، سرزمینی مقدس بوده و همواره اهمیت ویژه ای داشته است. اهمیت ویژه فلسطین در میان مسلمانان، بیشتر به لحاظ وجود امکنه مقدسه در آن سرزمین است که از آن جمله می توان به شهر ایلیا اشاره کرد که پس از فتح فلسطین به همت مسلمانان، بیت المقدس نامگذاری شده است .1 مهمترین آثار بیت المقدس یا قدس عبارتند از:
الف) حرم شریف که شامل مسجدالاقصی، مسجد صخره یا گنبد طلایی آن و صحن ها و ساختمان های پیرامون است که در مجموع به مساحت چهارده هکتار بر فراز کوه موریا قرار دارد و چهارده دروازه از جمله درهای اسیاط، حطه، شرف الانبیأ، ناظر، نو، قطانین، مطهره، سلسله، مغربیان و دروازه طلایی، اتاق های متعدد، هشت چاه در صحن صخره و هفده چاه در حیاط مسجدالاقصی و چهار گلدسته دارد.
ب) مسجد صخره که به دلیل نقشی که در واقعه اسرا و معراج پیامبر اکرم(ص) و نزول ایشان در مسجد صخره دارد، مسلمانان توجه ویژه ای به این محل مقدس دارند. طول این صخره از شمال به جنوب 5/17 و عرض آن از شرق به غرب 5/13 و ارتفاع آن 1 تا 2 متر است. زیبایی معماری اسلامی در مسجد صخره کاملاً نمایان است و همه مورخان اتفاق نظر دارند که این مسجد از زیباترین بناها و آثار تاریخی است.
ج) مسجدالاقصی که در ضلع جنوبی حرم شریف قرار دارد و طول آن 88 و عرض آن 35 متر و دارای 53 ستون مرمرین است. صلیبیان پس از اشغال قدس در سال 1099 بخشی از آن را به کلیسا تبدیل کردند، اما پس از آزادی قدس، مسجدالاقصی تعمیر، محراب آن نوسازی و گنبد آن با مرمر پوشانده و منبری چوبین در آن قرار داده شد.
د) دیوار براق (ندبه): دیواری است بزرگ به طول حدود 56 و ارتفاع 65 فوت که از سنگ های بزرگ ساخته شده، به دلیل ارتباط آن با واقعه معراج پیامبر اکرم(ص) از مکه به بیت المقدس، مورد تقدیس مسلمانان است. بنابر روایات، پیامبر اسب خود را در این محل بست. امروزه این دیوار محل اجرای مراسم مذهبی صهیونیست ها بوده و نزد آنان به دیوار ندبه معروف است.
ه) دیوارهای قدس: دیوارهای متعددی دور شهر بیت المقدس احداث شده است که قدمت آن به 2000 پ. م. برمی گردد. محیط دیوارهای کنونی پنج مایل و ارتفاع آن تقریباً چهل فوت و دارای 34 برج است.
و) آثار مسیحیان در قدس: در قدس کلیسایی به نام مهد یا قیامت واقع شده که با جاده رنج های مقدس مورد اعتماد مسیحیان، برگرفته از تفکر به صلیب کشیدن حضرت مسیح(ع) توسط رومیان، ارتباط دارد.
علاوه بر اینها، اماکن دیگری مانند کوه طور و مسجد عمر و قبر حضرت ابراهیم(ع) و همسرش سارا و نیز اسحاق، یوسف، لوط و یونس در آن قرار دارد و تعداد بسیاری از مسلمانان صدر اسلام و صحابه پیامبر(ص) نیز در این شهر دفن شده اند2. در یک جمله کلی که بیانگر فرهنگ واقعی مردم فلسطین است، می توان گفت اسلام با مردم فلسطین پیوندی تاریخی و فرهنگی دارد و اساس هویت فرهنگی آن را تشکیل می دهد و چهره فرهنگ اسلامی در این کشور در مظاهر گوناگونی تجلی یافته است.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- مجید صفاتاج. ماجرای فلسطین و اسرائیل. تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلام، .1380 ص.22
2 -فلسطین سرزمین تاریخ و مقاومت. تهران، انتشارات جنبش جهاد اسلامی، .1379 صص 3-.31